Кіріспе

VI ғасырдағы рим заңдарының жинағы

Аларик Бревиары (Breviarium Alaricianum немесе Lex Romana Visigothorum) – римдік заңгерлер құрастырған және референдарий Анианның визиготтар патшасы Аларик II-нің бұйрығымен, оның епископтары мен ақсүйектерінің келісімімен жарияланған рим заңдарының жинағы. Ол 506 жылдың 2 ақпанында, оның билігінің 22-ші жылында қолданысқа енгізілді. Бұл жинақ өз заңдарымен өмір сүрген визигот ақсүйектеріне емес, Луараның оңтүстігінде визигот үкімшілігінде тұратын испан-римдік және галл-римдік халқына, сондай-ақ 16-шы кітабында үштік құдайға сенетін католик шіркеуінің мүшелеріне қатысты; визиготтар ариандық болғандықтан өз дін қызметкерлерін сақтап қалды.

Маңыздылығы

Ол корольдің референтари Анианның куәлігінде кодекс (кодекс) деп аталады, бірақ Юстиниан кодексінен айырмасы, онда заңгерлердің жазбалары алынып тасталған, ал бұл кодекс императорлық конституцияларды (легистер) және заңдық трактаттарды (юра) қамтиды. Бривиарийге Анианның қолымен куәландырылған патшалық рескрипт (коммониторий) қосылған, онда оның куәландырылған көшірмелері Вестготтар патшалығында ғана заң ретінде қабылдануы керек делінген. Осы себепті көптеген жазушылар кодекстің құрастырылуын Анианға жатқызған және ол жиі Анианның бривиарі (Breviarium Aniani) деп аталады. Дегенмен, бұл кодекс Вестготтар арасында Lex Romana немесе Lex Theodosii деп белгілі болған, ал Breviarium атауы 16 ғасырда ғана пайда болды, ол кодтың қайта жазылған нұсқасы – Лекс Романа Куриенсисінен ажырату үшін қолданылды. Бұл нұсқа 9 ғасырда Ломбардиядағы римдіктердің пайдалануы үшін Солтүстік Италияға енгізілген. Визигот кодексінің осы қайта жазылған нұсқасы алғаш рет 18 ғасырда Паоло Канчианидің «Barbarorum Leges Antiquae» атты көне заңдар жинағында жарияланды. Осы Ломбард нұсқасының тағы бір қолжазбасын Густав Фридрих Хенел Сент-Галл кітапханасынан тапқан. Онда Юлий Паулюстың «Сентенция рецептілері» атты бес кітабы бар. Веронадағы тарау кітапханасында Гайдың институттарының көп бөлігін қамтитын қолжазба табылғанға дейін, бұл ежелгі римдік заңгер Гайдың институционалдық жазбаларын қамтитын жалғыз белгілі еңбек болды. Бревиар Аквитания мен Галлия Нарбоненсисте Рим құқығының дәстүрлерін сақтауға көмектесті, бұл аймақтар Прованс және Септиманияға айналды, осылайша франктердің солтүстігіндегі үзіліске қарамастан, олардың тұрақтылық сезімін нығайтты.