Кіріспе

Географиялық аймақ, көбінесе бірдей медиа құралдары жиынтығын қамтитын аймақ – медиа нарығы, хабар тарату нарығы, медиа аймағы, белгіленген нарық аймағы (DMA), теледидар нарығы аймағы немесе жай ғана нарық халықтың бірдей (немесе ұқсас) теледидар және радио станцияларының ұсыныстарын қабылдай алатын аймақ болып табылады және газеттер мен интернет-контент сияқты басқа да медиа түрлерін де қамтуы мүмкін. Олар бір немесе бірнеше қалалық аймақтармен сәйкес келуі немесе олармен қабаттасуы мүмкін, бірақ маңызды халық орталықтары аз ауылдық аймақтар да нарық ретінде белгіленуі мүмкін. Керісінше, өте ірі қалалық аймақтар кейде бірнеше сегменттерге бөлінеді. Нарық аймақтары бір-бірімен толысуы мүмкін, яғни бір медиа нарығының шекарасында тұратын адамдар басқа жақын орналасқан нарықтардан контент ала алады. Олар көбінесе аудиторияны өлшеуде қолданылады, осы мәліметтер АҚШ-та Nielsen Media Research компаниясымен жинақталады. Нильсен 2013 жылдың қыркүйегінде Arbitron компаниясын сатып алғаннан бері теледидар және радио аудиториясын өлшеп келеді. Нарықтар ең ірі қала арқылы анықталады, ол әдетте нарық аймағының орталығында орналасқан. Дегенмен, географиялық ерекшеліктер және кейбір қалалық аймақтардағы ірі қалалардың бір-бірінен қашықтықта орналасуы нарықтардың ерекше пішіндеріне әкелуі мүмкін, нәтижесінде бір аймақты анықтау үшін екі, үш немесе одан да көп атау қолданылуы мүмкін (мысалы, Уичита–Хатчинсон, Канзас; Чико–Реддинг, Калифорния; Олбани–Скенектади–Трой, Нью-Йорк; және Харрисбург–Либан–Ланкастер–Йорк, Пенсильвания). АҚШ-та радио нарықтары көбінесе теледидар нарықтарынан сәл кішідірек болады, себебі радио үшін тарату қуаты шектеулері теледидарға қарағанда қатаң, ал теледидар кабель арқылы көбірек таралады. AM және FM радио рейтингтері кейде бөлек есептеледі, сондай-ақ эфирлік және кабельді теледидар рейтингтері де бөлек қарастырылады. Нарық зерттеушілері рейтингтерді жас топтары, жыныстар және этникалық топтар арасында демографиялық тұрғыдан, сондай-ақ табыс деңгейі және басқа да физикалық емес факторлар бойынша психографиялық тұрғыдан да бөліп қарастырады. Осы ақпаратты жарнама берушілер белгілі бір аудиторияға қалай жету керектігін анықтау үшін пайдаланады. АҚШ сияқты елдерде медиа аймақтарын мемлекеттік мәртебесі жоқ жеке меншік институт анықтайды, ал Ұлыбритания сияқты елдерде мемлекеттік телеарналар өз аймақтарын картаға түсіреді.

Теледидар

Телевизиялық нарық аймағы (ТНА) – АҚШ-тағы белгілі бір телеарналар тобымен қамтылған округтер тобы. Бұл терминді АҚШ Үкіметінің Федералды байланыс комиссиясы (FCC) Федералды ережелер кодексіне сәйкес, 47 CFR § 76.51 және FCC.gov сайтында телерадио хабарларын тарату, кабельдік және спутниктік хабарларды реттеу үшін пайдаланады. ТНА жергілікті хабар таратуды толық бақылауға ғана емес, сонымен қатар спутниктік немесе кабельдік абоненттерге қандай арналар қолжетімді болатынын анықтайды ("міндетті түрде көрсету" ережелері). Бұл нарық аймақтары теледидар сигналдарын қайта таратуға шектеулерді белгілеу үшін де қолданылуы мүмкін. Әдетте, бір нарық аймағындағы станциялар ғана қайта хабарлай алады. Бұл ереженің жалғыз ерекшелігі – "көбінесе тамашаланатын" тізім. АҚШ-тың барлық аймағы дәл бір ТНА шегінде орналасқан. Nielsen Media Research ұқсас термин – Белгіленген нарық аймағы (BNA), олар оның тауарлық белгісін иеленеді. Nielsen Media Research BNA-ны аймаққа ең жақсы жететін және ең көп көрерменді тартатын телеарналарды анықтау үшін пайдаланады. АҚШ-та 210 Nielsen BNA бар, олардың 70-і өлшенген (яғни, осы нарықтардағы көрермендер кішкентай нарықтарда әлі де қолданылып жүрген ескірген күнделік жүйесінің орнына автоматты түрде есептеледі). ТНА, әсіресе цифрлық теледидарға көшуден кейін, оған қызмет көрсететін станциялардан әлдеқайда үлкен аумақты қамтуы мүмкін. Бұл әсіресе төбелі немесе таулы жерлерде орын алады, себебі бұл жерлер цифрлық хабар таратуға қолайсыз. Мұндай жағдайларда ТНА-ның шеткі аймақтарына тек кабельдік және спутниктік теледидар немесе шағын қайталағыштар арқылы қызмет көрсетілуі мүмкін. (Мысалы, Нью-Йорк штатының Олеан қаласында көптеген тәуелсіз станциялар жұмыс істейді, бірақ олардың ешқайсысы қайталағыш ретінде жұмыс істемесе, ірі телеарналардың біріне жатпайды. Осы себепті, Олеан Нью-Йорк штатының Буффало нарығының бір бөлігі болып саналады, тіпті қалаға 70 миль қашықтықтағы Буффалоның ешбір негізгі сигналы жетпейді.) Керісінше, Пенсильвания штатының Эри сияқты географиялық жағынан кішкентай нарықта олардың сигналы көршілес ТНА-ға кеңінен таралуы мүмкін (Нью-Йорк штатының Чаутауква округінің көп бөлігі Буффалоға қарағанда Эриге жақын, бірақ округ Буффало BNA-сының құрамында орналасқан). Arbitron (қазір Nielsen Audio) теледидар рейтингтері үшін де ұқсас аймақтарды сақтап келді, олардың әрқайсысы "басқыншы ықпал аймағы" (БИА) деп аталды, олар алғаш рет 1966 жылы құрылды. 1993–1994 жылдардағы теледидар маусымында континенттік АҚШ-та 209 БИА болды. Arbitron 1993 жылдың соңында теледидар рейтингтерін ұсынуды тоқтатты.

Радио

Nielsen Audio (бұрынғы Arbitron) радиостанциялар үшін шағын аумақтарды ұстап тұрады; әрқайсысы Arbitron Radio Metro деп аталады. Типикалық ТМА он округты қамтуы мүмкін болса, Arbitron нарығы әдетте екі-төрт округты қамтиды, ал бір ТМА-да екі-төрт жеке Radio Metro болуы мүмкін. АҚШ-та 302 Radio Metro бар, бірақ елдің барлық аймақтары қамтылмаған. 2009 жылы Nielsen, Arbitron-мен бәсекелес ретінде, 101-ші және одан кіші рейтингтегі нарықтардан бастап радио рейтингтерін ұсынуды бастады.