Кіріспе

Ағылшын органшысы және композиторы, органшы және композитор сэр Уильям Генри Харрис (28 наурыз 1883 – 6 қыркүйек 1973) – ағылшын органшысы, хор жетекшісі және композитор.

Ерте өмір және білім

Харрис Лондонның Фулхэм қаласында дүниеге келді және Тулс-Хиллдегі Holy Trinity шіркеуінде хоршы болды. 14 жасында ол Герберт Моррис басшылығымен Уэльстегі Сент-Дэвид соборында органшының көмекшісі ретінде "үйлесімді" жұмыс істеді, ал 16 жасында Корольдік музыка колледжіне шәкіртақы алып оқуға түсті. Оның мұғалімдері сэр Уолтер Паррат, Чарльз Вуд және Генри Уолфорд Дэвис болды.

Мансап

Харрис 1911 жылдан 1919 жылға дейін Эджбастондағы Сент-Августин шіркеуінде органшы болды және сонымен бірге Личфилд соборында органшының көмекшісі болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол Гранвилл Бантокпен бірлесіп Корольдік Бирмингем консерваториясында оқытумен айналысты. 1919 жылы Оксфордқа көшкеннен кейін, ол Нью-Колледжде, ал 1929 жылы Оксфордтың Крайст-Черчінде органшы қызметін атқарды. Оксфордта жүргенде ол Оксфорд Бах хорын (1925–1933) басқарды және Опера клубын құруға және басқаруға белсенді үлес қосты. Аталған клуб 1925 жылы Джек Веструп қойған Монтевердидің «Орфео» операсының алғашқы қойылымын ұйымдастырды. 1933 жылы ол Виндзордағы Сент-Джордж шіркеуінің органшысы болып тағайындалды. Ол өзінің ең табысты кезеңін осы орында өткізді: Үш хор фестивалі үшін шығармалар жазды, 1937 және 1953 жылдардағы тәж кигізу салтанаттарында дирижерлік етті, ал «The Proms» фестивалінде екі оркестрлік туындысы тұңғыш рет орындалды: «Бір кездерде» (1940) және «Батырлық прелюдия» (1942). Соғыс жылдарында Виндзордағы хордың жетекші мүшесі болған Брюс Найтингейл «Доктор Х» туралы: «Жүздері көбінесе шатты, айналасында ақсүйек бас, шашы сирек» деп естелік қалдырған. Хорлық репетициялар көбінесе «жағымды атмосферада» өтті, бірақ Найтингейл Харрис кейде «жаман репетиция» деп шағымданатынын, ал өнерпаздық деңгейі төмен деп есептеген жағдайларда хоршыларды органшының галереясынан жоғары дауыспен сөккенін айтады. Харрис соғыс жылдарында Виндзор сарайында болған жас принцессалар Елизавета мен Маргарет Роуздың музыкалық біліміне үлес қосты. Әр дүйсенбіде ол Виндзордағы Қызыл зал ішінде мадригал репетицияларын өткізетін, онда екі ханшайым төрт жетекші хоршымен бірге ән шырқады, төменгі дауыстарды Итондықтар, Гренадерлер гвардиясы және Виндзор мен Итон хор қоғамының мүшелері толықтырып берді. Шетелден Виндзорға жіберілген аргентиналық балдың құмыраларын ханшайымдар хор мектебіне хоршыларға сыйлық ретінде табыстады. 1923 жылдан 1953 жылға дейін Харрис орган және гармония профессоры қызметін атқарды, сондай-ақ Корольдік музыка колледжінде оқытумен айналысты. Ол сонымен қатар Корольдік органшылар колледжінің президенті (1946–1948) және Корольдік шіркеу музыка мектебінің музыкалық зерттеулер директоры (1956–1961) болды. Харрис 1913 жылы Кэтлин Дорис Картерге үйленді және олардың екі қызы болды. 1961 жылы Сент-Джордж, Виндзордағы қызметінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін олар Гэмпширдегі Питерсфилдке көшіп барды. Кэтлин 1925 жылдан бері есту қабілеті нашарлаған, бірақ 1960 жылдардың басында оның есту қабілеті ішінара қалпына келді. Ол 1968 жылы қайтыс болды. Харрис бес жылдан кейін, 90 жасында дүние салды.

Композициялар

Харрис қазіргі кезде англикан шіркеу музыкасымен танымал, бірақ өмірінде ол хорды дайындаушы ретінде белгілі болды. Оның ең әйгілі шығармалары – екі әнұран: «Faire is the heaven» (1925), Эдмунд Спенсердің «An Hymne of Heavenly Beautie» поэмасының музыкаға қойылған нұсқасы; және Джон Доннның өлеңіне жазылған «Бізді алып кел, О, Ием Құдай», алғаш рет 1959 жылдың 29 қазанында Виндзорда орындалды және 2022 жылдың 19 қыркүйегінде Виндзор қамалындағы Святого Георгия капелласында королева Елизавета II-нің қоштасу рәсімінде шырқылды. Харристің тағы бір танымал әнұраны – хор мен органға арналған «Әлсіз қолдарды күшейте беріңдер» (1949). Томас Браунның «Түн келді» («The Night is Come») поэмасының музыкаға қойылған нұсқасы «Кешкі гимн» (1961) әнұраны, әсіресе, оның күшті және көркем аяқталуы («Мен енді ешқашан ұйықтамаймын, бірақ мәңгілікке оянамын») сөздері «салқын, таза C мажорда», төртіншінің өзгеруімен ерекшеленеді. Оның F мажордағы қасиеттілік қызметтері 1970 жылдарға дейін көптеген англикан шіркеулерінде жиі орындалды. A және A минорындағы Харрис әндері әлі де көптеген англикан соборларындағы кешкі құлшылықта (Evensong) орындалады. «Альберта» әнұраны (көбінесе «Lead, Kindly Light» сөздерімен қолданылады) және әртүрлі англикан псалмдары әлі де таныс. Харрис сонымен қатар кантаталар мен органға арналған пьесалар да жазды. Оның ең ірі шығармасы – 1919 жылғы хорлық-оркестрлік кантата «Жаратушының күйреуі» (Фрэнсис Томпсонның діни аллегориясының музыкаға қойылған нұсқасы) көбінесе ұмытылып кеткен. Екінші кантата, «Майкл Анджелоның Иман білдіруі» (Морна Стюарттың поэмасы, Вордсворттан кейін), 1935 жылы Үш хор фестивалі үшін жазылды.