Кіріспе
Шотландияның батыс жағалауындағы Морар ауылы – Шотландияның батыс жағалауындағы шағын ауыл, Маллайгтан оңтүстікке қарай 3 миль (5 км) қашықтықта орналасқан. Морар атауы ауылды қамтитын түбектің солтүстік бөлігіне де қолданылады, бірақ көбінесе Солтүстік Морар деп аталады (Лох Морардың оңтүстік-батысындағы аймақ Оңтүстік Морар емес, Арисайг деп белгілі). Аймақтың жағалауы Морар, Мойдарт және Арднамурчан ұлттық көркемдік аймағының бөлігін құрайды, бұл Шотландиядағы 40-қа жуық осындай аймақтың бірі. Олар ерекше сұлулыққа ие аймақтарды анықтау және оларды қорғау мақсатында, дамудың белгілі бір түрлерін шектеу арқылы құрылған. Морарда Батыс Хайленд теміржол желісіндегі теміржол станциясы бар және Форт-Уильям мен Маллайг арасындағы А830 тас жолынан өтеді. Ауыл Бурблах, Беорайд Бег және Беорайд Мор шаруашылықтары мен шағын шаруа қожалықтарынан қалыптасқан. Қазіргі ауыл 20-шы ғасырда Морар теміржол станциясының төңірегінде өркендеген. 1911 жылғы халық санауы көрсеткендей, ауылдың атауы сол кезде кеңінен қолданылмаған, себебі онда тек ескі қоныстардың аттары ғана пайдаланылған.
Morar ('/m//ɔər//ər/; Mòrar) is a small village on the west coast of Scotland, 3 mile (5 km) south of Mallaig. The name Morar is also applied to the northern part of the peninsula containing the village, though North Morar is more usual (the region to the south west of Loch Morar is known as Arisaig, rather than South Morar). The coastline of the area forms part of the Morar, Moidart and Ardnamurchan National Scenic Area, one of 40 such areas in Scotland, which are defined so as to identify areas of exceptional scenery and to ensure its protection by restricting certain forms of development. Morar has a railway station on the West Highland Line and is by passed by the A830, part of the Road to the Isles, between Fort William and Mallaig. The village was formed of the farms and crofts of Bourblach, Beoraid Beg and Beoraid Mor with the modern village growing up around the railway station of Morar during the 20th century. The 1911 census suggests that the village name was not yet in regular use at the time, as only the old settlement names are used in it.
Ерте тарих
Викингтердің шабуылынан кейін Морар ауданы Норвегияның тәуелділігі болған Аралдар Корольдігінің бір бөлігіне айналды. Бірақ іс жүзінде, 12 ғасырдың ортасына қарай Корольдік бөлінді; Морарды қамтитын бөлігі Гарморан деп аталды және оны МакРори басқарды. 1266 жылғы Перт шартынан кейін Гарморан Шотландия коронасының тәуелділігіне айналды – Гарморан Лордтығы – оны әлі де МакРори басқарды, бірақ МакРорилердің жалғыз мұрагері Гарморанның Эми болды. Корольдіктің қалған бөлігі МакДональдтар басқарған Аралдар Лордтығына айналды, олардың басшысы Джон Айлэй Эмиге үйленді. Үш ұл туғаннан кейін ол Эмиден ажырасып, корольдің қызына үйленді, оның құдайына айтарлықтай қонақақы төледі. Бұл келісімнің аясында Джон өзінің үлкен ұлы Ранальдты Аралдар Лордтығын мұраға алу құқығынан айырды, оның орнына жаңа әйелінен туған ұлға мүмкіндік берді. Алайда, 14 ғасырдың соңында Ранальд қайтыс болғанда, оның ұлдары әлі кішкентай болды, ал Ранальдтың кіші інісі Годфри Гарморан Лордтығын иеленуге мүмкіндік алды. Сонымен қатар, Ранальдтың басқа інісі Мердоктың мұрагерлері де өз талаптарын қойды. Бұл Годфридің отбасы (Сиол Горри) мен оның бауырларының арасында (бұл туралы аман қалған жазбаларда көп мәлімет жоқ) зорлық-зомбылыққа толы қақтығысқа әкелді. 1427 жылы, таулы аймақтардағы зорлық-зомбылық деңгейіне және өзінің туған інісінің бүліктеріне наразы болған король Джеймс I таулы аймақтың билеушілерін Инвернесте кездесуге шақырды. Олар келгенде, көптеген көшбасшылар тұтқындалды және түрмеге қамалды. Годфридің ұлы Александр МакГорри ең кінәлілердің бірі деп есептелді және шапшаң соттан кейін дереу өлім жазасына кесілді. Александр Гадфридің Гарморан Лорды ретіндегі де-факто лауазымын мұра еткендіктен және Ранальдтың мұрагерлері де зорлық-зомбылыққа жауапты деп есептелгендіктен, король Джеймс Лордтықты жоғалтты деп жариялады.
Лаирлік гранттар
1469 жылы Джеймстің немересі (Жеймс III) Гарморан және Уист жерлерін Джонға, Аралдардың Лордына берді. Джон өз кезегінде оны өзінің жартылай бауыры Слеттік Хьюге берді; Хьюге берілген құқық 1493 жылғы патша жарлығымен бекітілді. Александрдың өлім жазасына келуіне себеп болған зорлық-зомбылық Сиол Гори тайпасын құрып кетуге айналдырды, ал Александрдың қайтысынан кейін олар Морар тарихында ешқандай роль атқармады. Арисайгтағы Жер, Теңіз және Аралдар орталығында арнайы операциялар тобы (SOE) мен аймақ арасындағы байланысқа арналған көрме бар, сондай-ақ бұл тақырыпта кітап жариялаған. Морар жағажайы 1983 жылғы "Жергілікті Батыр" фильмінде түсірілім алаңы болды. Ол сондай-ақ "Highlander" (1986) фильмінде Рамирес пен Коннордың жағажайда жарысқан көрінісіне орын ретінде пайдаланылды. 1995 жылғы "Роб Рой" фильмінде Морар Роб Ройдің үйлерінің бірі ретінде қолданылды.
Танымал мәдениетте
Бұл аймақ "Морардың ақ құмдары" деп аталатын жағажайларымен әйгілі: олардың бірі, "Жергілікті батыр" фильмінде және "Толқындарды бұзу" фильмінде маңызды рөлде ойнаған, ауылдан бірнеше шақырым оңтүстікте орналасқан. Жақын орналасқан Морар көлі – Британ аралдарындағы ең терең тұщы су қоймасы, оның тереңдігі 311 метр (1020 фут) және ол қысқа Морар өзені арқылы теңізбен байланысты.