Кіріспе
Ирнерий (шамамен 1050 – 1125 жылдан кейін), кейде "заңның шырағы" (lucerna juris) деп аталады, итальян заңгері, Глоссаторлар мектебінің және орта ғасырлық рим құқығы дәстүрінің негізін қалаушы. Ол туған қаласы Болонья университетінде еркін өнерлердің қатарында Юстиниан I-нің жаңадан қалпына келтірілген рим құқығы кодексі – Corpus Juris Civilis-ті оқытты. 1070 жылдары Болоньяда алғаш рет оқытыла бастаған рим құқығының қайта жаңғыруы және дамуы – Еуропа мәдени тарихындағы маңызды оқиға болды. Ирнерийдің Corpus Juris Civilis-ке жасаған қатарлап жазылған түсіндірмелері (глоссалары) – жүйелі, толық, ұтымды және рим құқығына негізделген еуропалық құқықтың бастауында тұр.
the saint
Irnerius (c. 1050 – after 1125), sometimes referred to as lucerna juris ("lantern of the law"), was an Italian jurist, and founder of the School of Glossators and thus of the tradition of medieval Roman Law. He taught the newly recovered Roman lawcode of Justinian I, the Corpus Juris Civilis, among the liberal arts at the University of Bologna, his native city. The recovery and revival of Roman law, taught first at Bologna in the 1070s, was a momentous event in European cultural history. Irnerius' interlinear glosses on the Corpus Juris Civilis stand at the beginnings of a European law that was written, systematic, comprehensive and rational, and based on Roman law.
Өмір
Ол 1050 жылы Болоньяда дүниеге келді. Тоскана графесі Матильданың ықпалымен Юстиниан кодексін нұсқаулыққа алып, құқықтануды зерттеуге кірісті. Римде қысқа ғана уақыт құқық оқытқаннан кейін Болоньяға оралды, онда 1084 немесе 1088 жылы Равенна құқық мектебімен бәсекелесе алатын жаңа құқық мектебін құрды. Ирнарий мектебін құрғанға дейін Пепо және басқа да бірнеше адамдар Болоньяда құқықтан сабақ берген, ал Павияда тоғызыншы ғасырдың ортасынан бері құқықтың дәстүрі қалыптасқан. Ол рим құқығын глоссалар арқылы түсіндіру әдісін енгізді, бастапқыда олар мәтіннің жолдары арасындағы қысқа түсіндірмелер болды. Бірақ глоссалар көбінесе мәтіннің жолдары арасына сыймайтындықтан, ол оларды беттің жиегінде жаза бастады, осылайша кейіннен кеңінен қолданысқа енген жиекті глоссаларды алғаш рет енгізді. Папа Паскаль II қайтыс болғаннан кейін, ол папа сайлауында император Генрих V-нің құқықтарын қорғады және императорлық антипапа Григорий VIII сайлауының заңдылығын қолдады. 1116 жылдан кейін императордың қызметінде болған болуы мүмкін. Бұл еңбек 1130-1159 жылдар аралығында жазылған кейінгі туынды деп есептеледі, бірақ Юстиниан кодексі бойынша ең ерте белгілі жиын болып табылады. Тағы бір маңызды еңбек – Quaestiones de juris subtilitatibus, көбінесе Ирнарийге жатқызылған, бірақ Герман Канторович Британ мұражайынан қолжазба жариялағанға дейін. Ирнарийге авторлығы танылған басқа құқықтық еңбектер мен глоссалар тек фрагменттер түрінде сақталған немесе авторлығы нақты емес.
Another important work, Quaestiones de juris subtilitatibus, was generally ascribed to Irnerius until Hermann Kantorowicz published a manuscript from the British Museum. Other juridical works and glosses that are ascribed to Irnerius are extant only in fragments, or their authorship is uncertain.
Беделі
Ірнерий көбінесе XIX ғасырдың соңындағы неміс тарихшылары оның есімін қайта жаңғыртқанға дейін ұмытылған еді, және Болонья университетінің 800 жылдығын тойлаумен бірге танымал болды. Оның есімі қолжазбаларда Хирнерий, Хирнерий, Иернерий, Гернерий, Гарнерий, Гварнерий, Варнерий, Вернерий, Ырнерий деп те жазылған. Ол құжаттарға қол қойғанда өзін Вернериус деп атаған. Андерс Винрот Ирнерий өмірінің қалыптасқан баяндамасын, сондай-ақ оның орта ғасырлардағы рим құқығы тарихындағы маңыздылығын күмәндандырды.