Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Equisetum sylvaticum, ормандық аттас, Солтүстік жарты шардың түпкілікті өсімдігі, Солтүстік Америка мен Еуразияда кездеседі. Әсемдігімен ерекшеленетін аттастардың (Equisetaceae тұқымдасы) ішіндегі ең тартымдыларының бірі саналады.
Species of vascular plant in the horsetail family Equisetaceae
Equisetum sylvaticum, the wood horsetail, is a horsetail (family Equisetaceae) native to the Northern Hemisphere, occurring in North America and Eurasia. Because of its lacy appearance, it is considered among the most attractive of the horsetails.
Сипаттама
Бұл көпжылдық папоротниктердің тік, қуыс сабақтары бар, олардың ұзындығы 30-50 см, ал қалыңдығы 1-4 мм. Бұтақтары күрделі және нәзік, айналым бойынша орналасып, төмен қарай иілген. Әдетте, әрбір айналымда 12 немесе одан да көп бұтақтар болады. Жемісті сабақтары бастапқыда қоңыр немесе күрең түсті және бұтақталмаған, бірақ кейіннен жасыл түсті, көп бұтақталған стерильді сабақтар сияқты болады. Барлық сабақтарында 10-18 тік тікенектері бар, олардың ішінде кремний кристалдары орналасқан. Жапырақтары – сабақтар мен бұтақтарды жабатын қабыршақтардың біріккен қабықшалары. Бұл тікенді жапырақтар жемісті сабақтарда ірілеу және бос болады. Өсімдікті 3-6 қызғылт қоңыр жапырақ қабығы немесе "тістері" арқылы анықтауға болады. Жемісті сабақтары басқаларына қарағанда қысқа, оларда спора қаптарын немесе стробилдерді дамытатын конустар пайда болады.
This perennial pteridophyte has erect, hollow stems that grow from 30 to 50 cm in length and from 1–4 mm thick. The branches themselves are compound and delicate, occurring in whorls and drooping downward. There are generally 12 or more branches per whorl. Fertile stems are at first tan to brown and unbranched, but later become like the sterile stems, which are more highly branched and green. All the stems have 10–18 spiny vertical ridges that contain silica spicules. The leaves are scales fused into sheaths that cover the stems and branches. These spiny leaves are larger and looser on the fertile stems. The plant is well identifiable from the 3 6 reddish brown leaf sheaths or "teeth". The fertile stems are shorter than the others; on these develop the cones that bear the spore casings or strobili.
Көбею
Бұл өсімдік споралар арқылы көбейеді, бірақ оның басты көбею жолы – тамырсабақтар арқылы вегетативті көбею. Бұл тамырсабақ жүйелері терең және кең, сонымен қатар өте ұзақ өмір сүреді. Осы жылжымалы тамырсабақтар кейде түйнектерді түзеді және көбінесе жер үстіндегі өсімдік массасынан 100 есеге дейін салмағы ауыр болады.
This plant reproduces by spores, but its primary means of reproduction is done vegetatively by rhizomes. These rhizome systems are deep and extensive, as well as extremely long lived. These creeping rhizomes occasionally produce tubers, and often outweigh the above ground growth by 100 to 1.
Тіршілік ету ортасы
Бұл құйрықты құрттар көбінесе ылғалды немесе батпақты ормандарда, ашық орманды жерлерде және шалғынды далаларда кездеседі. Sylvaticum түрінің атауы латын тілінен аударғанда "ормандық" дегенді білдіреді, бұл ағаш құйрықты құрттың көбінесе орманды ортада табалатынын көрсетеді. Бұл өсімдік соры және салқын қоңыржай климаттың көрсеткіші, сондай-ақ өте ылғалды, азотқа кедей топырақтарда өседі. Ол адам қызметінен зардап шеккен жерлерде, мысалы, арналарда, жайылымдарда, тазаланған жерлерде, шабынды далаларда және тіпті егістіктерде жақсы өседі. Көбірек ашық жерлерде өсімдік көлеңкелі батпақтардағыдай "торлы" емес, керісінше, бұталы және аз тармақты болады.
These horsetails are commonly found in wet or swampy forest, open woodlands, and meadow areas. The species name sylvaticum is Latin for "of the forests", emphasizing that the wood horsetail is most commonly found in forested habitats. The plant is an indicator of boreal and cool temperate climates, and very moist to wet, nitrogen poor soils. It benefits greatly from areas affected by human activity such as ditches, pastures, clean felled areas, cleared meadows and even fields. In the more open growing habitats, the plant is nearly not as 'lacy' as in shady swamp areas, but more bushy and short branched
Финляндияда осы өсімдіктің құрметіне арналған қылқан жапырақты батпақтың бір түрі metsäkortekorpi (сөзбе-сөз аудармасы: ағаш құйрықты құрт қылқан жапырақты батпағы) деп аталған.
In Finland, a specific coniferous swamp type has been named after this plant as metsäkortekorpi (literal translation: wood horsetail coniferous swamp).