Кіріспе
Жаңбыр суын жинауға арналған үйдің ерекшелігі. Имплувий (Impluvium) – бұл көлбеу шатырдан (compluvium) ағатын жаңбыр суын жинауға арналған су жинағыш бассейн жүйесі. Көбінесе ғимараттың "сыртында" емес, "ішінде" орналасқан, бұл көптеген сәулеттік дәстүрлерде кездесетін ерекшелік.
The impluvium (: impluvia) is a water catchment pool system meant to capture rain water flowing from the compluvium, or slanted roof. Often placed "inside", instead of "outside", a building, it is a notable feature in many architectural traditions.
Грек-римдік impluvium
Грек-рим сәулеттану зерттеулерінде импульвий – грек немесе рим үйінің (дом) атриумындағы, жаңбыр суын жинауға арналған, төменге қазылған бөлігін білдіреді. Бұл су шатырдың (комплувий) ашық тесігінен төгіледі. Ол әдетте мәрмәрден жасалады және атриум еденінен шамамен 30 см төмен орналасып, еден асты цистернасына құйылады.
Құрылысы мен пайдалануы
Пейстум, Помпея және Римдегі импульвияларды тексеру (қазба жұмыстарысыз) импульвиядағы төсеніш бетінің кезеңді немесе кезеңді емес тас плиткалардың арасындағы саңылаулардың импульвиум алабында жиналған судың маңызды мөлшерін сүзуге жеткілікті болатынын көрсетті – су жарықтар арқылы және одан әрі шағыл мен құм қабаттары арқылы жер астындағы жинақтау камерасына өтетін. Дөңгелек тастан жасалған, путеалмен қорғалған ашық тесік, шелек пен арқан арқылы осы жеке, сүзгіленген және табиғи түрде салқындатылған су көзіне оңай қол жеткізуге мүмкіндік берді. Осыған ұқсас су көздері қаланың басқа да ашық кеңістіктерінде де табылды, олардың тас путеалдары көп пайдаланудың іздерін көрсетті. Жаңбырлы маусымда сүзгіден өте алмайтын артық су бассейннен асып, ғимараттан шығып кететін, ал беткі бассейнде қалған шөгінділер мен қоқыстар ағызылып кететін. Ыстық ауа райында су цистерна камерасынан (немесе құлдар домнан тыс жерден әкеліп) алынып, атриумның барлық бөлігін салқындату үшін жай бассейнге құйылып, буланып кететін – су булану кезінде комплувиум арқылы кіретін ауа салқындатылып, үйдің ішкі кеңістіктерін салқындататын, бұл пассивті салқындатудың бір түрі. Комплувиум мен импульвиумның үйлесімі жаңбыр суын жинаудың, сүзгілеудің және салқындатудың тапқыр, тиімді және әдемі әдісін құрады.
Батыс және Орталық Африка impluvium
Денайер, Африканың дәстүрлі архитектурасы, Батыс Африкадағы бір стильдегі сәулетті анықтады, онда "әдетте төрт ғимарат бір-біріне қарама-қарсы аулаға қарап орналасқан". Бұл "стильдің" (нақтырақ айтқанда, "кладалық негізделген" типтің) ғимараттарында міндетті түрде жаңбыр суын жинауға арналған импульвиум болғаны жоқ. Жағдайды одан әрі қиындататыны, кейбір мәтіндер Денайердің импульвиалды стилін импульвиуммен шатастырып, импульвиумды су жинау механизмдерін пайдалану емес, аулаға ортасталған үй жоспарлары деп түсіндіреді.
Мысалдар
Имплювия көптеген Батыс/Орталық Африка архитектуралық дәстүрлерінде кездеседі, оның ішінде игбо, йоруба, эдо, жола және бамум дәстүрлері де бар. Олардың күрделілігі әртүрлі болды: йоруба импульвиясы, акади деп аталатын, кейде үлкен тіктөртбұрышты аулалардың бұрыштарына қойылған құмыралар ғана болды, ал Кетуде, Бенин Республикасында, кейбіреулері жер асты резервуарларына құйылды. Бенин корольдігіндегі қарапайым халықтың үйлерінде әдетте бір немесе екі ауласы болған және бірнеше импульвиясы бар еді, кейде су құбырлар арқылы үйден шығарылып тасталатын. Невадомский және авторлар атап көрсеткендей, бұл импульвиялар жаңбыр суын кетіру үшін жасалған, соның арқасында ашық шатыр жарық және таза ауа көзі ретінде қолданылды. Көптеген бұрынғы мысалдар тіктөртбұрышты болғанымен, Сенегалдағы импульвиялар дөңгелек еден жоспарымен де жобалануы мүмкін; осыдан "Case à Impluvium" – Сенегалдың Зигиншор қаласындағы, Альянс Франко-Сенегалез басқаратын өнер орталығы пайда болды.