Кіріспе
Тервуренде, Бельгиядағы этнография және табиғи тарих мұражайы
2018 жылдан бері AfricaMuseum атауымен танылатын Орталық Африка Корольдік мұражайы (ОАКМ) (Koninklijk Museum voor Midden Afrika (KMMA);; Königliches Museum für Zentralafrika (KMZA)) – Бельгияның Фламанд Брабантындағы Тервуренде орналасқан этнография және табиғи тарих мұражайы. Ол бастапқыда 1897 жылғы халықаралық көрмеде Король Леопольд II-нің Конго еркін мемлекетін көрсету үшін салынған. Мұражай Конгоға, бұрынғы Бельгия колониясына бағытталған. Дегенмен, ғылыми зерттеулердегі, әсіресе биологиядағы қызығушылық аймағы Конго алабының, Орталық Африканың, Шығыс Африканың және Батыс Африканың барлық аймақтарын қамтиды, «Африканы» тұтас қарастыруға тырысады. Бастапқыда отаршылдық мұражай ретінде жоспарланған, 1960 жылдан бастап этнография мен антропологияға көбірек назар аударады. Көптеген мұражайлар сияқты, бұл мұражайда қоғамдық көрме бөлімімен қатар ғылыми-зерттеу бөлімі де бар. Барлық зерттеулер Африкаға қатысты емес (мысалы, Түркиядағы Сагалассостың археозоологиясы бойынша зерттеулер). Кейбір зерттеушілер Бельгия Корольдік жаратылыстану институтымен тығыз байланыста. 2013 жылдың қараша айында мұражай жаңа көрме алаңын салуды қоса, кең ауқымды жөндеу жұмыстары үшін жабылды және 2018 жылдың желтоқсан айында қайта ашылды.
Халықаралық көрме (1897)
Конго еркін мемлекетін 1884–85 жылдарғы Берлин конференциясы мойындағаннан кейін, король Леопольд II өзінің жеке колониясындағы өркениеттік миссияны және экономикалық мүмкіндіктерді Бельгияда да, халықаралық аренада да кеңінен жариялауды қалады. Басқа орындарды қарастырғаннан кейін король уақытша көрме ұйымдастыруға шешім қабылдады. Олардың жетісі Бельгиядағы мәжбүрлі түрде қалудан аман қалмады.
Музейдің дамуы
Көрменің табыстылығы 1898 жылы Конго мұражайының (, Музей ван Конго) тұрақты құрылуына әкелді. Бұл музей және Бельгияның отаршылдық әрекеттерін қолдау және отаршылдық пропаганданы тарату үшін ғылыми мекеме болды. Он жылдан кейін, 1912 жылы Намюрде шағын, ұқсас музей – Musée africain de Namur ашылды. Музей академиялық зерттеулерді қолдауға кірісті, бірақ ғалымдардың ынталы жинауынан коллекция көп ұзамай музей үшін тым үлкен болып, кеңейту қажет болды. Брюссельдің бай маңына айналған Тервурен қайтадан кеңейтілген музейдің орны ретінде таңдалды. Жаңа музейдің құрылысы 1904 жылы басталды және француз сәулетшісі Шарль Жиро оны неоклассикалық «сарай» архитектурасында жобалады, ол Париждегі Пети Паласты еске түсіреді, ал үлкен бақтары Тервурен орманға (Сониан орманның бір бөлігі) дейін созылды. Ол ресми түрде 1910 жылы, Леопольд II қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң, оның мұрагері король Альберт I ашты және Бельгия Конгосының мұражайы (, Museum van Belgisch Kongo) деп аталды. Келесі жылдары музейдің коллекциялары нығайып, кеңейе түсті. 1934 жылы музейдің гербариясы Бельгияның Ұлттық ботаникалық бағына (қазіргі Меизе ботаникалық бақшасы) ауыстырылды. 1952 жылы музей атына «Корольдік» деген сөз қосылды. 1958 жылғы Брюссель әлемдік көрмесіне (Expo '58) дайындалу үшін 1957 жылы көрмеде жұмыс істейтін африкалық персоналды орналастыру үшін үлкен ғимарат салынды: Африкалық персоналды қабылдау орталығы (CAPA). 1960 жылы Конго тәуелсіздік алғаннан кейін музейдің атауы қазіргі атауымен өзгертілді: Орталық Африка Корольдік мұражайы (Koninklijk Museum voor Midden Afrika немесе KMMA, немесе MRAC, Königliches Museum für Zentralafrika немесе KMZA).
Жаңарту (20132018)
Мыңжылдық аясында мұражайға толыққанды қайта жаңарту қажет болды. 100 жылдан астам уақыт бұрын салынған орталық ғимарат қазіргі музей қызметінің қажеттіліктеріне енді сай келмейтін. Бұған қоса, тұрақты көрме ескіріп, оның ұсынылымы отаршылдық тарихқа жете сын емес еді. Сондықтан жаңа көрмелік безендіру шұғыл қажеттілікке айналды. Африка мұражайы деп атауы өзгертілген мұражай 2018 жылдың 9 желтоқсанында қайта ашылды. 2023 жылы бұрын мұражайда көрсетілген колониялық мүсіндердің бір бөлігі экскурсиялық топтар ғана баратын аймақтарға көшірілді.
Ғимараттар
Қазіргі AfricaMuseum кешені алты ғимараттан тұрады. Орталықта орналасқан негізгі ғимаратта тұрақты көрмелер орналасқан. Ол Леопольд II тұсында француз сәулетшісі Шарль Жиро салған. Африкалық персоналды қабылдау орталығы (CAPA) ғимараты 1957 жылы африкалық қызметкерлер үшін салынды және бірнеше ғылыми бөлімдерді қамтиды. Музейдің толықтай жаңартылуынан кейін, бұрын шашырап кеткен мұрағаттардың бір бөлігі жаңа көрме алаңдарында ұсынылады. 2016 жылы басқару ғимараты мен Африка сарайы арасында жаңадан салынған қабылдау павильоны кіреберіс ретінде қызмет етеді. Бұл ғимаратта билет кассалары, гардероб, дүкен, мейрамхана және балаларға арналған демалыс алаңы бар. Қабылдау ғимаратынан мұражай ғимаратына жер асты галереясы салынған. Бұл кеңістік уақытша көрмелер үшін де пайдаланылады. Мұражайдың жабық ауласына жер астындағы шахтасы бар бақша салынды, ол бұл деңгейге жарық әкеледі. Негізгі ғимаратта көрсетілген заттар мен жануарлар мұражайдың жалпы коллекциясының 5% -ынан да аз құрайды: Зоология бөлімінде 10,000,000-нан астам мыналар бар: 6,000,000 жәндік және 1,000,000 балық. Геология және минералогия бөлімі ксилотекасында 56,000-нан астам ағаш үлгілері, сондай-ақ 200,000 тау жынысы үлгілері және 17,000 минерал сақталған. Мәдени антропология бөлімі 120,000 этнографиялық затқа ие (оның 1,600-ы көрме залдарында). Этномузыкалық жинақта 8,000 музыкалық аспап, сондай-ақ Сахара асты Африкадан, әсіресе Орталық Африкадан (Конго, Руанда және Бурунди) алынған 2,500 сағаттық дәстүрлі музыканың жазбалары бар, ең көнесі 1910 жылға (восктан жасалған Эдисон цилиндрлері) дейін жетеді. Бұған қоса, фильмдер мен фотосуреттер кітапханаларында 500,000-нан астам фильмдер мен фотосуреттер сақталған. Соңында, Тарих және жалпы ғылыми қызметтер департаменті мыңдаған тарихи заттар мен 350 архивті басқарады, оның ішінде Генри Мортон Стэнлидің күнделіктері де бар. Кейбір коллекцияларға цифрлық түрде қол жеткізуге болады. Бұрынғы Конго мұражайының гербарий коллекциясы 1934 жылы Бельгияның Ұлттық ботаникалық бағына берілді.
The Department of Zoology has over 10,000,000 specimens, including 6,000,000 insects and 1,000,000 fish. The Department of Geology and Mineralogy holds more than 56,000 wood samples in its xylotheque, as well as 200,000 rock samples and 17,000 minerals. The Department of Cultural Anthropology can boast of 120,000 ethnographic objects (1,600 of which are in the exhibition rooms). The ethnomusicology collection comprises 8,000 musical instruments, as well as 2,500 hours of recordings of traditional music from sub Saharan Africa, in particular in Central Africa (Congo, Rwanda and Burundi), of which the oldest dates back to 1910 (wax Edison scrolls). Additionally, more than 500,000 films and photos are kept in the film and photo libraries. Finally, the Department of History and General Scientific Services manages thousands of historical objects and 350 archives, including some of Henry Morton Stanley's journals. Some of the collections are digitally accessible. The herbarium collection of the then Congo Museum was transferred to that of the National Botanic Garden of Belgium in 1934.
Дау
Орталық Африканың Корольдік мұражайына қатысты пікір таластары болды. Бұрын ол "уақытқа тоңған" музей деп есептелген. Халықаралық баспасөз көрмені жоғары бағалады, француз газеті Le Monde "музей тарихтың аса қырсықты бір бетін қайта қараумен шектелмей, көпшілікті колониализмнің шындығын зерттеуге шақырды" деп жазды. Ал Хокшильд өзі жаңартылған музейге қатысты ара-жібір пікір білдірді.