Кіріспе

Америка Азамат соғысының шайқасы

Клойд тауының шайқасы – 1864 жылдың 9 мамырында Батыс Вирджинияда одақтық күштердің жеңісі болды. Бұл жеңіс одақтық күштерге Вирджиния және Теннесси темір жолындағы ірі көпірді қиратуға мүмкіндік берді. Аталған темір жол конфедерат әскерлері мен жабдықтарын тасымалдау үшін қолданылып, маңызды қорғасын және тұз кен орындарына қызмет көрсетті. Сонымен қатар, ол конфедерат астанасы Ричмондты Теннессимен байланыстырып, коммуникация үшін телеграф сымдарымен жабдықталған еді. Шайқаста екі тараптың да көп шығынға ұшырауына байланысты, конфедераттардың бригадир генералы Альберт Г. Дженкинс қаза тапты.

Өмірбаян

Бригад генерал Джордж Крук Батыс Вирджиниядағы Одақ армиясына қолбасшылық етті, ол Канава дивизиясының үш бригадасынан құралған. Улисс Грант 1864 жылы көктемгі шабуылды бастағанда, екі Одақ армиясы Ричмондқа қарай жорыққа шықты, ал үшіншісі Шенандоа аңғарына жылжыды. Круктың әскерлері де шабуылға қатысып, Аппалачи таулары арқылы оңтүстік-батыс Вирджинияға қарай бағыт алды. Оның мақсаты Вирджиния және Теннесси темір жолын жою болды, бұл Уильям В. Авереллдің шабуылымен (Ков-Маунтин шайқасы) үйлесімде болды, олардың мақсаттары ұқсас еді. Бригад генерал Альберт Г. Дженкинс темір жол желісін қорғаған аздаған шашыраңқы Конфедерация әскерлеріне басшылық етті. Ол Крук армиясы темір жолға жақындаған күні ғана қолбасшылыққа келген еді. Дегенмен, Дженкинс тәжірибелі әскер болды. 1863 жылғы Геттисбург науқанында Дженкинс бригадасы Ричард С. Эуэллдің Екінші корпусы үшін кавалериялық қорғаныс жасады. Дженкинс өз әскерін Камберленд аңғары арқылы Пенсильванияға алып өтіп, Чемберсбургті басып алды, жақын жердегі темір жол құрылыстарын және көпірлерді өртеп жіберді. Ол Эуэлл колоннасымен Карлайлға дейін бірге жүріп, Гаррисбург маңындағы Спортинг-Хилл шайқасында Одақ ополченнясымен қысқаша шайқасты. Геттисбург шайқасында Дженкинс 2 шілдеде жараланып, соңғы күнгі шайқастан қалыс қалды. Ол күзге дейін өз командасына қайта орала алмады. Дженкинс 1864 жылдың басында Батыс Вирджинияда қызмет ету үшін үлкен кавалерия жасағын құрып, ұйымдастырды. Мамыр айында ол Дублиндегі штаб-пәтерімен Батыс Вирджиния департаментінің қолбасшысы болып тағайындалды.

Шайқас

Дженкинс Клойд тауында тұруға шешім қабылдады, мықты қорғаныс позициясын құрды. Крук келген кезде, конфедераттардың бекіністерінің тым мықты екенін, ал мұндай шабуыл оның әскерін жоқ ететінін түсініп, тікелей шабуылдан бас тартты. Айналасы тығыз орман болғандықтан, Крук осы мүмкіндікті пайдаланып, бригадаларын конфедераттардың оң қанатына айналдырып шабуыл жасады. Крук шайқасты артиллериялық оқ жаудырумен бастады, сосын полковник Карр Б. Уайттың Огайо және Батыс Вирджиния жұмыскерлерінен тұратын бригадасын жіберді. Круктың қалған екі бригадасы, полковник Хорацио Г. Сиккел мен болашақ президент полковник Рутерфорд Б. Хейздің басқаруында болды. Хейздің штабында майор ретінде қызмет еткен Уильям Маккинли де болашақта АҚШ президенті болды. Уайттың бригадасы алғашқы шайқасында 20 метрге жеткенше, олардың ашық қалғандығынан ауыр шығынға ұшырап, кері шегінуге мәжбүр болды. Крук, Хейздің Огайо бригадасымен бірге жылжу кезінде, беткейлердің тік болуына байланысты аттан түсіп, жаяу жүруге мәжбүр болды. Әлі де жол аяқ киімдерін киген күйі, ол әскерлер кешіп өткен шағын өзенге құлап, аяқ киімдері суға толды. Жақын жердегі сарбаздар асығып келіп, оны құтқарып алды. Хейз бригадасы сағат 11-ге қарай негізгі шабуылды бастады. Әскерлер конфедераттардың бекіністеріне жетіп, қатаң қолға-қол соғысқа түсті. Мұшкеттерден шыққан ұшқындар жердегі қалың жапырақтарды тұтандырып жіберді, нәтижесінде Сиккел мен Хейз бригадаларының көптеген сарбаздары тірідей жанып кетті. Бригадалар кері шегіне бастағанда, Крук Хейздің алдына екі жаңа полк жіберді. Огайо және Батыс Вирджиния жұмыскерлері соңынан артиллерияға шабуыл жасап, оның экипажын жеңіп алды. Огайо әскерлері енді конфедераттардың орталық бөлігін басып алуға кірісті. Дженкинс қауіпті аймақтарға күштерді ауыстыруға тырысты, бірақ ауыр жарақат алып, тұтқынға түсті. Оның орынбасары Джон Маккоусленд басқаруды өз қолына алып, әскерлерін кері шегіндірер кезде арттық күзеттік шаралар жасады. Клойд тауы шайқасы Бэк-Крик фермасында болды. Ферма үйі одақтас генерал Джордж Крук үшін аурухана және штаб ретінде пайдаланылды.

Нәтижелер

Клойд тауындағы шайқас қысқа болды және оған аз әскер қатысты, бірақ ол соғыстың ең қатал және қатыгез шайқастарының бірі болды. Бұл шайқас бір сағаттан сәл аса уақытқа созылды, оның көп бөлігі қолма-қол ұрыс болды. Қатысқан әскер саны аз болғанына қарамастан, қаза тапқандар көп болды. Крук 688 сарбазын, яғни күшінің шамамен 10 пайызын жоғалтты. Конфедерация әскерлері 538 сарбаз жоғалтты, бірақ бұл олардың барлық күшінің 23 пайызын құрады. Дженкинс қолы кесілгеннен кейін бірнеше күннен соң қайтыс болды. Бұл шайқас Одақтың жеңісі деп есептеледі, өйткені Крук конфедераттарды шайқас алаңынан ығыстырып, Вирджиния штатындағы Дублин қаласындағы Вирджиния және Теннесси темір жолының депосын қиратуға мүмкіндік алды. Аверелл де сол бағыттағы бірнеше теміржол көпірлерін қиратып, Конфедерацияның соңғы маңызды өмірлік жолдарының бірін және Шығыс Теннессиге жалғыз теміржол байланысын үзіп тастады. Шайқастан кейін Конфедерацияның қалған әскерлері жақын жердегі Жаңа өзендегі үлкен теміржол көпірін сәтті қорғай алмады. Артиллериялық оқ жаудырылған кезде, полковник Хейз (болашақ президент Рутерфорд Б. Хейз) бас сауғалағанша, бас сауғалаудан бас тартқан Батыс Вирджинияның 5-ші атқыштар полкінің сарбазы жарылған снарядтан қаза тапты. Оған алғашқы медициналық көмек көрсетілген кезде, ол әйел екені анықталды.