Кіріспе

Техас архивтері соғысы – 1842 жылы Техас Республикасының ұлттық архивтерін Остиннен Хьюстонға көшіру әрекетіне байланысты туған дау, сондай-ақ президент Сэм Хьюстонның Хьюстонды Техастың астанасы ретінде қайта орнатуға жасаған тытысы.

Өмірбаян

Техас Республикасы 1836 жылы құрылды. Техас революциясы кезінде уақытша үкіметтің жұмысын көрсететін құжаттар, үкімет шенеуніктерімен бірге мексикалық армиядан оқшау қалу үшін түрлі қалаларға көшіп жүрді. Соғыс 1836 жылғы сәуірде аяқталғаннан кейін Колумбия елдің астанасы болды, ал мұрағат осы қалада орналасты. Үкімет орталығы мен мұрағаттар 1836 жылғы 15 желтоқсанда Техастың астанасы болып бекітілген Хьюстонға көшірілді. 1839 жылы Мирабо Б. Ламар Техас президенті болды. Оның ықпалымен Техас Конгресі үкімет резиденциясы қызметін атқаратын жоспарланған қала құруға рұқсат берді. Жаңа қала, Остин, шекарада, бірнеше қастандық ниеттес үнді тайпаларының жанында, жабдықтау алудың оңай жолы болмайтын жерде салынды. Бұрынғы президент Сэм Хьюстон бастаған оппозиция үкіметтің халық шоғырланған аймаққа, Мексика шығанағының жағалауына жақын қалуын қалады. Васкес бірнеше күннен кейін шегінді. Сэм Хьюстон мұны білмеген болуы мүмкін, сол себепті 10 наурызда ол Соғыс министрі Джордж Вашингтон Хоклиге мұрағаттарды Хьюстонға көшіруді бұйырды. Ол Техас Республикасы Конституциясының «Президент және ведомство басшылары Конгрестің рұқсатымен немесе соғыс кезіндегі төтенше жағдайларда, мемлекеттік мүдде олардың орнын ауыстыруды талап етпесе, үкімет орнында кеңселерін сақтайды» деген бөлігін негіздеме ретінде келтірді. 16 наурызда бақылау комитеті мұрағаттарды көшірудің заңға қайшы екенін мәлімдеді. Бастропта әрбір көлікті тексеру және мемлекеттік құжаттарды тәркілеу үшін патруль құрылды. Сэм Хьюстонның жеке хатшысы У. Д. Миллер Остин тұрғындарының «мексикалықтармен шайқасқаннан гөрі, мұрағаттарды көшіруге жол бермеу үшін мылтықтарын көтеруге дайын екенін» жазды. Президент мәселені шешу үшін Конгрестің арнайы сессиясын шақырды, ол 1842 жылғы 27 маусымда Хьюстонда өтті. Конгресс астананы көшіру туралы шешім қабылдамады. 9 желтоқсанда сенатор Грир «Ұлттық мұрағаттардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету туралы заң жобасын» ұсынды. Оларға үнді тайпаларына қарсы шабуыл ұйымдастыру сылтавымен шағын отряд жинап, мұрағаттарды жылдам алып, тасымалдау тапсырылды. Смит және оның серіктері дереу жолға шығып, Бастроп арқылы өтетін жолды күзетіп жүрген адамдардан қашу үшін солтүстік-шығысқа бет алды. Жаңбыр салдарынан жолдар нашарлағандықтан, баяу қозғалатын өгіздермен саяхаттау қиын болды. Остинде капитан Марк Льюис мұрағаттарды қайтару үшін адамдар тобын жинады. Қуғыншылардың кейбірінде ат болмады, ал кейбіреулерінде қару-жарақ жеткіліксіз болды.

Салдары

Техас штатының Өкілдер палатасы мұрағаттарды тасымалдау әрекетін тергеу үшін комитет құрды. Комитет президент Хьюстонды Конгресс мақұлдамастан Астананы Остиннен көшіруге тырысқаны үшін сөкті. Сенат комитеті Остиннің астана болуына келіспейтінін мәлімдеді, бірақ қалаға дереу қауіп болмаса, Хьюстонның құжаттарды көшіруге заңдық негізі болмады. 1843 жылы Сенат Мексикамен бейбітшілік орнамаса, мұрағаттар көшірілуі керек деп шешім қабылдады. Дауыс беру тағы да тең болып қалды, бірақ бұл жолы Бёрлсон заңға оң дауыс берді. Техас Өкілдер палатасы оны мақұлдамады. Дегенмен, заң шығарушы орган мен мемлекеттік кеңселер Бразос өзеніндегі Вашингтонда жұмысын жалғастырды. Бұрынғы президент Ламар 1843 жылдың наурыз айында Остин қаласының дерлік толық бос қалғаны туралы хат алды; көптеген кәсіпорындар жабылды, бірақ мұрағаттар әлі де сақталып тұрды.