Кіріспе

Алма негізіндегі десерт, үстіне стреузель салынған.

Алма күрті – стреузель топингімен дайындалған десерт. АҚШ-та оны "алма сынығы" деп те атайды, бірақ бұл сөз Ұлыбритания, Канада, Австралия және Жаңа Зеландияда басқа десертті білдіреді. Оның құрамына әдетте пісірілген алма, май, қант, ұн, корица, сондай-ақ жиі сұлы және қоңыр қант, имбирь және/немесе мускат жаңғағы кіреді. Ең көп таралған түрлерінің бірі – алма-раубарба күрті, онда раубарба алманың қышқылдығын теңестіреді. Басқа жемістерден де күрт жасауға болады, мысалы, шабдар, жидек немесе алмұрт алманың орнына қолданылады.

Тарих

Алмадан жасалған шикізат – салыстырмалы түрде жаңа тағам. Ол американдық рецепттердің толық жинағы саналатын Fannie Farmer Cookbook (1896) кітабының бірінші басылымында кездеспейді. Алма шикізаты туралы ең алғашқы жазба 1924 жылы жарық көрген, рецепті Everybody's Cook Book: A Comprehensive Manual of Home Cookery, Isabel Ely Lord [Harcout Brace and Company: New York] 1924 (239-бет) кітабында келтірілген. 1924 жылы алма шикізаты Appleton Post Crescent газетінің 9 желтоқсандағы санында жарияланған мақалада да айтылған (Appleton, Висконсин). Оның танымалдылығы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одан әрі артты, себебі азық-түлік рационы алма пісіруге қажетті кондитерлік ингредиенттерге қол жеткізуді шектеді. Алма шикізаты немесе құмшағы салыстырмалы түрде жақында ғана ойлап табылды дегеніне қарамастан, әсіресе күз айларында алманың көп болатын кезінде американдық және британдық дәстүрге айналды. Бұл тағам Канадада да, әсіресе жидектер мен жемістер көп өсетін аймақтарда кең таралған. Осы тағамның басқа түрлері бұрыннан белгілі, мысалы, алма пандоуди рецепті 1886 жылы Мисс Корсонның «Практикалық американдық аспаздық» кітабында кездеседі.

Ұқсас тағамдар

Алмамен тәтті қосымшалар қолданылатын көптеген десерттер бар, бірақ олардың ешқайсысы алма шикізатымен бірдей емес, сондықтан олар түрлену емес, керісінше, алмаға байланысты басқа десерттер. Apple Brown Betty (немесе алма пудингі) алма қабаттарынан және тәттіленген майланған нан ұнтағынан немесе печеньеден тұрады, көбінесе соус қосылады. Алма коблеры (сондай-ақ алма шұңқыры, алма грунт және алма пандоуди деп те аталады) – бұл пісірілген алмалардың үстіне қамырдан, пирог қабығынан немесе разрыхлитель бисквитінен жасалған коблер қабығы жабылатын ескі рецепт. Қабық алмалардың үстіне жинақылап, "құмды" көрініс тудыратын етіп салынуы мүмкін, содан аталған. Алма пандоудиде көбінесе пирог қабығы қолданылады, ол қызмет ету алдында сындырылады ("dowdied"): бұл пирог, коблер емес. "Грунт" – пештің үстінде пісірілген коблер, ал "сламп" – жеміс пен бисквиттен жасалған кнедликтер, олар пісірілгеннен кейін кері бұрылады, сонда жеміс шанышқымен араластырылып, түсетіндей болады. Apple crumble – екінші дүниежүзілік соғыстағы азық-түлік рационирование кезінде пайда болған алма шикізатына ұқсас британдық пудинг. Үстіңгі қабық май, ұн және қоңыр қантты араластырып, нан ұнтағына ұқсатады. Жеміс мөлшеріне қатысты дұрыс мөлшерде қосымша салмау керек, әйтпесе толықтырғыш сығып, қабықтың бүлінуіне себеп болады. Крамбл дәстүрлі түрде креммен беріледі, бірақ бүгінде кейде қаймақ немесе мұз айранмен де беріледі. Алмадан және кейде басқа жемістерден жасалған крамбл Австралияда, Жаңа Зеландияда және Ирландияда да кең таралған. Еваның пудингі – британдық десерт, ол алманың үстіне салынған бисквиттік торттан тұрады. Бұл атау Едем бағындағы Ева мен алма туралы айтылған деректерден шыққан болуы мүмкін.