Кіріспе

Олимпиада ойындарын өткізуге арналған табысты ұсыныс

әрі қарайғы дамулар

Лондон-2012 – 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын Лондонда өткізуге арналған табысты ұсыныс болды, көптеген іс-шаралар Ньюхэм ауданындағы Стратфордта өтті. Британдық Олимпиадалық қауымдастық 1997 жылдан бері бұл ұсыныс бойынша жұмыс істеп келді және 2000 жылдың желтоқсанында үкімет министрлеріне есебін ұсынды. Ұлыбританияның жазғы Олимпиада ойындарын өткізуге үш рет (Бирмингем – 1992, Манчестер – 1996 және 2000 жылдары) жасаған сәтсіз әрекеттерінен кейін, Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) таңдауына ие болатын жалғыз қала Лондон екені анық болғандықтан, Лондонға өтініш беру туралы шешім қабылданды. 2005 жылдың 6 шілдесінде Сингапурда өткен 117-ші сессиясында ХОК Лондонға XXX Олимпиада ойындарын өткізу құқығын берді. Қала төртінші және соңғы дауыс беру кезінде басты фаворит саналған Парижді 54:50 есебімен жеңді. Лондон Олимпиада ойындарын үш рет қабылдаған алғашқы қала. Ұсыныс кезінде бюджеттік болжам шамамен 2 миллиард фунт стерлинг болды, бірақ кейін нақты құны шамамен 9 миллиард фунт стерлинг болатыны есептелді. Жоба Лондонның Стратфорд аймағында кең ауқымды жаңғыртуды, сондай-ақ айналасындағы инфрақұрылым мен байланысты объектілерді жақсартуды қамтыды. Бірақ 2005 жылдың 7 шілдесінде Лондонда болған теракт, салдарынан 52 адам қаза тауып, жүздеген адам жарақат алғаннан кейін, ұсыныстың сәттілігін тойлау тоқтатылды. ХОК-тің шешімі мен шабуылдың арасында тікелей байланыс жоқ, бұл оқиға Шотландияда өткен G8 саммитімен бір уақытта болды. Ұсыныстың сәтті аяқталуынан кейін Олимпиада және Паралимпиада ойындарын ұйымдастыру комитеті (LOCOG) құрылды, ол ойындардың дамуын қадағалауға жауапты болды. Ұсыныс қабылданғаннан кейін ХОК кейбір спорт түрлерін жою және Олимпиада аймағының жаңа жоспарын бекіту сияқты өзгерістер енгізді, бұл Олимпиада объектілеріне шамалы түзетулер әкелді.

Спорттық орындар

2012 жылғы Олимпиаданы өткізу үшін жаңадан салынған ареналар, қолданыстағы нысандар мен уақытша құрылыстарды пайдалану жоспарланған, олардың кейбіреуі Хайд-парк және Атты әскерлер парады сияқты мәшһүр орындарда орналасатын болды. «Миллениум» күмбезіне байланысты туған мәселелерден кейін, ойындардан соң «ақ пилдер» пайда болмауы тиіс еді. Жаңа нысандардың бір бөлігі Олимпиадалық форматта қайта пайдаланылатын болса, қалғандары көлемі кішірейтіліп, бірнешеуі Ұлыбританияның басқа аймақтарына көшірілді. Бұл жоспарлар шығыс Лондондағы Стратфорд, Олимпиадалық парктің орналасқан жері, және оған жақын Төменгі Лиа аңғарының жаңаруына септігін тигізуге бағытталған. Алайда, бұл кейбір кәсіпорындарды міндетті түрде сатып алуды қажет етті, бұл әртүрлі дау-дамайға себеп болды, ал кейбір кәсіп иелері ұсынылған өтемақының жеткіліксіз екенін мәлімдеді. Сатып алынған ғимараттар Олимпиада ареналарын салу және инфрақұрылымды жақсарту үшін бұзылды. Көптеген ареналар Үлкен Лондон шегінде үш аймаққа бөлінді: Олимпиадалық аймақ, Өзен аймағы және Орталық аймақ. Сонымен қатар, кейбір ареналар (мысалы, желкендесуге арналғандары) Үлкен Лондонның шекарасынан тыс жерде орналасқан. Байқау кезінде ареналар мен құрал-жабдықтардың 60% дайын болды. Қалған ареналарды 2007 жылдан бастап ойындарға дейін аяқтау жоспарланған. Байқау кезінде қалған ареналарды аяқтаудың шамамен мерзімдері келесідей болды: Channel Tunnel/Stratford теміржол байланысы (2007); Су спорты орталығы және Лондон Велопаркі (2008); Шығыс Лондон желісінің кеңейтілуі (2010); Олимпиадалық стадион және Хитроу әуежайының 5-терминалының толық аяқталуы (2011).

Олимпиадалық аймақ

Олимпиадалық аймақ Стратфордтағы 500 акр (2 км²) Олимпиадалық парктегі барлық нысандарды қамтиды. Бұл парк бұрынғы қоқыс және өнеркәсіптік жерлерге салынған, координаттар бойынша, Лондон орталығынан Олимпиадалық Жебелі пойзымен жеті минуттық қашықтықта орналасқан. Паркте: Олимпиада стадионы, жеңіл атлетика жарыстары, сондай-ақ ашылу және жабылу салтанаттары өтеді. Су спорты орталығы, суға секіру, жүзу және синхронды жүзу спорты түрлерінен жарыстар өткізіледі. Су полосы аренасы – су полосын өткізуге арналған алғашқы Олимпиадалық нысан. Лондон Велопаркі, ішінде 6000 орындық жабық велодром (велосипедпен жүруге арналған) және 6000 орындық ашық BMX жарыс трассасы бар. Ривербанк Аренасында 15 000 және 5 000 орындық ареналарда хоккей ойналады. Төрт жабық арена (Олимпиадалық парк Ареналары 1–4), баскетбол (2), фехтование (4), волейбол (1), гандбол (3) және қазіргі заманғы пентатлонның фехтование және ату (2) түрлерінен жарыстар өткізіледі. Лондон Олимпиадалық ауылы, барлық спортшылар мен аккредиттелген шенеуніктерге арналған жатақхана (барлығы 17 320 төсек-орын). Ойындардан кейін ауылды Олимпиадалық парктің шығысындағы бұрынғы теміржол жүк ауласында салынып жатқан миллиардтаған фунт стерлингтік Стратфорд Сити даму жобасының бір бөлігіне айналдыру жоспарланған. Олимпиадалық баспасөз және телехабар тарату орталықтары. Теннис оқу орталығы.

Орталық аймақ

Орталық аймақ Ұлы Лондон шегіндегі қалған барлық ареналардың негізінде құрылды. Олар Лондонның орталық және батыс бөліктерінде кеңінен орналасқан: футбол финалдары үшін жаңа Уэмбли стадионы. Уимблдондағы "Барлық Англия теннис және крокет клубы" теннис турнирі үшін. Лордс крикет алаңында жебе ату. Регент паркі жол велосипедінен жарыс үшін. Бейсбол мен софтбол да Регент паркінде өткізілуі жоспарланған, бірақ 2005 жылдың шілдесінде Лондон Олимпиадасының бағдарламасынан алынғаны жарияланды. Хайд паркі триатлонға арналған.

Олимпиадалық ауыл

Олимпиада ауылы Лондонның шығысындағы Төменгі Лиа аңғарында орналасқан. Бұл аймақ сол кезде дамымағандықтан, ауылды салуға өте қолайлы орын болды. Олимпиадалық ауыл Олимпиадалық паркте орналасқандықтан, спортшылардың шамамен 75 пайызы өздерінің жарыс алаңдарынан 15 минут ішінде болады; Олимпиадалық онсайыста екі дүркін алтын медаль иегері Дейли Томпсонның сөзінше, бұл ықшам дизайн "басқаша шабыттандырарлық және нақтырақ сезінуге мүмкіндік береді". Ойындар аяқталғаннан кейін ауыл жергілікті тұрғындарға арналған жаңа үйлер мен инфрақұрылымға айналады. Олимпиадалық ауылды салуға австралиялық Lend Lease Corp Ltd құрылыс компаниясы таңдалды. Жобаның құны 5,3 миллиард фунт стерлинг (13,2 миллиард австралиялық доллар) болды және екі кезеңде жүзеге асырылды. Бірінші кезең 2008 жылы басталды, ол 4200 тұрғын үй және ауыл үшін басқа да тұрғын үйлерді салуды қамтиды. 2012 жылғы Олимпиада аяқталғаннан кейін екінші кезең Олимпиадалық ауылды қайта жаңартуды және Стратфорд қаласын жаңғыртуды аяқтау үшін қосымша кеңістік салуды қамтиды. Олимпиадалық ауылдағы жатақтар Олимпиада тарихындағы ең кеңгішті болып табылады. Әрбір спортшы мен шенеунікке жеке төсек беріледі – барлығы 17 000-нан астам төсек. Әрбір пәтерде интернетке қол жеткізу, сымсыз желі және басқа да заманауи технологиялар қарастырылған.

Көлік және инфрақұрылым

Халықаралық Олимпиада комитетінің бастапқы бағалауында нашар баға алған ұсыныстың бір аспектісі – қоғамдық көлік, Лондон метросының Шығыс Лондон желісін кеңейту, Доклендс жеңіл темір жолы мен Солтүстік Лондон желісін жаңарту және уақытша "Олимпиадалық Жебе" қызметін қоса алғанда, көптеген жақсартулар жоспарланған. Барлық жоспарланған ауыр теміржол, жеңіл теміржол және жер асты қызметтерінің (Кроссрейлді қоспағанда) сағатына шамамен 240 пойыз жеткізуі күтілді. Сонымен қатар, Олимпиадалық парктің 12 000 көлік сыйымдылығы бар M25 тас жолынан 25 минуттық қашықтықта екі ірі тұрақ алаңы болуы керек еді. Болжамдар бойынша, жарыс күндері көрермендердің 78% Лондоннан, ал 22% Ұлыбритания мен Еуропаның қалған бөлігінен келуі мүмкін. Ұйымдастырушылар Олимпиадалық спортшылар мен шенеуніктерді тасымалдау үшін төмен немесе нөлдік эмиссиялы көліктерді пайдалануға үміттенді.

Билеттер шығару

Олимпиадаға шамамен 8,0 миллион билет, ал Паралимпиадаға 1,5 миллион билет ұсынылды. Лондон ұйымдастыру комитеті 6,5 миллион (81% сатылған) Олимпиада билетін және Паралимпиада билеттерінің 63% сатылуын жоспарлады. Олимпиада билеттері 2011 жылдың 15 наурызында сатылымға шығады және қолжетімділікке байланысты іс-шара басталғанға дейін сатылымда болады. Билет сатып алған әрбір адам сол күні Лондонның қоғамдық көлік жүйесінде тегін жол тарта алады. Маркетинг директоры Дэвид Маглиано 1,5 миллион билет 15 фунт стерлинг (29 АҚШ доллары) бағамен сатылатынын мәлімдеді. Билеттердің орташа бағасы 40 фунт стерлинг (77 АҚШ доллары) болып белгіленді, Маглианоның айтуынша, бұл бағалар Ұлыбританиядағы көптеген адамдарға қолжетімді. Стадион орындарынан басқа, Олимпиада паркінде үлкен экрандарда жарыстарды тамашалау үшін 20 000 билет 10 фунт стерлинг (19 АҚШ доллары) бағамен сатылады. Олимпиада ойындарында алғаш рет тікелей эфирде Олимпиадалық фондық көрсетімдерді ұсыну мүмкіндігі, Олимпиадалық стадион мен парктің тікелей көрінісі бар баспасөз орталығындағы төбелік студиялар арқылы телехақтар иелеріне ұсынылады. 2008 жылғы Пекин жазғы ойындары алдындағы Халықаралық ұлттық эстафетаға қатысты сыннан кейін, ол Ұлыбритания бойынша 70 күндік, 8000 мильдік эстафета ретінде қайта құрылды, сондай-ақ Ирландияның Дублин қаласына қысқа сапар жасалды. Лондон Олимпиадасына үміткерлік білдіруге алғашқы төраға авиакомпанияның бас директоры Барбара Кассани болды. Чарльз Аллен, Лорд Ко және Алан Паско 2003 жылдың қыркүйегінде төрағаның орынбасарлары болып тағайындалды. Кассани топты ХОК-қа алғашқы өтінішті ұсыну кезінде басшылық етті, бірақ 2004 жылдың мамырында Лорд Коудың пайдасына қызметтен кетті. Ко, өзі Олимпиада алтын медалінің иегері және бұрынғы консервативті саясаткер, Келли Холмс, Стив Редгрейв және Дейли Томпсон сияқты көптеген қазіргі және бұрынғы британдық олимпиадашылардың қолдауын алды.

Ойындардың жоспарланған мұрасы

Ұйымдастыру комитеті ойындардың Лондонға тигізетін кейінгі әсерлеріне ерекше назар бөлді, сондай-ақ ойындардың Лондон мен әлемде ұзаққа соққысы болуын қамтамасыз ету үшін не істеу керектігін қарастырды. LOCOG маңызды стадиондар мен көлік жүйелерін ойындардан кейін пайдалану жоспарларын жасады, сондай-ақ 2012 жылғы мұраның әлеуметтік аспектілерін де ескерді. Ұсынылған мұраның ең маңыздысы – Олимпиадалық ауылды 3600 пәтерге айналдыру, олардың басым бөлігі қолжетімді бағадағы тұрғын үй болады. Стратфорд қаласының көп бөлігі 500 000 шаршы метрлік жаңа аумақтармен қайта жаңартылады.

Спорттық орындар

Лондонның ұсынысының мазмұнын анықтайтын басымдықтардың бірі – ойындардан кейін «ақ пилдер» қалдырмау болды. Маңызды ареналар мен стадиондар пайдасыз қалмауы үшін ұйымдастыру комитеті ойындар аяқталған соң оларды қалай пайдалану керектігін жоспарлады. Ойындар бітіскеннен кейін қолданылуы жоспарланбаған барлық нысандар уақытша құрылымдар ретінде салынбақ. 80 000 орындық Олимпиада стадионы негізінен жеңіл атлетика жарыстары үшін пайдаланылатын 25 000 орындық көп мақсатты аренаға айналдырылады. Ойын аяқталғаннан кейін стадион Шығыс Лондонның ірі орталығына айналуы тиіс. Жаңа стадионда 3000 орындық велотрек, жол трассасы, BMX жарыс және ойын трассалары, сондай-ақ барлық деңгейдегі велосипедшілерге арналған тау велосипеді трассасы болады. Бұдан бөлек, ойындар Лондонның беделін арттыру арқылы экономикалық тұрақтылыққа да оң әсер етеді деп күтілуде.

Көлік

Елорда үшін жоспарланған көлік инфрақұрылымының мұрасы жаңа автобус бағдарламаларын, қолданыстағы метро желілерін кеңейтуді, Лондон метро станцияларын жаңғыртуды және қолданылатын пойыз паркін жаңартуды қамтиды. Сонымен қатар, Channel Tunnel Rail Link, жаңа жоғары жылдамдықты теміржол желісі, бірнеше жаңа станциялар және King's Cross St Pancras сияқты станцияларға көптеген жаңартулар енгізілуі тиіс болды. Лондон көлік желісінің жаңартуларын толық көріністе қарастыру үшін Мұра картасын қараңыз.

Қолдау

Халықаралық Олимпиада комитетінің бағалау комиссиясының төрағасы Лондон-2012 үміткерлігіне қолдау білдіргендердің құлшынысын, Стратфорд пен қаланың басқа да аймақтарына сапар жасаған кезде жоғары бағалады. Халықаралық Олимпиада комитетінің бағалау комиссиясының төрағасы Навал Эль Мутавакель Лондонда өткен баспасөз конференциясында: «Біз оны сезіп, естіп, көре алдық», - деп мәлімдеді. Ол былай деп қосты: «Бұл әрбір сөзде және әрбір сөз сөйлегенде байқалды». 2012 жыл ойындарды өткізу үшін Еуропаның ыңғайлы орын екенін байқаушылар атап өткендіктен, мүмкіндіктер терезесі ретінде қарастырылды. Финалға шыққан бес қаланың төртеуі Еуропадан болды. Халықаралық Олимпиада комитеті тапсырыс берген сауалнама бойынша, қолдау Ұлыбритания халқының 70%-ын, ал Лондондағы адамдардың 68%-ын құрады. Осы қолдаудың бір бөлігін қаланың «Үміткерлікті қолдау» науқанына жатқызуға болады, оның лозунгі 2012 жылғы Олимпиада ойындарын Лондонда өткізу туралы шешім қабылданғанға дейін қаланың әр жеріне ілінген плакаттарда пайда болды. Autism Awareness Campaign UK сияқты көптеген мүгедектік ұйымдары барлық мүгедектерді Лондон-2012 үміткерлігін қолдауға шақырды. 2005 жылдың 17 маусымында Ұлыбритания Премьер-министрі Тони Блэр үкіметтің Лондонның 2012 жылғы Олимпиада және Паралимпиада ойындарын өткізуге деген үміткерлігіне толық қолдау білдіретінін қайталады. Блэр BBC Five Live арнасына берген сұхбатында Лондондық делегациямен бірге Сингапурға баратынын және елдегі барлық ірі саяси партиялардың «100% толық қолдауын» көрсетуге ниеттенгенін айтты. «Ең маңыздысы – үкіметтің бұл үміткерлікті толық қолдайтынын адамдарға көрсету», - деді Блэр, ол алыс Шығысқа сапар жасап, содан кейін Шотландияның Пертшир аймағындағы Гленейглс қонақ үйінде өткен G8 саммитіне төрағалық ету үшін оралды. Оппозициялық партиялардың басшылары да кездесуге қатысып, жобаға қолдауларын білдірді.

Сын

Көптеген лондондықтар Олимпиаданың жоғары құнына, оны қаржыландыру үшін жылдық кеңес салығының 20 фунт стерлингке өсуіне, сондай-ақ Миллениум дөңгелегі сияқты пайдасыз нысандар қалдырылуы мүмкін екендігіне қарсы шықты. Бұған қоса, RMT-ны қоса алғанда, кәсіподақтар сыйақылар үшін іс-шараларға дейін немесе олар барысында ереуілге шығуы және құрылыс мерзімдері орындалмауы мүмкін деген алаңдаушылықтар болды. Лондоннан тыс аймақтарда бұл жетістікке барша құлшыныс білдірмеді, олар бұл шара елдің қалған бөлігінен қаржыны тартып алады және Ұлыбританияның қалған бөлігі оны пайдасыз қаржыландыруға мәжбүр болады деп қорқып еді. Жергілікті кәсіпкерлер – олардың кейбіреулері осы аймақта 100 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келеді – жаңа Олимпиадалық ауыл оларды қоныстандырғаннан кейін жаңа орындар табуға мүмкіндік беретін шаралар жиынтығына күмәнмен қарады. Үкіметтік қолдау деңгейі және Лондон басылымының Манчестердің үсынысына деген жаулы көзқарасы тұрғысынан Манчестердің үсынысы мен осы үсыныс арасында салыстырулар жасалды. Сонымен қатар, Лондон қаласында саяхат және тұру құнының өсуі туристер үшін тым қымбатқа соғып, көптеген шаралар көрермендерсіз қалуы мүмкін деп есептелді.

МОК бағалау есебі

Халықаралық Олимпиада комитетінің бағалау есебі жалпы алғанда өте жағымды болды. Бағалаудың көлік және мемлекеттік/үкіметтік қолдау көрсету салаларында нашар баға алды, бірақ тұру орындарында 10 балл жинады. Лондон ойындарын спортшыларға әлемдік деңгейдегі жабдықтар мен қызмет көрсетуді, сондай-ақ спорт пен қоғам үшін мұра қалдыруды мақсат етіп ұсынды. Олимпиадалық парк Лондонға спорт және экология салаларында күшті мұра қалдыратыны сөзсіз, алайда жобаның масштабы, соның ішінде көлік инфрақұрылымын жаңарту және кеңейту жоспарлары, барлық нысандар мен қайта жаңарту жобаларының мерзімінде аяқталуын қамтамасыз ету үшін сақтықпен жоспарлауды қажет етеді. Ойындар өтетін кезеңде Лондондағы ауа сапасы көбінесе қанағаттанарлық деңгейде. Озон ластануының күшеюі алаңдау тудырады, бірақ қазіргі қолданыстағы заңнама мен шаралар осы тенденцияны түзетуге бағытталған. Бай тарихымен Ұлыбританияның Паралимпиада спортының әлеуеті әлемдегі үздіктердің қатарында. Спортшылар Олимпиадалық ауылды жоспарлауға белсенді қатысты. Ауылдың шығыс бөлігі біршама тығыз болып көрінеді.