Кіріспе
Жемістен шырынды бөліп алуға арналған машина немесе құрал. Жеміс сығымдауы – жемістің қалған бөліктерінен (сабақтары, қабықтары, тұқымдары, тіндік бөліктері, жапырақтары және басқа қалдықтары) жеміс шырынын бөліп алуға қолданылатын құрылғы.
A fruit press is a device used to separate fruit solids—stems, skins, seeds, pulp, leaves, and detritus—from fruit juice.
Тарих
АҚШ-та 1916 жылы Мадлен Тернер Тернер жеміс сығып шығару құралын ойлап тапты.
Сидр сығымдауы
Алма мен алмұртты сығу үшін сидр сығу машинасы қолданылады. Солтүстік Америкада сүзгіленбеген шырынды сидр деп атайды, сүзгіден кейін алма шырыны деп аталады; Ұлыбританияда сүзгіден өткен немесе өтпеген шырын деп атайды (сидр термині ашытылған (алкогольді) шырынға арналған). Басқа өнімдерге сидр сіркесі, (күшті) сидр, алма шарабы, алма брендиі және алма жапырағы кіреді. Дәстүрлі сидр сығу машинасы – қошқар пресі. Алмалар ұнтақталап, цилиндрге салынады, сосын поршень қысым жасайды. Дәстүрлі сидр пресінің цилиндрі және/немесе поршені қатты бөлікті ұстап тұрып, шырынды шығаруға мүмкіндік береді. Бұл бақыланатын саңылау немесе жартылай өткізгіш бет арқылы жүзеге асырылады, онда поршеньнің қысымы ұнтақталған алмадан немесе алмұрттан шырынды сығып шығарып, қатты қалдықтарды қалдырады. Дәстүрлі сидр пресі ерте заманнан бері көп өзгерген жоқ. Тек айырмашылығы – бұрынғы нұсқаларда машинаны аттармен қуаттандыратын болған. Дидроның «Энциклопедиясы» дәстүрлі сидр пресін былай сипаттайды: «Осылай сидр диірмені жасалады. Ағаштан жасалған дөңгелек ойықты елестетіңіз, ол жел диірменіндегідей екі ағаш тасқа қосылған, бірақ басқаша бекітілген. Жел диірменінде олар көлденең, ал сидр диірменінде олар ойыққа тік орналасады. Олар өз өсінде айналатын тік ағашқа бекітіледі және ол ойықтың дөңгелек бөлігінің ортасына орналастырылады; олар арқылы ұзын білік өтеді; білік тік оське қосылады; оның екінші ұшы ойықтан шығып тұрады; оған → ат байланады; ← ат → ойықты айналып жүріп білікті тартады, ол алмалар ұнтақталатын ойықтағы сығу тастарын да қозғалтады. Олар жеткілікті түрде ұнтақталғанда, яғни барлық шырынды алуға жеткілікті болғанда, алмалар ағаш қашаумен алынып, жақын жердегі үлкен ыдысқа салынады. Алмадан масса немесе шөміш жасалады». Сидр сығу машиналарында көбінесе алманы сығу алдында ұнтақтауға арналған құрылғылар болады. Мұндай біріктірілген құрылғылар көбінесе сидр диірмені деп аталады. Көптеген шағын бау-бақшалары бар елді мекендерде, бірі немесе бірнеше адамның қоғамдық пайдалану үшін үлкен сидр диірмендері болуы жиі кездеседі. Бұл қоғамдық диірмендер бау-бақша иелеріне өз диірмендерін ұстау үшін қажетті капитал, орын және техникалық қызмет көрсетуден аулақ болуға мүмкіндік береді. Бұл ірі диірмендер әдетте электр немесе бензин қозғалтқыштарымен жұмыс істейді. Диірмен операторлары сонымен қатар қатты қалдықтармен де айналысады, олар құйрыққа немесе араға тартылады. Сидр диірмендері әдетте клиенттерге галлон/литр бойынша төлеу немесе сидрді диірмен операторымен бөлісуге мүмкіндік береді. Ірі бау-бақшалар өздерінің престерін ұстағанды ұнатады, өйткені бұл алымдарды үнемдейді немесе тасымалдау шығындарын азайтады. Кез келген мөлшердегі бау-бақша иелері өздерінің санитарлық талаптары қоғамдық диірмендерден жоғары деп санайды, өйткені қоғамдық диірмендердің кейбір клиенттері сапасы төмен жемістерден (құлаған алмалар немесе құртты алмалар) сидр жасай алады. Арнайы сидр жасайтындар, мысалы, алмұрт сидры, өздерінің пресіне ие болуды қалайды. Әлемдегі ең үлкен сидр сығу машинасы АҚШ-тың Индиана штатындағы Берн қаласында орналасқан.
"This is how the cider mill is made. Imagine a circular trough made of wood connected to two wooden millstones like those used in a windmill, but fixed differently. In a windmill, they are horizontal, but in the cider mill they are placed in the trough vertically. They are fixed to a vertical piece of wood that turns on itself and which is placed in the centre of the circular part of the trough; a long axle passes through them; the axle is joined to the vertical axis; its other end juts out from the trough; a horse → is harnessed to it; the ← horse → pulls the axle by walking round the trough, which also moves the pressing stones in the trough where the apples are pounded. When they are judged to be sufficiently crushed, that is to say, enough for all the juice to be extracted from them, the apples are removed with a wooden spade and put into a large vat nearby. Enough apples are pounded to make a pulp or pomace." Cider presses often have attachments to grind the apples prior to pressing. Such combination devices are commonly referred to as cider mills. In communities with many small orchards, it is common for one or more persons to have a large cider mill for community use. These community mills allow orchard owners to avoid the capital, space, and maintenance requirements for having their own mill. These larger mills are typically powered by electrical or gasoline engines. Mill operators also deal with the solids, which attract wasps or hornets. Cider mills typically give patrons a choice between paying by the gallon/litre or splitting the cider with the mill operator. Larger orchardists may prefer to have their own presses because it saves on fees, or because it reduces cartage. Orchardists of any size may believe their own sanitation practices to be superior to that of community mills, as some patrons of community mills may make cider from low quality fruit (windfall apples, or apples with worms). Those making speciality ciders, such as pear cider, may want to have their own press. The world's largest cider press is located in Berne, Indiana, US.
Шарап сығу
Шарап сығу - шарап жасау барысында жүзімді сығуға арналған құрал.
Май пресі
Май пресі – өсімдіктер мен жемістерден май шығаруға арналған құрылғы.
DIY жеміс пресі
Дизайнның қарапайымдылығы мен қолданудың ыңғайлылығын ескере отырып, кейбір адамдар (мысалы, жеміс бақтары барлар) өздері жеміс сығып алуға арналған құрал жасауды бастады және оны қалай жасау туралы толық нұсқауларды жариялады.