Кіріспе

Америкалық бас хирург, доктор Джозеф Ловелл (1788 жылдың 22 желтоқсаны – 1836 жылдың 17 қазаны) – АҚШ армиясының 8-ші бас хирургы (1818 жылдың 18 сәуірі – 1836 жылдың 17 қазаны).

Отбасы

Ол Бостон қаласында, Массачусетс штатында, Джеймс С. және Дебора (Горхам) Ловеллдің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Джеймс Ловелл революцияға дейін Бостондағы Виг ұйымының белсенді мүшесі болды және 1777 жылдан 1782 жылға дейін Континенттік Конгрестің құрамына кірді. Ол генерал Вашингтонды генерал Горацио Гейтспен алмастыру жоспарының негізгі ұйымдастырушыларының бірі болды. Ол Массачусетс штатының Цинциннати қоғамының алғашқы мүшесі еді.

Өмір

Ловелл Бостон мектептерінде алғашқы білімін алғаннан кейін Гарвард колледжіне түсіп, 1807 жылы бітірді. Ол доктор Уильям Ингаллспен бірге медицинаны оқуға кірісіп, 1811 жылы Гарвард медицина мектебін бітірді, M. D. дәрежесін алған алғашқы түлектердің бірі болды. Ұлыбританиямен екінші соғыс болатыны анық болғандықтан, Конгресс 1812 жылдың 11 қаңтарында (2 Stat. 671) заң қабылдады, ол елдің әскери күштерін он үш полкке арттырып, әр полк үшін хирург пен екі хирург көмекшісін қарастырды. 1812 жылдың 15 мамырында Ловелл 9-шы АҚШ жаяу әскер полкінің майоры және хирургы болып тағайындалды. Ол ерекше толық медициналық білім алғандықтан, ертеде-ақ көрнекті медициналық офицер атанды. 1812 жылдың соңында әскерлер Канада-АҚШ шекарасына ауыстырылғанда, Нью-Йорктің Платсбург қаласында және Вермонт штатының Берлингтон қаласында әскери госпитальдар құрылды. Ловелл өз жаяу әскер полкінен бөлініп, Берлингтон госпиталінің басшылығына тағайындалды. Осы кезеңде госпитальдердің барлығы қатты сынға ұшыраса да, Берлингтон госпиталі үлгілі госпиталь ретінде көрсетілді. Ловелл тек шебер дәрігер ретінде ғана емес, сонымен қатар жоғары басқару қабілеттеріне ие офицер ретінде де көзге түсті. Оның ерекше қызметінің құрметіне ол 1814 жылдың 30 маусымында госпиталь хирургы шеніне тағайындалды. Соғыстың соңғы кезеңінде ол ең ұзақ қызмет еткен орын Уильямсвиллдегі (Нью-Йорк) госпиталь болды, ол Ниагара өзені бойындағы операциялардың салдарынан зардап шеккендерді қабылдады. 1817 жылы сол кездегі Солтүстік бөлімінің бас медициналық офицері Ловелл, бөлім командирі генерал-майор Джейкоб Браунға 1817 жылдың 30 маусымында аяқталған жылға арналған Солтүстік бөлімінің ауру есебі туралы хат жолдады. Онда ол әскердегі аурудың себептерін ғана емес, сонымен қатар медициналық офицерлердің міндеттері мен олардың әскерлер арасындағы ауруларға жауапкершілігі туралы ой-пікірлерін білдірді.

Әскерді қайта ұйымдастыру

1818 жылдың қысы мен көктемінде Конгресс армия штабын қайта ұйымдастыру туралы заң жобасын қарастырды. Бұл заң жобасы 1818 жылдың 14 сәуірінде қабылданды (3-Stat. 426), медициналық бөлімге қатысты бұрынғы заңнаманың белгілі бір бөліктерін жойды және мынадай бөлімді енгізді: 2-бап. Осымен бекітіледі, 1818 жылдың 18 сәуірінен бастап Ловелл Бас хирург болып тағайындалсын, оның жалақысы жылына екі мың бес жүз доллар болсын, бір көмекші бас хирург, аурухана хирургтарының еңбекақысымен * * * және әр дивизияға сегізден аспайтын пост хирургтарының саны көбейтілсін. Осы заңнамаға сәйкес, Ловелл 1818 жылдың 18 сәуірінен бастап Бас хирург болып тағайындалды, ал аурухана хирургтары Тобиас Уоткинс және Джеймс К. Бронау, әрқайсысы армияның екі дивизионының бірінен көмекшілер болды. Бас дәріханашы Ле Баррон бұрынғы лауазымында қалды. Ол отызыншы жылында болғанымен, соғыс кезіндегі солтүстік шекарадағы ауруханалардағы қызметі және есептерінде көрсетілгендей, қызметтің қажеттіліктерін түсінуі Ловеллді қызмет басшысы ретінде таңдауға негіз болды. Осылайша алғаш рет тұрақты медициналық бөлім ұйымдастырылды. Алғаш рет кәсіби медицина қызметкері қызмет басшысы болды. Бұрынғы басшылардың барлығы соғыстың нақты немесе күтілетін жағдайларын ұйымдастыру үшін тағайындалған. Тағы да алғаш рет қызмет басшысына қазірге дейін сақталған бас хирург атағы берілді. Ловеллдің тағайындалуынан кейін Соғыс департаменті келесі бұйрықты шығарды:

Медициналық бөлімге қатысты барлық есептер, тізімдер және хабарламалар енді Вашингтондағы Бас хирург кеңсесіне жіберіледі. Медициналық штабтың барлық офицерлерінің міндеттеріне қатысты барлық бұйрықтар мен нұсқаулар Бас хирург арқылы беріледі, оған сәйкес орындалады және құрметтеледі. Бас хирургтың көмекшілері Бас хирургтан алатын нұсқауларға сәйкес өздерінің дивизияларындағы Медициналық бөлімдерді тексеруді дереу бастайды. Ловелл медициналық ережелерді қайта қарауды маңызды міндет деп санады. 1814 жылдың желтоқсанындағы ережелер 1816 жылдың 24 сәуіріндегі ережелермен алмастырылды, бірақ олар жаңа ұйымға немесе жоғарыда келтірілген бұйрықтың ережелеріне сәйкес келмегендіктен жетілмеді. Нәтижесінде 1818 жылдың қыркүйегінде Медициналық бөлімнің ережелері шығарылды. 1818 жылдың қарашасында ол Әскери хатшы Калхунға жасаған алғашқы баяндамасында медициналық офицерлерден бұйрықтарды орындаудың қиындықтарын, әсіресе есептер мен тізімдерді алуды атап өтті. Жауап ретінде Министр медициналық қызметті жақсарту бойынша ұсыныстар беруді сұрады. Ловелл өзінің ұсыныстарын медициналық офицердің лауазымын сол кездегідей төмен бағаланбаған лауазымға айналдыру қажеттігі туралы мәлімдемемен бастады. Офицерлік құрамды қабылдау қиын болды, ал жарамды адамдарды ұстау одан да қиын болды. Ол медициналық офицерлердің санын көбейтуді және олардың жалақысын және жәрдемақысын арттыруды сұрады. Ол жауапты офицерлермен бірге медициналық жабдықтарды үнемдеуге уәде берді. Ол сондай-ақ Бас дәріханаға медициналық жабдықтарды сатып алуға рұқсат беруді және сатып алушы офицерлерді мемлекеттік қаражатты дұрыс пайдалану үшін кепілдікке беруді ұсынды. Заңдар дереу қабылданбағанымен, ұсынылған өзгерістердің барлығы Ловеллдің өкілеттігі кезінде жүзеге асырылды. 1821 жылдың 2 наурызында (3-Stat. 615) Конгресс армияны қысқарту және штаб корпусын қайта ұйымдастыру туралы акт қабылдады. 10-бапта болашақ медициналық штаб былайша анықталды:

Медициналық бөлім бір бас хирургтан, полк хирургтарының жалақысымен сегіз хирургтан және пост хирургтарының жалақысымен қырық бес көмекші хирургтан тұрады. Осылайша революциядан бері сақталған ескі атақтар жүйесі жойылып, оның орнына жаңа жүйе енгізілді, ол шамамен тоқсан жылға созылды, бірақ әскери шендер мен атақтар 1847 жылы енгізілді. Бұл қайта ұйымдастыру Бас дәріханашы мен оның көмекшілерін босатуға әкелді. 1825 жылы "Медициналық ережелердің" жаңа басылымы шығарылды. Ол негізінен 1818 жылғы басылыммен бірдей болды, бірақ медициналық офицерлердің жаңа атауларына сәйкес фразеологиялық өзгерістер енгізілді. Бас хирургтың көмекшісі лауазымы Бөлімнің Медициналық директоры лауазымына ауыстырылды, ал Бас дәріханашы мен оның көмекшілерінің міндеттері жабдықтау бөліміне тағайындалған офицерлерге берілді. Маңызды қосымша - көмекші хирург лауазымына үміткерлердің барлығын үш дәрігерден тұратын комиссия тексеруін талап ететін тармақ болды. Бұл ереже Соғыс департаментінің 1832 жылдың 7 шілдесіндегі No. 58 жалпы бұйрығы шыққанға дейін күшіне енбеді, ол тағайындау талаптарын анықтады. Осылайша корпустың жоғары кәсіби беделінің ең маңызды факторы қалыптасты. Конгресстің 1834 жылғы 30 маусымдағы актісі (4-Stat. 714) қабылдау емтихандарының ережелерін бекітті және медициналық офицерлердің жалақысын және жәрдемақысын қызметтің басқа офицерлеріне қатысты белгіледі. 1830 жылы қауіпті жағдай туындады, осы кезде үнемдеу шараларын қолдау кезінде Соғыс хатшысы Итон Бас хирург лауазымын жоюды ұсынды. Өзінің әкімшілігін қолдау мақсатында Конгреске жолдаған хатында Ловелл өзінің лауазымын сақтап қалуға ғана емес, сонымен қатар корпуста офицерлердің санын арттыруға да қол жеткізді.

Қоғамдар

1820 жылдары Ловелл өте беделді Колумбия өнер мен ғылымды дамыту институтының мүшесі болды. Институт құрамында бұрынғы президенттер Эндрю Джексон мен Джон Куинси Адамс, сондай-ақ сол заманғы әскери, мемлекеттік қызмет, медицина және басқа да салалардағы көптеген белгілі тұлғалар бар еді.

Қара шұңқыр соғысы

Ловеллдің өкілеттігі кезінде Қара шоқпар соғысы және Флорида семинолдарымен ұзаққа созылған күрес басталды. 1832 жылы Иллинойс және Висконсин штаттарындағы сак және түлкі тайпаларымен туған дауға байланысты, әскерлер Буффало және Ұлы көлдер арқылы сол аймаққа жіберілді. Буффалодан Чикагоға жолдағы екі кемеде холера індеті тарады. Әскерлер Детройт маңына түсіріліп, лагерь құрды. Шамамен төрт жүзге жуық адам ауырып, сексен сегіз адам қайтыс болды. Семинол соғысы 1835 жылдың 28 желтоқсанында басталды, онда Оскеола басқаратын үндістер майор Дейд басқаратын 4-ші жаяу әскер полкінің екі ротасын шабуылдап, жойды. Жазалау науқанына жиналған әскерлерге медициналық көмек көрсетуге байланысты алаңдаушылық Ловеллге ауыр тиді. Ол Тампада медициналық жабдықтар қоймасын және Сент-Огастинде жалпы аурухана ашты. Ол медициналық қызметкерлердің санын арттыруды сұрады, және 1835 жылдың 4 шілдесінде шағын қосымшаға рұқсат берілді. 4 маусымдағы қосымша офицерлерді сұраған есебі оның соңғы маңызды қадамы болды.

Өлім

Осы шамада оның терең сезімталдықпен байланысты болған әйелі қайтыс болды, және екі есе ауыр ой-қынжылулар оның әрқашан осал денсаулығына тым ауыр тиді. Ол 1836 жылдың 17 қазанында Вашингтонда, қырық сегізінші жылының соңында дүние салды. Ловеллдің өлімінен бірнеше ай бұрын оның әйелі Маргарет Мэнсфилд Ловелл қайтыс болды, нәтижесінде он бір баласы жетім қалды. Оның ұлы, Мансфилд Ловелл, Вест-Пойнтты бітіріп, Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясында генерал-майор және корпус командирі болды.

Бас дәрігер қызметі

Отыз жасқа толмаған және бас дәрігер болып тағайындалғанда алты жыл тәжірибесі болған Ловеллдің он сегіз жылдық қызметі, қызметтің тиімділігінің және корпус офицерлерінің мәртебесінің үнемі жақсаруымен ерекшеленді. Өзінің лауазымына және өкілдік еткен қызметіне деген құрметпен, ол бүкіл корпус арасында осындай құрмет сезімін қалыптастыруға және әскери мекеменің медициналық қызметке деген міндеттемелерін түсінуге ұмтылды. Медициналық департаменттен тыс, ол әскердің барлық тармақтары мен бөлімдеріне ерекше үлес қосты. Әскердегілерді маскүнемдікке жетелеген виски рационын жоюдағы ең басты жауапкер ол болды. Ол Конгресс арқылы қабылданылған, тиімсіз және жарамсыз офицерлерді офицерлер кеңесінің шешімімен әскерден шығаруға мүмкіндік беретін заң жобасын қабылдауда маңызды рөл атқарды. Жеке бақылауларының нәтижесінде ол солдаттардың рационы мен киім-кешегін жақсартатын ұсыныстар жасады. Бас дәрігер ретіндегі алғашқы қадамдарының бірі – барлық әскери бөлімдерден медицина қызметкерлерінің ауа райы жағдайы, сондай-ақ аурулардың таралу себептері туралы тоқсандық есептерді талап ету болды. Осы есептердің жинағы зор тарихи құндылыққа ие. Осылай басталган ауа райы туралы есептер, қазіргі Ауа райы бюросының негізі болды. Ловеллдің тағы бір маңызды қызметі – хирург Уильям Бомонтқа асқазан физиологиясын зерттеуде көрсеткен қолдауы мен ресми көмегі болды. Ловеллдің кеңсесі медициналық әдебиеттерді жинауды бастады, ол кейін Бас дәрігер кеңсесінің кітапханасы, содан кейін Армияның медициналық кітапханасы, Қарулы күштердің медициналық кітапханасы деп аталып, 1956 жылы Ұлттық медицина кітапханасына айналды. 1842 жылы медицина корпусының офицерлері Ловеллдің оларға көрсеткен қызметіне алғыстарын білдіріп, Вашингтондағы Конгресс зиратындағы оның қабірінің үстіне әдемі ескерткіш орнатты.

Мұра

Америка Азамат соғысы кезінде Род-Айленд штатының Портсмут қаласындағы Ловелл бас ауруханасы оның құрметіне аталған. Массачусетс штатының Форт-Девенс қаласындағы Ловелл жалпы ауруханасы да оның есімімен аталыпты.

Сайт сілтемелері

Ф. Ф. Харрингтон, Гарвард медицина мектебі, том II (1905); H. E. Браун, 1775–1873 жылдар аралығындағы АҚШ армиясының медициналық бөлімі (1873); J. E. Pilcher, Армияның бас хирургтері (1905); Америкалық өмірбаяндар сөздігі, том II (1933); National Intelligencer, Вашингтон, 1836 жылғы 19 қазан. «АҚШ армиясының медициналық бөлімінің басшылары, 1775–1940, өмірбаяндық очерктер», «Армиялық медициналық бюллетень», № 52, 1940 жылғы сәуір, 27–32 беттер, полковник Джеймс М. Фейлен, АҚШ армиясының медициналық корпусының зейнеткері құрастырған. Бұл мақала бастапқыда АҚШ армиясы жасаған авторлық құқығы бұзылмаған туынды негізінде жазылған.