Álvaro де Менданья: Тынық мұхитындағы саяхаттар мен ашылулар
Álvaro de Mendaña de Neira
Альваро де Менданья: испандық теңізші, 1567 және 1595 ж. Тынық мұхитында саяхаттап, Маркиз, Кук аралдарын және Соломон аралдарын ашты. География, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испан теңізші және саяхатшысы (1542–1595)
Spanish navigator and explorer (1542–1595)
Альваро де Менданя и Нейра (немесе Нейра) (1 қазан 1542 – 18 қазан 1595) – испан теңізші, саяхатшы және картограф, 1567 және 1595 жылдары Тынық мұхиты арқылы жасалған ең алғашқы экспедицияларымен әйгілі. Оның саяхаттары Маркиза, Кук аралдары, Соломон аралдары және басқа да архипелагтарды ашуға себеп болды. Конгосто қаласында, Эль-Биерзо аймағында (Леон) туған, ол Перу вице-королі Лопэ Гарсия де Кастроның сіңілі баласы еді.
Álvaro de Mendaña y Neira (or Neyra) (1 October 1542 – 18 October 1595) was a Spanish navigator, explorer, and cartographer, best known for two of the earliest recorded expeditions across the Pacific Ocean in 1567 and 1595. His voyages led to the discovery of the Marquesas, Cook Islands, and Solomons among other archipelagos. Born in Congosto, in El Bierzo Region (León), he was the nephew of Lope García de Castro, viceroy of Peru.
Terra Australis-ті іздеу
1565 және 1605 жылдар аралығында Перуден оңтүстік-батыс Тынық мұхитына қарай үш маңызды испандық саяхаты басталды. Бұл сапарларға 1557 жылы Перуге келген испан сарбазы Педро Сармиенто де Гамбоа түрткіс берді. Сармиенто де Гамбоа инкалықтардың батысқа қарайғы жерлерден жиналған алтын мен байлық туралы әңгімелеріне қызығушылық танытты. Сармиентоның Тынық мұхитында жер табу экспедициясы жөніндегі ұсынысы губернатор Лопе Гарсия де Кастроға ұсынылды, ол үлкен Оңтүстік құрлығының бар екендігіне қатысты испандықтардың жалпы сенімімен үйлесті. Тарихшы Мириам Эстенсеннің пікірінше, губернатор Кастро да бейбітшілік пен тәртіпті сақтау мақсатымен келісім берді. Испан Америкасындағы "алаңдатып, бұзылыс тудыратын" элементтер колониялық қоғамнан оларды шығарып жіберу үшін мұндай зерттеу сапарларына қатысуға ынталандырылды. Бұл экспедицияларға байлыққа қол жеткізу мүмкіндігі осындай адамдарды қызықтырды, олар көбінесе қоғамның ең төменгі қабаттарынан шыққан. Дегенмен, Сармиенто де Гамбоа экспедицияның бас қолбасшысы болмағанына қатты ренжіді. Оның орнына, басқару Кастроның жүрген інісі, жас және салыстырмалы түрде тәжірибесіз Альваро де Менданя де Нейраға берілді. Сармиенто "космограф" болып тағайындалды. Экспедиция кетер алдында испандық басшылық құрамында терең даулар туды.
Between 1565 and 1605, three important Spanish voyages of exploration left Peru bound for the southwest Pacific. One inspiration for these voyages was Spanish soldier Pedro Sarmiento de Gamboa who arrived in Peru in 1557. Sarmiento de Gamboa developed an interest in Inca stories of gold and riches being collected from lands further to the west. Sarmiento's proposal for an expedition to find land in the Pacific was put to Governor Lope García de Castro, finding favour as it matched common Spanish belief in the existence of a great South Land. Historian Miriam Estensen argues that Governor Castro also agreed as a way of maintaining peace and order. "Restless and disruptive" elements in the Spanish Americas were encouraged to join such journeys of exploration to remove them from colonial society. The lure of possible wealth made these expeditions attractive to such men, often drawn from the poorest levels of society. However, Sarmiento de Gamboa was bitterly disappointed not to be made Captain General of the expedition. Instead, command was given to the Governor Castro's nephew, the younger and relatively inexperienced Álvaro de Mendaña de Neira. Sarmiento was to be "Cosmographer". Deep divisions had been created within the Spanish command, even before the expedition departed.
1567-1569 жылдардағы алғашқы сапар
Екі кеме, 200 тонналық Los Reyes (Capitana немесе флагман) және 140 тонналық Todos Santos (Almiranta немесе қосалқы кеме) 1567 жылы 20 қарашада Перудегі Кальяодан шамамен 150 теңізші, сарбаз, діни қызметкер және құлмен бірге жолға шықты. Қаңтар айының ортасында шағын арал (вероятно, қазіргі Тувалудағы Нуи) көрінгеннен кейін, 1568 жылы 7 ақпанда үлкен құрлық байқалды. Олар Санта-Исабель аралына бірнеше күннен соң қонды. Экспедиция Соломон аралдарын ашты және оларды Islas Salomon деп атады. Испандықтар дереу Соломон аралдарының тұрғындарымен байланысқа келді, кейіннен олардың адам жейтін болғаны анықталды, бірақ бастапқыда қарым-қатынас достық болды. Дегенмен, испан экспедициясының жаңа тағам мен суға деген қажеттілігі арал тұрғындары біраз уақыттан кейін жеткізе алмағандықтан, шиеленіс пен қақтығысқа әкелді. Кішкентай бригантина салынғаннан кейін, Малаита, Гуадалканал, Макира (Сан-Кристобаль деп аталды) және Шоисеул аралдары зерттелді. Бірақ тағамға сауда жасау әрекеттері достық қарсы алу, түсініспеушілік, наразылықпен кері шегіну, уақыт-уақыт татуласу, тонау және зорлықпен кек алудың сол циклына соқты. 1595 жылы 21 шілдеде кемелер Маркиза аралдарына жетті (Перудің сол кездегі вице-королі Гарсия Хуртадо де Мендозаның әйелі, 5-ші Маркиз Канетенің құрметіне аталған), онда төрт жүз адам каноэлерде күтіп алды. Испандықтар олардың "әдемі пішініне" және "көбінесе ақ" терісіне таң қалды, бірақ кейіннен жергілікті тұрғындармен қарым-қатынас нашарлады. Екі аптадан кейін экспедиция кеткенде, Квейрос 200-ге жуық маркиздік халқының қаза тапқанын болжады. Алайда "Санта Изабел" кемесі жоғалып кетті және екі кіші кеме іздегеніне қарамастан, оны таба алмады. Қазіргі Грасиоза шығанағына жеткеннен кейін, жаңа қоныс салына бастады. Жергілікті арал тұрғындары мен олардың басшысы Малопемен қарым-қатынас жақсы басталды, олар тағаммен қамтамасыз етілді және ғимараттар салуға көмектесті. Алайда испандықтардың көңіл-күйі төмен болды және аурулар (малярия немесе тиф болуы мүмкін) кеңінен тарады. Манрике Менданьяның алдында өлтірілді, ал көп ұзамай Малопе солдаттар тарапынан өлтірілді. Арал тұрғындарымен қарым-қатынас тез нашарлады. Ішкі дау-дамайлар мен өлім-жітімнің артуымен, қоныс ыдырап бастады. Менданьяның өзі 1595 жылы 18 қазанда қайтыс болды, оның әйелі мұрагер және губернатор, ал оның інісі Лоренцо генерал-капитан болды. 30 қазанда қоныстан бас тарту туралы шешім қабылданды. 1595 жылы 18 қарашада үш кеме кеткенде, бір айдың ішінде қырық жеті адам қайтыс болды. Фрегат (Менданьяның денесін тасымалдаған) сапар барысында жоғалып кетті, ал галиот Сан-Фелипе бірнеше күннен кейін Минданаоның оңтүстік жағына жетті.
The two ships, the 200 ton Los Reyes (the Capitana or flagship) and the 140 ton Todos Santos (the Almiranta or secondary ship) sailed from Callao, in Peru on 20 November 1567, with about 150 sailors, soldiers, priests and slaves on board. After sighting a small island in mid January (probably Nui in what is now Tuvalu), a significant body of land was sighted on 7 February 1568. It was Santa Isabel Island, where they landed several days later. The expedition had discovered the Solomon Islands which they named Islas Salomon. The Spanish immediately came into contact with Solomon Islanders who were later found to be cannibals, though at first the relationship was cordial. However, the Spanish expedition's need for fresh food and water quickly led to tension and conflict as the islanders were unable to provide supplies after some time. After building a small brigantine, the surrounding islands of Malaita, Guadalcanal, Makira (which was named San Cristobal) and Choiseul Island were explored. However, the attempts to barter for food led to the same cycle of friendly welcome, misunderstandings, sullen retreats, occasional reconciliations, robberies and violent retaliation. On 21 July 1595 the ships reached the Marquesas Islands, (named for the wife of the then viceroy of Peru, García Hurtado de Mendoza, 5th Marquis of Cañete) to be met by four hundred people in canoes. Although the Spaniards admired their "graceful shape" and "almost white" complexion, the relationship with the natives later deteriorated. When the expedition left two weeks later, Queirós estimated 200 Marquesans had been killed. The Santa Ysabel had disappeared, however, and despite searches by the two smaller vessels, it could not be found. Arriving at what is now Graciosa Bay, a settlement was commenced. Relations with local islanders and their chief Malope started well, with food provided and assistance in constructing buildings. However, morale amongst the Spanish was low and sickness (speculated to be either malaria or scrub typhus) was rife. Manrique was murdered at the orders of, and in front of Mendaña, and shortly afterwards, Malope was killed by soldiers. Relations with the Islanders soon worsened. Wracked by internal divisions and an increasing death toll, the settlement began to fall apart. Mendaña himself died on 18 October 1595, leaving his wife as heir and governor, her brother Lorenzo as captain general. On 30 October, the decision was made to abandon the settlement. When the three ships departed on 18 November 1595, forty seven people had died in the space of one month. The frigate (carrying Mendaña's body) disappeared during the voyage, while the galiot San Felipe arrived in the southern end of Mindanao several days later.
Салдары
Перуден кемемен шыққан 378 адамның шамамен 100-і тірі қалды, ал тағы он адам Манилаға келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Манилада Изабель Барретоға құрмет көрсетілді, ал Квейрос қызметі үшін мақталып, Санта-Крустағы кісі өлтіруге қатысы үшін жауапкершіліктен босатылды. Үш айдан кейін донья Изабель губернатордың туысымен үйленді. Ол Соломон аралдарына қайта оралуға тырыса берді. Ол 1612 жылы қайтыс болды. 1597 жылдың маусым айында Перуға оралған Квейрос Соломон аралдарына қайта оралу науқанын бастады, содан кейін 1605 жылы келесі испандық сапарға шықты. Бұл экспедиция да сәтсіз аяқталды, бірақ Питкэрн аралдары мен Вануатудың ашылуына әкелді, олар зерттелді және Эспириту-Сантода қысқа мерзімге қоныстанды. Квейрос 1606 жылы Соломон аралдарына сапар жасады, бірақ қоныс тебуге қол жеткізе алмады. Соломон аралдарына 1767 жылға дейін сырттан келгендер бармады, сол кезде Филип Картерет Санта-Крус және Малаита аралдарын көріп өтті. Бұл сапар туралы Роберт Грейвстің "Ақылсыздық аралдары" атты тарихи романында айтылған.
Of the 378 who sailed from Peru, about 100 survived, but ten more died shortly after arriving in Manila. Isabel Barreto was honoured in Manila and Queirós was commended for his service and absolved of any responsibility for the killings on Santa Cruz. Three months later Doña Isabel married the governor's cousin. She continued to agitate for a return to the Solomon Islands. She died in 1612. Back in Peru in June 1597, Queirós began his campaign to return to the Solomon Islands, leading the next Spanish venture in 1605. This expedition was also unsuccessful, but it led to the discovery of the Pitcairn Islands and Vanuatu which were explored, and briefly settled in the case of Espiritu Santo. Queirós visited the Solomons in 1606, but was unable to establish a settlement. The Solomons were not again visited by outsiders until 1767, when Philip Carteret sighted Santa Cruz and Malaita islands. The story of the voyage is told in The Islands of Unwisdom, a historical novel by Robert Graves.