Кіріспе

Шотландтық кәсіби гольфшы (1821–1908)

Томас Митчелл Моррис (16 маусым 1821 – 24 мамыр 1908), сонымен қатар "Олд Том Моррис" және "Гольфтың ұлы есі" деп белгілі, шотланд гольфшысы болған. Ол "гольфтың отаны" атанған және Сент-Эндрюс сызығы орналасқан Файф қаласындағы Сент-Эндрюс қаласында дүниеге келді және сол жерде қайтыс болды. Оның ұлы, Жас Том Моррис (1875 жылы қайтыс болды), де гольфшы болған.

Голфтың алғашқы жылдары

Моррис дүниеге келген үй қазір жоқ, бірақ ол 121 Солтүстік көшесі, Сент-Эндрюс маңында болған деп есептеледі. Ол тоқымашының ұлы, туған қаласындағы Мадрас колледжінде білім алған. Ол он жасында гольф ойнауды бастады, қала көшелерінде өз қолдарымен жасаған таяқшамен, шеге қадалған шарап тығындарымен (доптардың орнына) басқа жастармен бейресми матчтарда ойнады, бұл «соллибодкиндер» деп аталды. Ол ерте жасынан бастап кадилік жасап, гольф ойнады, және 14 жасында әлемдегі алғашқы кәсіби гольфшы Аллан Робертсонның шәкірті болып жұмысқа орналасты. Робертсон Сент-Эндрюс Линксін және жабдықтар жасау бизнесін басқарды. Моррис төрт жыл шәкірттікке, содан кейін тағы бес жыл Робертсонның жанында жұмыс істеді, көптеген деректер бойынша, ол 1843 жылдан 1859 жылы қайтыс болғанға дейін әлемдегі ең үздік гольфшы болды. 1840 жылдардың басынан бастап Робертсон жиі Морристі сынақ матчтарында серіктесі ретінде таңдайтын, бұл кездегі басты жарыс формасы – кезекпен ойнау болатын. Олардың тең шарттарда өткен командалық матчтарда ешқашан жеңілгені жоқ деседі. Бұл команда «Жеңілмейтіндер» деп танылды. Морис 20 жасқа келгенде Сент-Эндрюстегі екінші ең жақсы гольфшы болды, гольф шеберлігі жағынан Робертсонға жақын тұрды және 1843 жылы Олд-Корста одан бейресми матчта жеңіске жетті, бірақ екеуі сирек кездесіп, басты-басты бәсекелестікке түспеді. Робертсонның қызметкері болғандықтан, Моррис қысыңқы жағдайда болды. Ол Сент-Эндрюс гольф клубының ұзақ жылдар бойы мүшесі болды.

Жарыстың ерекшеліктері

Моррис көгалдандырушы, гольф клубын жасаушы, доп жасаушы, гольф оқытушысы және алаң дизайнымен айналысты, сонымен қатар матчтық және турнирлік гольф ойнады. 1860 жылғы алғашқы Ашық чемпионатта екінші орынды алып, келесі жылы жеңіске жетті. Одан кейін 1862, 1864 және 1867 жылдары да жеңіс туды. Ол әлі күнге дейін 46 жасында Ашық чемпионаттың ең үлкен жеңімпазы ретінде рекордты сақтап тұр. Сонымен қатар, ол әке мен баланың жеңімпаз және күміс жүлдегер болған жалғыз жұбы еді. Моррис үлкен турнирдегі ең үлкен айырмашылық рекордын ұстады (1862 жылғы Ашық чемпионатта 13 соққы), Тайгер Вудс 2000 жылғы АҚШ Ашық чемпионатын 15 соққымен жеңгенше бұл рекорд сақталды. Ол Олд Курста 80 соққыдан төмен түскен екінші гольфшы болды, 79 соққы көрсетті; Робертсон бұл көрсеткішті бірінші болып жасаған еді. Ұлы, Жас Том Моррис, өзінің жасөспірім кезінде (1860-шы жылдардың ортасында) тәжірибелі ойыншыға айналғаннан кейін, әке мен бала кезекпен ойнайтын (фурсомс) матчтарға қатысып, үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Олардың серіктестігі, толық емес болғанымен, 1875 жылы Жас Томның қазасына дейін жалғасты. Глазго гольф клубының Киллермонт алаңы оның соңғы 18 тесіктік дизайны болды, ол 1904 жылы, қазасынан төрт жыл бұрын ашылды. Моррис қазіргі заманғы көгалдандырудың негізін қалаушы еді. Ол шөп өсуіне үлкен көмек көрсететін құмды шөпке жағу әдісін енгізді. Ол шөп пен алаңды басқару бойынша көптеген жаңа идеяларды ұсынды, соның ішінде қауіпті нысандарды белсенді басқару (бұрын бункерлер мен басқа да нысандар көбінесе өз күшімен қалдырылып, шынымен "қауіпті" болып кеткен) және аралық белгілерді орнату. Ол көкпарларды кесу үшін алғашқы итергіш шөп кескішті пайдаланды. Ол Сент-Эндрюсте ойынды кеңейту арқылы жақсартты, көкпарларды жақсартты және әр ойыққа жеке тіреу алаңдарын құрды; бұл шаралар ойынды үлкен аумаққа таратып, шөптің жағдайын жақсартты. Ол Олд Курста жаңа бірінші көкпарды жасады және 1895 жылғы Жаңа Курс пен 1897 жылғы Юбилей Курсының бастапқы дизайнына жауапты болды. Ол сондай-ақ гольф добын айналып өтуге болатындай қауіпті нысандарды орналастырудың қазіргі заманғы идеясын енгізді; бұл стратегиялық дизайнның бастамасы болды, ол гольф алаңдарын жобалауда үлкен рөл атқарады. Оның заманына дейін қауіпті нысандарды жеңіп өтуге немесе шарды жазалауға арналған кедергілер деп есептеген.

Өлім

Моррис 87 жасқа толуға аздай қалғанда қайтыс болғанға дейін жұмысын тоқтатпады. Ол Сент-Эндрюс қаласындағы "Жаңа гольф клубының" клуб үйінде баспалдақтан құлап, Мемориалдық коттедж ауруханасында көз жұмды. Ол Сент-Андрей соборының шіркеу қорытындағы шығыс қабырғасына қарай жерленген. Қабірі қарапайым, бірақ оның ұлы, Жас Том Моррисқа арналған көрнекті ескерткіштің астында орналасқан. Ескерткіште ақ фонға қарсы жоғары рельефте бейнеленген гольфшінің бронзадан құйылған мүсіні бар, ол шіркеу қорытының барлық жерінен көрінеді. Оның қабірін жыл сайын мыңдаған гольфшылар зиярат етіп, осы гольф спортының батырына құрмет көрсетеді.

Жеңіс (4)

ЖылЧемпионат24 лункаЖеңіс нәтижесіАйырмашылықЕкінші орын1861 Ашық чемпионат 2 соққы қалып қою 54 56 53=163 4 соққы Вилли Парк, аға1862 Ашық чемпионат (2) 11 соққы басымдық 52 55 56=163 13 соққы Вилли Парк, аға1864 Ашық чемпионат (3) 1 соққы басымдық 54 58 55=167 2 соққы Эндрю Страт1867 Ашық чемпионат (4) 2 соққы басымдық 58 54 58=170 2 соққы Вилли Парк, аға

Фильмдегі және баспадағы суреттер

2016 жылы шыққан "Томмидің құрметі" фильмі Ескі Том мен оның ұлының өмірі мен карьерасын бейнелейді және олардың күрделі әрі ащы-тәтті қарым-қатынасына баса назар аударады. Ол Кевин Куктың 2007 жылы Герберт Уоррен Винд кітап сыйлығымен марапатталған "Томмидің құрметі: Ескі Том Моррис және жас Том Моррис – гольф спортының негізін қалаушы әке мен ұлының тарихы" атты өмірбаянына негізделген.