Идар қаласының тарихы мен ескерткіштері

Кіріспе

Идар – Үндістанның Гуджарат штатындағы Сабарканта ауданындағы қала. Ол қолмен жасалған ағаш ойыншықтар, плиткалар, ғибадатханаларымен және төбелеріндегі әдемі сәулеттік ескерткіштерімен, сондай-ақ тарихи маңызымен танымал. Идар Аравалли тауларының оңтүстік жағында орналасқан. Идардың жаңа ханзадасы – Шриниваш Ванзара.

Этимология

Идар тарихи түрде Ильвадург деп аталған, бұл Ильванның қамалы деген мағынаны білдіреді. Кейін оның аты бұрмаланып Идар болып өзгерген. Ол Падма Пуранада, сондай-ақ Махабхаратада Ила деп еске алынған.

Ежелгі тарих

Алғашқы дәстүр бойынша Идар Бхилдердің иелігінде болған. Раджа Мандлик Бхил – Идердің патшасы. 770 жылы Валлабхи құлағаннан кейін, Майтрака патшасы Шиладитьяның әйелдерінің бірі Камалавати немесе Пушпавати, амал жасау үшін Амбаджиға келді. Ол жаңалық естіп, таулардағы үңгірге тығылып, онда Грухадития немесе «Гoha» (үңгірде туған) деген ұлды дүниеге келтірді. Баласын брахман әйелге тапсырып, патшайым күйеуінің артынан отқа секірді. Жас ханзада, батыл мінезімен және еріншектігімен, көп ұзамай қамқоршысының қолынан шығып, Идар Бхилдеріне қосылып, олар оны патша етіп сайлады. Бұл сайлау ойын немесе шындық болсын, ол рас болды және бірнеше буын бойы оның ұрпақтары Идарда билік етті. Соңында Нагадиттья немесе Апаражит, яғни сегізінші ханзада, өзінің поддандыларынан өлтірілді. Ол Баппа Равал есімді ұлды қалдырды, ол әкесінің басшылығына ие бола алмады, бірақ Мевар әулетінің негізін қалады. Қытайлық саяхатшы Сюаньцзан (640) жақын жердегі Вадали ауылын «О clia li» деп атады, бұл Вадалиды қытайша жазудың тәсілі. Британдық генерал Каннингхем бұл жерді Идармен теңеді. Ол сондай-ақ, 11-шы ғасырда Вадали немесе Вадари Раджа Бхара Гуптадан шыққан деп мәлімдеген басшылар отбасының астанасы болғанын атап өтті. Генерал бұл Баппаның өзімен бір есімді екеніне сенді. Дәстүрге сәйкес, Идарды Парихар раджпуттары қайта құрды, олар Читторға бағынышты болып, онда бірнеше буын бойы билік етті. 12-шы ғасырдың соңында Идар басшысы Дели патшасы Притвирадж Чауханмен бірге Гурид сұлтандығына қарсы күреске қатысып, Тарайн шайқасында (1192) қаза тапты. Содан кейін Идар Хати Сорд есімді Бхил патшасының қолына көшті, ол Сорд әулетін құрды және оның ұлы Самалио Бхил оның орнын басты. Соңғысын Сонанджи есімді Ратход ханзадасы өлтірді, ол Идарды басып алып, бірнеше буын бойы билік еткен Раолар әулетінің негізін қалады. Көптеген тағдыр өзгерістерінен және мұсылмандармен күрестерден кейін, Раолар ақыры Идарды тастап кетіп, 1728 жылы Марвардан келген Ратход әулетімен алмастырылды. 1924 жылы ол Батыс Үндістан Мемлекеттері Агенттігінің құрамына кірді. 1940 жылдардың басында ол Раджпутана штаттарына берілді. 1949 жылы ол таратылып, сол кездегі Бомбей штатында болған Сабарканта және Мехсана аудандары арасында бөлінді. Бұл екі аудан да 1960 жылы Гуджарат құрылған кезде оның құрамына кірді.

The first clear tradition shows Idar in the possession of Bhils. Raja mandlik Bhil was King of Ider. After the fall of Vallabhi in 770, Kamalavati or Pushpavati, one of the wives of Maitraka king Shiladitya was at Ambaji to fulfil a vow. She heard news and took refuge in a cave in the mountains and there gave birth to a son called Gruhaditya or 'Goha' or cave born. Making over the child to a Brahmin woman, the queen followed her husband through the fire. The young prince, of a daring character and adventurous spirit, soon passed out of his guardian's hands, and joining the Idar Bhils was by them chosen king. Whether in sport or earnest, the election was real, and for several generations his successors ruled in Idar. At last Nagaditya or Aparajita the eighth prince was killed by his subjects. He left a son named Bappa Rawal who never succeeded to his father's chiefship, but became the founder of Mewar dynasty. The Chinese pilgrim Xuanzang (640) mentions a place which he calls O clia li, the Chinese way of writing Vadali, a village nearby. British General Cunningham identified this place with Idar. He further noted that in the eleventh century Vadali or Vadari was the capital of a family of chiefs claiming descent from Raja Bhara Gupta, whom the General believed to be the same as the above mentioned Bappa. According to tradition, Idar was refounded by Parihar Rajputs, who, subject to Chittor, ruled there for several generations. Towards the close of the twelfth century, the Idar chief took part with Prithviraj Chauhan, king of Delhi, against the Ghurid Sultanate and was killed in the Battles of Tarain (1192). Idar then fell into the hands of a Bhil king named Hathi Sord who founded the Sord dynasty and was succeeded by his son Samalio Bhil. The latter was killed by a Rathod prince named Sonangji, who took occupied Idar, and became the founder of the dynasty of the Raos who
ruled there for several generations. After numerous changes of fortune and many struggles with the Muslims, the Raos had at last to leave Idar, and were, in 1728, succeeded by the Rathod
dynasty from Marwar. In 1924 it was made part of the Western India States Agency. It was transferred to the Rajputana states in the early 1940s. In 1949 it was dissolved and split between Sabarkantha and Mehsana districts which were at that point in Bombay State. Both these districts became part of Gujarat when it was formed in 1960.

Климат

Идарда тропикалық саванна климаты (Köppen Aw) бар, ол өте ұзақ құрғақ маусыммен және орташа ылғалды маусыммен сипатталады. Күндізгі температура жыл бойы жоғары болады, бірақ түнгі температура құрғақ маусымда 10 °C (50 °F) төмен түсуі мүмкін. Ең жоғары тіркелген температура: 2010 жылдың 22 мамырында 48,5 °C. Ең төменгі тіркелген температура: 1962 жылдың 22 қаңтарында 4,8 °C.

Экономика

Идар мақта тазалау және өңдеу орталығына айналған аймақ. Сонымен қатар, бұл аймақта өте күшті сүт кооперативтері желісі бар, ол жаңбыр нашар болған жылдары экономикалық тұрақтылықты сақтауға көмектеседі.

Демография

2001 жылғы Индия халық санағы бойынша Идар қаласының халқы 29 567 адамды құрады. Халықтың 52% ер адамдар, ал 48% әйелдерді құрайды. Идардағы сауаттылық деңгейі 68%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) жоғары: ер адамдардың сауаттылығы 75%, әйелдердің сауаттылығы 61%. Идар халқының 13% 6 жасқа дейінгі балалар. Мұнда джайндар, брахмандар, пательдер, мансурилер, дарбарлар, сутарлар (мистрилер), вайшнав ваниялар, десаилар, даржилер, сонилер (алтын шеберлер), ванкарлар және тхури қауымдары тұрады.

Негізгі ғибадатханалар

Самбхаванат ғибадатханасы: Самбхаванат ғибадатханасы – Дигамбара джайнистік сектасына жатады және үшінші Тиртханкара – Самбхаванатқа арналған. Бұл ғибадатхана басқаларына қарағанда көнерек сияқты, бірақ олар сияқты, күні көрсетілмеген. Қорғанның ішінде, қабырғасы мен алдындағы террасалары бар, 28 футқа 18 фут, ал биіктігі 7 фут болатын табиғи үңгір орналасқан. Үңгірде барлық кастадағы индустар құлшылық ететін Ваджра Матаның мүсіні тұр. Төбесінің барлық бөлігіне көне, қираған бекіністер салынған. Артында бекіністі қақпаның қалдықтары бар, ол қорғанды қорғаушыларға қашуға мүмкіндік берген. 1733 жылы Махаража Анандсингжи осы қақпа арқылы қашып, Рехвар әскерінен шабуылға ұшырап, қаза тапты. Таулық бекіністің ішкі жағы, немесе, дәлірек айтқанда, бекінілген төбе, тығыз бұталармен жасырылғандықтан өте әсерлі. Шамбханат ғибадатханасының жанындағы көрініс ең әдемісі болуы мүмкін, сол жерден Ашулы патшайым сарайына қарағанда, ағаштардан биік көтерілген үлкен гранитті шыңның тік беті аспанға қарсы анық көрінеді. Шантинатх ғибадатханасы: Шантинатх ғибадатханасы – Светамбара джайнистік сектасына жатады және он алтыншы Тиртханкара – Шантинатхқа арналған. Ғибадатхананың ұзындығы 160 фут, ені 125 фут, ал биіктігі 55 фут. Оның ескі екені анық көрінеді, бірақ нақты күні көрсетілген жазу жоқ. Ғибадатхананың жанында әрдайым суға толы терең су қоймасы бар. Рани Талав көлі, Идар қаласынан солтүстік-шығысқа қарай жарты миль жерде орналасқан, 94 акр аумақты алып жатыр және ең терең жері 17 фут. Оның суы жыл бойы жеткілікті, бірақ суаруға пайдаланылады. Көлдің шығыс жағында тас қаланған баспалдақтар бар. Бұл жерді 380 жыл бұрын Идар қаласының басшысы Рао Бхаудың әйелі қазып, салған деген әңгіме бар, бірақ бұл күмәнді. Көлдің ортасында жақында Павапури джайн ғибадатханасы салынды, оған көпір арқылы жетуге болады. Бас ғибадатхананың биіктігі 72 фут, ұзындығы 72 фут және 72 бағанаға тіреледі. Махавираның орталық мүсінінің биіктігі 72 см, ал оның айналасында 72 мүсін орнатылған. Шримад Раджчандра Вихар – Шримад Раджчандраға арналған шығыс төбедегі джайнистік ғибадатхана кешені. Сваминараян ғибадатханасы: 1870 жылдар шамасында шамамен 5000 фунт стерлинг (50 000 рупий) қаражатқа салынды. Хокханат Махадевтің үңгірдегі ғибадатханасы, ұзындығы 30 фут, ені 20 фут, ал биіктігі 4-тен 6 футқа дейін, 400 жылдан астам екені айтылады. Қаланың оңтүстігінде, қабырғаға жақын жерде, көтерілген жерде Дханешвар Махадевтің үңгір ғибадатханасы орналасқан. Оның ұзындығы 20 фут, ені 10 фут, ал биіктігі 5-тен 7 футқа дейін. Қаладан оңтүстік-батысқа қарай жарты миль жерде, көтерілген жерде Манкалешвар Махадев үңгірі орналасқан. Оның ұзындығы 20 фут, ені 12 фут, ал биіктігі 5-тен 10 футқа дейін. Хавели: Валлабхачарья сектасына жататын ғибадатхана, 1878 жыл шамасында 2000 фунт стерлинг (20 000 рупий) қаражатқа аяқталды. Ранмалдың Чоки немесе күзет бөлмесі аяқталмаған джайнистік ғибадатхана болып көрінеді, оның құрылысы жалпақ тас төбе орнатылғаннан кейін тоқтатылды.

Sambhavanath Temple : Sambhavanath Temple is a Digambara Jain sect and dedicated to Sambhavanath, the third Tirthankara. This seems of even greater age than the other, but, like it, bears no date. Within the limits of the fort, with a wall and terraces in front, is a natural cavern twenty eight feet by eighteen and seven high, containing an image of Vajra Mata a goddess worshipped by Hindus of all castes. The whole of the hill is surrounded with more or less ruined fortifications. To the rear are the remains of a fortified gateway, opening on the plain behind, a way of escape for the too hard pressed defenders of the fort. It was through this gateway that Maharaja Anandsingji fled in 1733 and was attacked and slain by a party of Rehvar horse. The interior of the hill fort, or rather fortified hill, is very striking from the dense brushwood by which the ruins are more or less hid. Perhaps the finest view is near Shambhavnath's temple, whence, looking towards the Angry Queen's Palace, the sheer scarp of the great granite peak, towering above the trees, stands clear against the sky. Shantinath Temple:This temple belongs to the Svetambara Jain sect and dedicated to Shantinath, the sixteenth Tirthankara. This temple, measuring 160 feet by 125 and 55 high, is evidently of considerable age, but there is no writing to show its exact date. Near the temple is a deep reservoir always filled with water. Rani Talav, a lake, half a mile to the north east of Idar, has an area of ninety four acres and a greatest depth of seventeen feet. Its supply lasts throughout the year but is used for irrigation. The east side of the lake is banked with masonry steps. It is said, but this is doubtful, to have been dug and built about 380 years ago by the wife of Rao Bhau, chief of Idar. The Pavapuri Jain temple is built recently in the centre of the lake which can be reached by a bridge. The main temple is around 72 feet high, 72 feet long and is built on 72 pillars. The height of central idol of Mahavira is 72 cm which is surrounded by 72 carved figurines. Shrimad Rajchandra Vihar, a Jain temple complex on eastern hillock dedicated to Shrimad Rajchandra. Swaminarayan temple: raised at a cost of about £5000 (Rs. 50,000) around the 1870s. Cave temple of Khokhanath Mahadev, thirty feet long by twenty broad and from four to sis high, supposed to bo upwards of 400 years old. On a rising ground, south of the town and close to the wall, is the cave temple of Dhaneshvar Mahadev, a natural rock cavern twenty feet long by ten broad and from five to seven high. Three quarters of a mile south west of the town, on a rising ground, is the cave of Mankaleshvar Mahadev, twenty feet long by twelve broad and from five to ten high. Haveli: A temple belonging to the Vallabhacharya sect, completed around 1878 at a cost of about £2000 (Rs. 20,000). Ranmal's Choki or guardroom, seems to be an unfinished Jain temple, the building of which was stopped after the flat stone ceiling had been put on.