Кіріспе

Түзету сұйықтығының бренді Tipp-Ex – Еуропа бойынша кең таралған түзету сұйықтығы және оған қатысты өнімдердің бренді. Бұл сонымен қатар Tipp-Ex желісіндегі өнімдерді шығарған неміс компаниясының (Tipp Ex GmbH & Co. KG) атауы болған. Tipp-Ex түзету өнімдеріне арналған сауда белгісі болғанымен, кейбір елдерде бұл атау жалпылама сөз ретінде қолданылады: "tippex" немесе "tippex out" сөздері өшіру, жалпы түрде немесе түзету сұйықтығымен өшіру мағынасын білдіреді.

Тарих

Tipp Ex түзету қағазын 1958 жылы Батыс Германияның Эльтвилл қаласынан Вольфганг Дабиш ойлап тапты, ол «тегілу қателерін түзетуге арналған түрлі-түсті пленка» (нем. Tippfehler) деген патентті тіркеді. Кейін ол сол атпен компания құрды. Ұзақ өтпей, Франкфуртта Отто Карлс Tipp Ex Sales & Distribution компаниясын (Tipp Ex Vertrieb GmbH & Co. KG) құрды. Бұл компания бүгінде Франкфурт маңында Tipp Ex GmbH & Co. KG деген атпен әлі де жұмыс істеп келеді. Tipp Ex 1987 жылы Германия патент бюросында тіркелген тауар белгісіне айналды. Одан бұрын, 1951 жылы Бетте Несмит Грэм ас үйінде алғашқы түзету сұйықтығын ойлап тапты және 1956 жылы оны Mistake Out деген атпен сатуға бастады. Tipp Ex GmbH 1965 жылы ғана Tipp Ex таңбасымен, сондай-ақ C сұйықтығы ретінде ақ түзету сұйықтығын шығара бастады. Tipp Ex-тің пайда болуының арқасында, теріп жазу машинасымен жасалған қателерді өшіруге мүмкіндік туды. Жазу машинасы қате әріпке кері жылжытылып, түзету қағазы лентаның артына салынып, қате әріп қайта басылатын еді. Жүйе тек қана жазу машинасы қайта басылған әріпті бастапқы орнына дәл келтірсе жұмыс істеді, алдыңғы жолға қайтқанда бұл қиындық тудыруы мүмкін еді. Бұл түзету қағазына сұраныс тез өсіп, неміс және халықаралық дистрибьюторлардың қызығушылығын ояртты. 1992 жылы Tipp Ex алғашқы түзету таспасын ұсынды, ал 1995 жылы сәтті сатылымға шыққан Pocket Mouse пайда болды. 1998 жылы түзету қарындашы шығарылды. Ассортимент өшіргіштермен толықтырылды, ал 2000 жылы жаңа көбіктік жағым барлық түзету сұйықтығының бөтелкелеріне бейімделді. 1997 жылы Société Bic Tipp Ex компаниясын сатып алды.

Қолданылуы

Tipp Ex түзету сұйықтығы ақ түсті сұйықтық. Ол жазудағы қателерді жабу үшін қолданылады. Қақпағына щетка (кейіннен көбікпен алмастырылған) бекітілген, сондықтан бөтелке жабылғанда щетка сұйықтың ішінде болады. Бұрандасын ашқанда, щетка Tipp Ex сұйықтығымен жабылады, содан кейін ол қатеге жағылады. Дегенмен, қағазды жарыққа ұстағанда, өнім қолданылғанын және түпнұсқа мазмұнын көруге болады. Егер Tipp Ex бөтелкесінің ішіндегісі көп мөлшерде ауаға ұшыраса (мысалы, қақпағы тым ұзақ ашық қалса немесе бөтелке жартылай толған болса және қалған бөлігі ауамен толса), сұйықтық қоюланып, кейде тіпті қатып қалады. Мұны болдырмау үшін Tipp Ex "Tipp Ex сұйылтқышы" деген өнімді шығарды, оның бірнеше тамшысы жартылай кепкен Tipp Ex бөтелкесіне қосылып, сұйытылады. Бұл бөтелкенің қолдану мерзімін ұзартады. Tipp Ex-тің үстінен допты қаламмен жазу керек, себебі сұйық сиялы қаламмен жазғанда бояу қашады. Гельді сиямен жазғанда толық құрғауына бірнеше секунд уақыт керек, бірақ допты қалам қолдануға мүмкін болмаса, оны пайдалануға болады.

Токсикология

Органикалық еріткіш 1,1,1 трихлорэтан бастапқыда өнімді сұйылту үшін қолданылған. Бұл еріткіш тыныс алғанда өкпеге оңай сіңіріледі. Ол қан-ми тосқаулынан оңай өтеді және жедел әсер еткен жағдайда өлімге алып келуі мүмкін. 1,1,1 трихлорэтан сонымен қатар "озонды қирататын" заттардың бірі болып табылады, ол Жердің озон қабатына зиян келтіруге себепші. Осы екі себептің салдарынан, ол 2000 жылдан бері Tipp Ex құрамына енгізілмейді және оның орнына алифалық көмірсутектер қолданылады.