Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үңгір беттерінде пайда болатын кальцит, арагонит немесе гипс түйіршіктері.
Small nodes of calcite, aragonite or gypsum that form on surfaces in caves
Үңгірдегі попкорн немесе кораллоидтар – әсіресе әктас үңгірлеріндегі беттерде пайда болатын кальцит, арагонит немесе гипс түйіршіктері. Олар көктайғақтардың жиі кездесетін түрі.
Cave popcorn, or coralloids, are small nodes of calcite, aragonite or gypsum that form on surfaces in caves, especially limestone caves. They are a common type of speleothem.
Сыртқы келбеті
Үңгірдегі попкорнның жеке түйіндері 5-20 мм аралығында болады және басқа шұңғырлық құрылымдармен, әсіресе арагонит инелерімен немесе мұз тәрізді өрнектермен әшекейленуі мүмкін. Бұл түйіндер тау жынысының бетіне немесе басқа шұңғырлық құрылымдардың қабырғаларына топтасып өседі. Бұл топтамалар кенеттен жоғары немесе төмен бағытта аяқталып, стратографиялық қабатты құрайды. Егер олар төмен бағытта аяқталса, табақшалар деп аталатын, жазық түбі бар құрылымдар түрінде көрінеді. Попкорнның жеке түйіндері дөңгелек пішіннен бастап, жалпақ құлақ немесе түйме сияқты әртүрлі пішіндерге ие болуы мүмкін. Үңгірдегі попкорнның түсі көбінесе ақ болады, бірақ құрамына байланысты басқа да әртүрлі түстер кездесуі мүмкін.
The individual nodules of cave popcorn range in size from 5 to 20 mm and may be decorated by other speleothems, especially aragonite needles or frostwork. The nodules tend to grow in clusters on bedrock or the sides of other speleothems. These clusters may terminate suddenly in either an upward or downward direction, forming a stratographic layer. When they terminate in a downward direction, they may appear as flat bottomed formations known as trays. Individual nodes of popcorn can assume a variety of shapes from round to flattened ear or button like shapes. The color of cave popcorn is usually white, but various other colors are possible depending on the composition.
Құрылу
Үңгірлік попкорн жауын-шашын арқылы түзілуі мүмкін. Әк тас қабырғалар арқылы сіңіп өтетін немесе оларға шашырайтын су, көмірқышқыл газының жоғалуына байланысты минералдардың тұнбаға түсуінен кейін қалдықтар қалдырады. Осылай түзілген түйіндер кішкентай ағын тас шарларының сипаттамаларына ие. Үңгірлік попкорн булану арқылы да түзілуі мүмкін, онда ол жеуге арналған попкорн сияқты борлы және ақ болады. Қолайлы жағдайларда булану арқылы түзілген үңгірлік попкорн, ол бекітілген беттің жел соққан жағында өсуі мүмкін немесе беттердің шеттерінде пайда болуы мүмкін.
Cave popcorn can form by precipitation. Water seeping through limestone walls or splashing onto them leaves deposits when CO2 loss causes its minerals to precipitate. When formed in this way, the resultant nodules have the characteristics of small balls of flowstone. Cave popcorn can also form by evaporation in which case it is chalky and white like edible popcorn. In the right conditions, evaporative cave popcorn may grow on the windward side of the surface to which it is attached or appear on the edges of projecting surfaces.
Адам жасаған құрылыстарда (көше ортасынан тыс)
Попкорн үңгір ортасынан тыс бетон құрылымдарда да кездеседі; олар кальтемит кораллоидтары деп жіктеледі. Кальтемит кораллоидтары сондай-ақ "жасанды үңгірлерде" – мысалы, шахталарда, теміржолдарда немесе көлік туннельдерінде де кездеседі, онда әк, цемент немесе балшықтан кальций иондарын ерітуге болатын көздер бар. Кораллоидтар үңгірлерде әртүрлі жолдармен қалыптасуы мүмкін; алайда, бетон бетінде ең көп кездесетін түрі ұсақ жарықтар арқылы гиперсілтілі ерітінді сіңген кезде пайда болады. Ерітіндінің булануы салдарынан кальций карбонаты тамшы түспей тұрып жиналады. Соның нәтижесінде пайда болатын кораллоидтар кішкентай, борпылдақ және гүлді көкбас сияқты болады.
Popcorn can also occur on concrete structures outside the cave environment; these are classified as calthemite coralloids. Calthemite coralloids also occur in "artificial caves", such as mines, railways or vehicle tunnels where there is a source of lime, mortar or cement from which the calcium ions can be leached. Coralloids can form by a number of different methods in caves; however, the most common form on concrete is created when a hyperalkaline solution seeps from fine cracks. Due to solution evaporation, deposition of calcium carbonate occurs before any drop can form. The resulting coralloids are small and chalky with a cauliflower appearance.