Кіріспе

АҚШ-тың Нью-Мексико штатынан шыққан заңнан тыс адам. Хосе Коби Фрей Чавес и Чавес (1851–1924) – қазіргі АҚШ-тың Нью-Мексико штаты болып табылатын Нью-Мексико территориясынан шыққан мексика-американдық заңнан тыс адам. Ол испан әкесі мен апачи анасының ұлы деп есептеледі. Чавес Линкольн округінің реттеушілеріне қосылғанда, салыстырмалы түрде жас шағында заңнан тыс қалды.

Ерте өмір

Хосе Чавес 1851 жылы Нью-Мексико штатының Себолета қаласында дүниеге келген. Оның балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ. Ол қысқа мерзімге жұмысшы болып жұмыс істеді, бірақ адал еңбектің қиын екенін түсінді. Ол бірте-бірте ұсақ-көжек ұрлықтан мал ұрлауға көшті.

Линкольн округі соғыстары

Чавес жиырма жасына келгенде Регуляторларға қосылды, бұрын бірнеше ұсақ тонаулар мен басқа да қылмыстар жасаған болатын, және ол Билли Кидтің тобына пайдалы екенін көрсетті. Билли Кид, Док Скёрлок, Чарли Боудре және басқа Регуляторлармен бірге Чавес 1878 жылдан 1879 жылға дейін жалғасқан Линкольн округінің соғысына қатысты. Чавес Билли Кидпен, Джим Френчпен, Фред Уэйтпен, Чарли Боудремен, Джон Миддлтонмен және Том О'Фоллиардпен Долан тобына қарсы соғыста Тунсталл-Максуин тобына қосылуға шешім қабылдағаннан кейін танысты. Тунсталл-Максуин тобының ішінде Доландардан басымдық алу үшін тағы бір топ құрылды. "Регуляторлар" деп белгілі болған 45 қарулы адамның арасында Чавес та болды. Регуляторлар қатарында болған кезде ол Билли Кид пен Джим Френчпен жақын дос болып кетті. 1878 жылдың 18 ақпанында Джон Тунсталл атып өлтірілді. Сол жылдың 1 сәуірінде Линкольн округінің шерифі Уильям Брэйди, Доланның жақтасы, Билли Кидтің тобы тарапынан өлтірілді. Чавес осы өлтіруге өзінің қатысқанын мәлімдеді. Соңынан екі тараптан да көптеген кісі өлтіру оқиғалары болды, нәтижесінде 1878 жылдың 19 шілдесінде Максуин үйі өртенді. Үйде он төрт адам тұрды, олардың ішінде Максуин мен оның әйелі, сондай-ақ он екі ковбой болды. Өртте алты адам қаза тапты, бірақ Билли Кидтің тобының барлық мүшелері қашып құтылды.

Соғыстан кейінгі

1879 жылдың наурызында Нью-Мексико губернаторы Лью Уоллес сол аймақтағы қылмысқа қарсы күресті бастады, оның басымдықтарының бірі Долан мен Тунсталл Максуиннің жақтастары арасындағы соғысты тоқтату болды. Осыны ескере отырып, Уоллес Линкольн округінің атты әскерлерін құрды, Чавес оған қарапайым сарбаз ретінде қосылды. Дегенмен, «атты әскерлер» өз мақсатына жете алмады және бұл топ үш айдай ғана өмір сүрді, осы кезеңде Чавес Билли Кидтің бандасында болды. Шавес сотта Билли Кидпен бірге Максуин үйін өртеуге және одан кейін болған өлім-жітімге қатысы бар деп АҚШ армиясын айыптауға тырысты. 1880 жылы Чавес Нью-Мексико түрмесінде қауіпті қылмыскерді өлтірген деген күдік туды. 1881 жылы Билли Кид қайтыс болғаннан кейін Чавес Американдық Оңтүстік-Батысты шарлап, кейде нақты мақсаты болмайтын саяхаттар жасады. Ол Лас-Вегасқа, Нью-Мексикоға, Джесси Джеймсті өлтірген Боб Фордпен кездесу үшін келді. Аңыз бойынша, екеуі бір-бірімен атысқа түсуге келіскен. Форд Чавестің ату шеберлігіне қатты таң қалды, сондықтан Чавесқа қарсы дуэльге шақырылғаннан кейін дереу қашып кетті. Соңында Чавес шерифтің орынбасары болды, бірақ ол бұрынғы заңсыз өмірінен толығымен қол үзді деуге болады. Ол Висенте Сильвамен дос болып, Сильваның екі бандасына қосылды, оның ішінде «Ақ бас киімділер» (Las Gorras Blancas) тобы да бар еді. Көптеген ағылшын тілінде сөйлейтін қоныс аударушылар бұл топты қарақшылар деп есептесе, ал көптеген жергілікті Нью-Мексикалық испаноязықтар оларды бостандық үшін күрескендер деп санайтын. Сильваның тағы бір тобы, «Бандиттер қоғамы», Нью-Мексико аумағына көшіп келген ағылшын иммигранттары тарапынан мафия сияқты жұмыс істейді, адамдарды мүліктерінен қуу арқылы пайда табуға тырысады деп айыпталды.

1890 жылдар

Висенте Сильва Патрисио Маэсті өлтіруге бұйрық берді, оны 1892 жылдың 22 қазанында Хосе, Эухенио Аларид және Джулиан Трухильо орындады. 1893 жылдың ақпан айында топқа Сильваның қайын сіңілісі Габриэль Сандовалды өлтіруді бұйырды, өйткені ол кісі өлтіру туралы біліп, полицияға хабарлауы мүмкін деп қорқып қалды. Габриэль Сандовалдың өлімі Сильваға кері соқты, өйткені оның әйелі күйеуінің қайда екеніне алаңдады. Сильва Чавес, Аларид және Трухильоға әйелін өлтіруді бұйырды, ал үш ер адам Сильваның психикалық денсаулығына қатысты алаңдады. Сильваның әйеліне қабір қазып жатқанда, үштік оны да өлтіруге келісті. Сильва әйелінің денесін жерлеу орнына әкелгенде, үштік оны атып өлтіріп, екеуін бір қабірге жерледі. Келесі жылы, 1894 жылы, Маэс өлтіргені үшін бір адам тұтқындалды және Чавес, Аларид және Трухильоны Габриэль Сандовалды өлтіруге қатысқан деп айыптады. 1894 жылдың сәуір айында Аларид пен Трухильо екеуі де тұтқындалып, сотталып, Маэс өлтіргені үшін өмір бойына түрмеге кесілді. Чавес тұтқындалғанын біліп, қашқынға айналды, оның басына 500 доллар сыйлық белгіленді. Ол ақыры 1894 жылдың 26 мамырында Нью-Мексико штатының Сокорро қаласында тұтқындалды. Қазылар алды оны кінәлі деп тапты және асылып өлім жазасына кесті. Чавес аумақтық жоғарғы соттан қайта сотталуға рұқсат алды және тағы да өлім жазасына кесілді. Бұл шешімді кейіннен губернатор Отеро жойды, ол Чавестің жазасын өмір бойына түрмеге ауыстыруға мәжбүр болды, өйткені оның ісі көп шу көтеріп, сол кезде үкіметке оның өмірін сақтау үшін қоғамдық қысым көрсетілді. 1897 жылдың 23 қарашасында Хосе Чавес-и-Чавес №1089 түрмелік номерімен Территориялық жазалау орындасына кірді және 57 жасқа дейін сол жерде қалды.

20 ғасыр

1909 жылғы 11 қаңтарда 57 жасында губернатор Джордж Карри Чавеске 11 жыл өмір сүргеннен кейін кешірім берді. Кешірімге ол түрмедегі бүлік кезінде түрме күзетшілеріне көмектескені себеп болды. Түрмеден босатылғаннан кейін ол Лас-Вегасқа қайтып келді. Өмірінің қалған 15 жылын достарының арасында өткізіп, салыстырмалы түрде тыныш өмір сүрді.

Өлім

1924 жылы 72 жасында Чавес досы Либерато Баканың қасында төсегінде тыныш қайтыс болды. Бака, шамасы, Чавеске қарсы оқ атысып, одан кейін тірі қалған жалғыз адам болған. Оның мәңгілік тоқырауы Нью-Мексико штатының Гвадалупе округіндегі Милагро шағын зиратында.

Танымал мәдениет

1988 жылғы "Жас қарулар" фильмінде және 1990 жылғы "Жас қарулар II" фильмінде Чавесті Лу Даймонд Филлипс сомдады. Екінші фильмде, және шын тарихқа қарамастан, Чавес мексикалық-навахо қанасы ретінде бейнеленген. Фильмдегі соңғы сахнасы көрерменге оның Пат Гарретт пен оның аңшылар тобымен болған қақтығыста оқтан жарақат алып қайтыс болғаны туралы ой келтіреді. Чавес – GUN видео ойынындағы кейіпкердің есімі.