Кіріспе

Жемістен шырынды бөліп алуға арналған машина немесе құрал. Жеміс сығымдауы – жемістің қалған бөліктерінен (сабақтары, қабықтары, тұқымдары, тіндік бөліктері, жапырақтары және басқа қалдықтары) жеміс шырынын бөліп алуға қолданылатын құрылғы.

Тарих

АҚШ-та 1916 жылы Мадлен Тернер Тернер жеміс сығып шығару құралын ойлап тапты.

Сидр сығымдауы

Алма мен алмұртты сығу үшін сидр сығу машинасы қолданылады. Солтүстік Америкада сүзгіленбеген шырынды сидр деп атайды, сүзгіден кейін алма шырыны деп аталады; Ұлыбританияда сүзгіден өткен немесе өтпеген шырын деп атайды (сидр термині ашытылған (алкогольді) шырынға арналған). Басқа өнімдерге сидр сіркесі, (күшті) сидр, алма шарабы, алма брендиі және алма жапырағы кіреді. Дәстүрлі сидр сығу машинасы – қошқар пресі. Алмалар ұнтақталап, цилиндрге салынады, сосын поршень қысым жасайды. Дәстүрлі сидр пресінің цилиндрі және/немесе поршені қатты бөлікті ұстап тұрып, шырынды шығаруға мүмкіндік береді. Бұл бақыланатын саңылау немесе жартылай өткізгіш бет арқылы жүзеге асырылады, онда поршеньнің қысымы ұнтақталған алмадан немесе алмұрттан шырынды сығып шығарып, қатты қалдықтарды қалдырады. Дәстүрлі сидр пресі ерте заманнан бері көп өзгерген жоқ. Тек айырмашылығы – бұрынғы нұсқаларда машинаны аттармен қуаттандыратын болған. Дидроның «Энциклопедиясы» дәстүрлі сидр пресін былай сипаттайды: «Осылай сидр диірмені жасалады. Ағаштан жасалған дөңгелек ойықты елестетіңіз, ол жел диірменіндегідей екі ағаш тасқа қосылған, бірақ басқаша бекітілген. Жел диірменінде олар көлденең, ал сидр диірменінде олар ойыққа тік орналасады. Олар өз өсінде айналатын тік ағашқа бекітіледі және ол ойықтың дөңгелек бөлігінің ортасына орналастырылады; олар арқылы ұзын білік өтеді; білік тік оське қосылады; оның екінші ұшы ойықтан шығып тұрады; оған → ат байланады; ← ат → ойықты айналып жүріп білікті тартады, ол алмалар ұнтақталатын ойықтағы сығу тастарын да қозғалтады. Олар жеткілікті түрде ұнтақталғанда, яғни барлық шырынды алуға жеткілікті болғанда, алмалар ағаш қашаумен алынып, жақын жердегі үлкен ыдысқа салынады. Алмадан масса немесе шөміш жасалады». Сидр сығу машиналарында көбінесе алманы сығу алдында ұнтақтауға арналған құрылғылар болады. Мұндай біріктірілген құрылғылар көбінесе сидр диірмені деп аталады. Көптеген шағын бау-бақшалары бар елді мекендерде, бірі немесе бірнеше адамның қоғамдық пайдалану үшін үлкен сидр диірмендері болуы жиі кездеседі. Бұл қоғамдық диірмендер бау-бақша иелеріне өз диірмендерін ұстау үшін қажетті капитал, орын және техникалық қызмет көрсетуден аулақ болуға мүмкіндік береді. Бұл ірі диірмендер әдетте электр немесе бензин қозғалтқыштарымен жұмыс істейді. Диірмен операторлары сонымен қатар қатты қалдықтармен де айналысады, олар құйрыққа немесе араға тартылады. Сидр диірмендері әдетте клиенттерге галлон/литр бойынша төлеу немесе сидрді диірмен операторымен бөлісуге мүмкіндік береді. Ірі бау-бақшалар өздерінің престерін ұстағанды ұнатады, өйткені бұл алымдарды үнемдейді немесе тасымалдау шығындарын азайтады. Кез келген мөлшердегі бау-бақша иелері өздерінің санитарлық талаптары қоғамдық диірмендерден жоғары деп санайды, өйткені қоғамдық диірмендердің кейбір клиенттері сапасы төмен жемістерден (құлаған алмалар немесе құртты алмалар) сидр жасай алады. Арнайы сидр жасайтындар, мысалы, алмұрт сидры, өздерінің пресіне ие болуды қалайды. Әлемдегі ең үлкен сидр сығу машинасы АҚШ-тың Индиана штатындағы Берн қаласында орналасқан.

Шарап сығу

Шарап сығу - шарап жасау барысында жүзімді сығуға арналған құрал.

Май пресі

Май пресі – өсімдіктер мен жемістерден май шығаруға арналған құрылғы.

DIY жеміс пресі

Дизайнның қарапайымдылығы мен қолданудың ыңғайлылығын ескере отырып, кейбір адамдар (мысалы, жеміс бақтары барлар) өздері жеміс сығып алуға арналған құрал жасауды бастады және оны қалай жасау туралы толық нұсқауларды жариялады.