Кіріспе
Алмадан жасалған пюре. Алма соусы – алмадан жасалған пюре (әрқашан шын соус ретінде берілмейді). Оны қабығымен немесе қабығынан аршылған алмалардан, дәмдеуіштермен немесе тәттілендірілген күйде де жасауға болады. Алма соусы арзан және Солтүстік Америка мен Еуропаның кейбір аймақтарында кеңінен танымал. Алма соусын жасау үшін алманың әртүрлі сорттары қолданылады, олардың таңдалуы әдетте тәттілігіне немесе қышқылдығына байланысты болады. Бұрын көбінесе қышқыл алмалардан дәмді алма соусы жасалатын. Дәм беру үшін қант және корица, бұрыш, тіпті Red Hot сағыздары сияқты дәмдеуіштер қосылуы мүмкін. Алма соусының түсін сақтау және қауіпсіз сақтау үшін жеткілікті қышқылдылықты қамтамасыз ету үшін лимон шырыны, лимон қышқылы немесе басқа қышқылдандырғыштар қолданылады. Аскорбин қышқылы (С витамині) де түсті сақтайды. Алма соусын қайнатудың орнына пісіру арқылы дайындауға болады, онда алмалар пісіру алдында қабығынан және тұқымдық бөлігінен тазартылады. Соусты баяу пісіруге арналған пеште дайындағанда да осы әдіс қолданылады. Үйде немесе өнеркәсіптік түрде консервіленген алма соусы сақтау мерзімін ұзарту үшін жылумен стерильдендіріледі.
Apple sauce is a purée (not necessarily served as a true sauce) made of apples. It can be made with peeled or unpeeled apples and can be spiced or sweetened. Apple sauce is inexpensive and is widely consumed in North America and some parts of Europe. A wide range of apple varieties are used to make apple sauce, depending on the preference for sweetness or tartness. Formerly, sour apples were usually used to make savory apple sauce. Sugar and spices such as cinnamon, allspice, and even Red Hot candies may be added for flavor. Lemon juice, citric acid, or other acidifiers may be used to preserve the color and ensure a high enough acidity for safe storage. Ascorbic acid (vitamin C) also preserves the color. Apple sauce can be made by baking rather than boiling, in which case the apples are peeled and cored before cooking. The same process is applied when preparing the sauce in a slow cooker. Home or commercially canned apple sauce is sterilized by heat to preserve freshness.
Алма сары май
Алма тұздығы - алма соусының өте қаныққан түрі. Оның жоғары қант мөлшері ұзақ сақталуына мүмкіндік береді.
Қолданылуы
Алма соусы Солтүстік Еуропа мен Солтүстік Америкада гарнир ретінде беріледі. АҚШ-та салынған алма соусы көбінесе балаларға арналған тағам ретінде сатылады және мектеп асханаларында кең таралған. Швеция мен Ұлыбританияда оны көбінесе қуырылған шошқа және қаз етімен бірге ұсынады. Британдық және испандық асханаларда оны шошқа шабуы мен алма соусымен бірге беру қалыпты. Даниялық æbleflæsk пісіру кезінде шошқа етін алма соусымен біріктіреді. Орталық Еуропада картоп кеспесіне (драник) қосылады, Рейн аймағында Рейбекюхенмен бірге беріледі. Ашкеназдық асханасында ол Ханука кеспесінің (латке) дәстүрлі қосымшасы болып табылады. Сонымен қатар, ол маца брейдімен де беріледі. Алма соусы германдық асхананың көптеген тағамдарына қосылады: флюргондер (түтінделген бас), әртүрлі шпатцле, шопфнудлен, швейцариялық Älplermagronen, макарон мен ірімшік. Нидерланд және Бельгия асханаларында алма соусы тауық, картоп фри және алма соусы (kip, frieten/patat en appelmoes) тұрақты тағамның бір бөлігі болып табылады. Бұл, әсіресе балалардың арасында танымал, олар картоп фриді алма соусына мақтап жейді. Көптеген асханаларда алма соусы қанды шұжыққа жиі қосылады: неміс Himmel und Erde, люксембургтік träipen және француз boudin noir. Шындығында, француз асханасында алма соусымен (compote de pommes) әдетте берілетін жалғыз ысталған тағам – буден шұжығы. Оны басқа шұжықтан жасалған тағамдармен де беруге болады, мысалы, гоетта және книппен. Алма соусы көптеген еуропалық асханаларда десерт ретінде немесе алма соусы торттарының құрамында қолданылады. Алма соусын поляк пироги, швед Äggakaka, украин сырниктері, Орталық Еуропаның палачинкасы, австриялық кайзершмаррн және әртүрлі тәтті және ысталған кнедлдерге (Knödel) соус ретінде қолдануға болады. Скандинавия асханасында оны кейде таңғы асқа арналған айранмен (filmjölk) бірге береді. Бұрын алма соусын қыста сақтау үшін көп мөлшерде тәттілендіріп, қайнататын. Қышқыл алмадан жасалған соусты етпен, ал тәтті алмадан жасалған соусты шаймен жейтін. Кейбір нан пісіру рецептерінде алма соусын май немесе жұмыртқаның орнына пайдалануға болады, бұл оны майлылығы аз немесе вегетариандық етеді. Оның қышқылдық көрсеткіші (pH) 3,3-тен 3,6-ға дейін.
Терапиялық диеталарда
Асқазан ауруы мен диареясы бар балаларға берілетін BRAT және CRAM диеталары алма жемісінің пюресін қамтиды.
Экономика
Алма банан мен жүзімнен кейін халықаралық саудада ең көп таралған үшінші жеміс болып табылады. Әлемдік алма соусы саудасы кеңейіп келеді, 2017 жылы 1611,1 миллион АҚШ долларына бағаланған нарық 2026 жылдың соңына қарай 2169,3 миллион АҚШ долларына жетеді деп күтілуде. Сұраныстың өсуі алма дәмімен жасалған өнімдерге қызығушылықтың артуымен байланысты, атап айтқанда алма дәмімен жасалған шырындар мен соустардың жаһандық тұтынымының өсуіне байланысты. Алма соусы көбінесе стақандарда, банкаларда, қаптарда және консервілі банкаларда сақталады. Алма соусы стақандары – алма соусы нарығының ең үлкен сегменті болып табылады және 2017 жылы кірістің 40,9%-ын құрады. Алма соусының 85%-ы сауда орындарында, ал 15%-ы онлайн саудада сатылады.
Шығу тегі
Алмадан жасалған соустар кем дегенде орта ғасырларға дейін бар. Алма жемісінен жасалған майды (алма майы) неміс иммигранттары, мысалы моравиялықтар және Пенсильвания голландтары Америкаға әкелді. Олар дәстүрлі түрде АҚШ-тың Аппалачи аймағы және Оңтүстік Пенсильваниямен байланысты.