Эдмунд Барттелот: британдық саяхатшы, әскери шенді, «Қараңғылық жүрегі» романының прототипі. Конгодағы трагикалық экспедициясы, өмірі мен қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Британдық зерттеуші, әскери қызметкер және оқиғақор
British explorer, soldier, and adventurer
Эдмунд Масгрейв Бартельот (28 наурыз 1859 – 19 шілде 1888) – британдық армия офицері, Генри Мортон Стэнлидің Конгодағы Эмин-пашаны құтқару экспедициясы кезіндегі артқы колоннаны апатты түрде басқарғандағы зұлым және ақылдан безген мінез-құлқымен танымал болды. Ол Джозеф Конрадтың "Жүректегі қараңғылық" романындағы Курц кейіпкерінің прототипінің бірі деп жиі айтылады.
Edmund Musgrave Barttelot (28 March 1859 – 19 July 1888) was a British army officer, who became notorious after his allegedly brutal and deranged behaviour during his disastrous command of the rear column in the Congo during Henry Morton Stanley's Emin Pasha Relief Expedition. He has often been identified as one of the sources for the character of Kurtz in Joseph Conrad's novel Heart of Darkness.
Өмір
Бартельот Батыс Сассекс қаласындағы Петвортта, сэр Уолтер Бартельоттің, 1-ші баронеттің және оның бірінші әйелі Харриет Мусгрейвтің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Сандхерстке оқуға түсіп, 1879 жылдың 22 қаңтарында 19 жасында 7-ші жаяу әскер полкіне офицер болып тағайындалды. Бартельот Британдық Ражда қызметінде болғаннан кейін Екінші ағылшын-афған соғысы мен ағылшын-египет соғысына қатысты. 1884-85 жылдардағы Нил экспедициясы барысында ол Камел корпусына қосылып, Хартумға қарай жорық жасады. Су ыдысын бүлдіруге тырысқан Адендік адамды атып, Бартельотты таяқпен ұрғандығы үшін дау тудырды. 1886 жылы ол Генри Мортон Стэнлидің Эмин-пашаны құтқару экспедициясына ерікті түрде қатысты. Стэнлидің бас штабының командирі ретінде ол Арувими өзенінің Ямбуясында араб құл саудагері Типпу Типтен қосымша жүк тасушыларды күту үшін қалдырылған Арьергард колоннасын басқарды, ал Стэнли Эминге мүмкіндігінше тезірек жету үшін аттанды. Стэнлидің болмауы кезінде Арьергард колоннасы шатаққа түсті. Бартельот тәртіпті сақтай алмады және африкалықтарды қайта-қайта сабады, олардың кем дегенде екеуі жазалаудан қайтыс болды. Стэнли Бартельоттың мінез-құлқы туралы басқа офицерлерден естіді. Уильям Бонни: «Майорды ең кішкентай нәрсе де жынға шалдықтырып жіберетін», – деді. Ол африкалық жұмысшыларды темір ұшы бар таяқпен қайта-қайта ұрып, әйелді тістеп, араб басшысын улануға тырысты. Джон Роуз Труп майордың «қара нәсілділерге деген жек көрушілікке толы» екенін айтты. Заманауи тарихшылар Бартельотқа қатысты негативті бағалауды қабылдады. Адам Хохшильд жазғандай, Арьергард колоннасын басқарғаннан кейін майор Бартельот тез ақылдан адасып кетті. Ол Стэнлидің жеке заттарын өзенге жіберді. Ол тағы бір офицерді үш айлық, үш мың мильдік сапарға ең жақын телеграф станциясына Англияға мағынасыз телеграмма жіберу үшін жіберді. Ол өзінің уланғанын және барлық жағынан сатқындық көріп тұрғанын мәлімдеді. Ол жүкті таситын қызметшілерінің біреуін үш жүз рет қамшылады (бұл өлімге әкелді). Ол африкалықтарды темір таяқпен ұрып-соғып, бірнеше адамды тізбекке бұғаулап, бір ауыл әйелін тістеді. Бартельот жергілікті фестивальге араласуға тырысқаннан кейін африкалық жігіт оны атып өлтірді. Бартельот Джозеф Конрадтың «Жүректегі қараңғылық» романындағы Курцтың прототипі ретінде бейнеленген. Джерри Аллен оны басты тарихи модель деп есептейді, бірақ Гарольд Блум бір ғана модель болмағанын, ал Курцтың көптеген әрекеттері Бартельоттың замандасы Типпу Типке негізделген болуы мүмкін екенін айтты. Хохшильд оны да ықтимал көз деп санайды, өйткені ол «ақылдан адасып, адамдарды ұрып, қамшылап, өлтіре бастады және соңында өлтірілді», бірақ экспедицияға қатысқан басқа адамдар мен замандас тұлғалар да кейіпкерге әсер еткенін атап өтеді. Ол Саймон Грейдің 1978 жылғы «Артқы колонна» пьесасында кейіпкер ретінде пайда болады, онда Стэнлидің Типпу Тип күтуі үшін қалдырған артқы колоннаның адамдарының оқиғасы айтылады. Ол әлсіз және тұрақсыз болып бейнеленеді. Бартельотты Бари Фостер ойнады.
Barttelot was born in Petworth, West Sussex, the second son of Sir Walter Barttelot, 1st Baronet and his first wife, Harriet Musgrave. He attended Sandhurst before receiving a commission in the 7th Regiment of Foot on 22 January 1879 at the age of 19. Barttelot served in the British Raj before fighting in the Second Anglo Afghan War and the Anglo–Egyptian War. During the Nile Expedition of 1884–85, he joined the Camel Corps on their march to Khartoum, and caused some controversy by shooting an Aden man who attempted to vandalise a waterskin and struck Barttelot with a stick. In 1886, he volunteered for Henry Morton Stanley's Emin Pasha Relief Expedition. As Stanley's second in command he was leader of the Rear Column which was left at Yambuya on the Aruwimi River to wait for more porters to be brought by the Arab slave trader Tippu Tip while Stanley marched on to reach Emin as soon as possible. During Stanley's absence, the Rear Column descended into confusion. Barttelot was unable to maintain discipline, and resorted to repeated floggings of Africans, at least two of whom died from the beatings. Stanley received reports about Barttelot's behaviour from other officers. One, William Bonny, said that "the least thing caused the Major to behave like a fiend" and that he would repeatedly stab African workers with a steel pointed cane, bit a woman, and tried to poison an Arab chief. Another officer, John Rose Troup, said that the Major "had an intense hatred of anything in the shape of a black man". Recent historians have generally accepted the negative assessment of Barttelot. Adam Hochschild wrote that after being left in charge of the Rear Column, Major Barttelot promptly lost his mind. He sent Stanley's personal baggage down the river. He dispatched another officer on a bizarre three thousand mile three month round trip to the nearest telegraph station to send a senseless telegram to England. He next decided that he was being poisoned, and saw traitors on all sides. He had one of his porters lashed three hundred times (which proved fatal). He jabbed at Africans with a steel tipped cane, ordered several dozen people put in chains, and bit a village woman. After trying to interfere with a native festival, an African shot and killed Barttelot before he could do more. Barttelot has been portrayed as a model for Kurtz in Joseph Conrad's novel Heart of Darkness. Jerry Allen considered him the principal historical model, though Harold Bloom argued that there was no single model, and that many of Kurtz's actions were more likely to be based on Barttelot's contemporary Tippu Tip. Hochschild also considers him a likely source, since he "went mad, began hitting, whipping, and killing people, and was finally murdered", but also thinks that other participants in the expedition and contemporary figures contributed to the character. He appears as a character in Simon Gray's 1978 play The Rear Column, which tells the story of the men of the rear column left by Stanley to wait for Tippu Tip. He is portrayed as weak and unstable. Barttelot was played by Barry Foster in the original production and in the 1980 BBC television version.