Кіріспе
Газ қоспасының көлемінің өзгеруін өлшеуге арналған градуяцияланған шыны түтік. Эудиометр – физикалық немесе химиялық өзгерістерден кейін газ қоспасының көлемін өлшейтін зертханалық құрал.
A eudiometer is a laboratory device that measures the change in volume of a gas mixture following a physical or chemical change.
Сипаттама
Өлшенетін реакцияға байланысты, құрылғы әртүрлі формада болуы мүмкін. Жалпы алғанда, ол градуировкаланған цилиндрге ұқсас және көбінесе екі өлшемде кездеседі: 50 мл және 100 мл. Жоғарғы жағы жабық, ал төменгі жағы суға немесе сынапқа батырылған. Сұйықтық цилиндрде газдың үлгісін тұтқындап, градуировкасы газдың көлемін өлшеуге мүмкіндік береді. Кейбір реакциялар үшін екі платина сымы (өздерінің инерттілігі үшін таңдалған) жабық жағына орналастырылады, осылайша олардың арасында электр ұшқыны тудыруға болады. Электр ұшқыны газ қоспасында реакцияны бастауы мүмкін, ал цилиндрдегі градуировка реакция нәтижесіндегі көлем өзгерісін анықтау үшін оқылады. Құрылғының қолданылуы бастапқы барометрге ұқсас, бірақ ішіндегі газ қолданылатын сұйықтықтың бір бөлігін ығыстырып шығарады.
Этимология
"Эудиометр" атауы грек тіліндегі εὔδιος сөзінен шыққан, яғни "ашық" немесе "жайлы" мағынасын білдіретін, "жақсы" деген мағынаны білдіретін префикс пен "аспанды" немесе "Зевстің" (аспан және атмосфера құдайы) деген мағынаны білдіретін түбірдің және "өлшеу" мағынасын білдіретін "метр" жұрнағының үйлесімінен құралған. Эудиометр бастапқыда ауадағы оттегі мөлшерін өлшеу үшін қолданылған, және "жақсы" ауа райында оттегінің мөлшері артық деп есептелгендіктен, бұл түбір аталған құралды дұрыс сипаттайды.
Қолданылуы
Эудиометрді қолдану газдарды талдауды және химиялық реакциялардың көлемдік айырмашылықтарын анықтауды қамтиды. Эудиометр сумен толтырылады, ашық ұшы жерге қаратып (судың төгілуін болдырмау үшін ашық ұшын ұстап тұрып) кері бұрылады, содан кейін су ваннасына батырылады. Химиялық реакция нәтижесінде газ пайда болады. Бір реагент әдетте эудиометрдің түбінде болады (эудиометр кері бұрылғанда төмен ағып кетеді), ал екінші реагент эудиометр жиегінен, әдетте платина немесе мыс сым арқылы (олардың төмен реакциялық қабілетіне байланысты) ілінеді. Химиялық реакция нәтижесінде түзілген газ босатылғанда, ол эудиометрге көтерілуі керек, сонда тәжірибеші жасалған газдың көлемін кез келген уақытта дәл оқи алады. Әдетте, көлем реакция аяқталғаннан кейін оқылады. Бұл процедура көптеген тәжірибелерде қолданылады, соның ішінде идеал газ заңының тұрақтысы R-ді тәжірибелік жолмен анықтайтын тәжірибеде де. Эудиометрдің құрылысы метеорологиялық барометрге ұқсас. Сол сияқты, эудиометр газды эудиометр түтігіне жіберу үшін суды пайдаланады, газды көрінетін, өлшенетін мөлшерге айналдырады. Бұл тәжірибелерді жүргізу кезінде қысымды дұрыс өлшеу PV=nRT теңдеуіне қатысты есептеулер үшін өте маңызды, себебі қысым газдың тығыздығын өзгерте алады.
The eudiometer is similar in structure to the meteorological barometer. Similarly, a eudiometer uses water to release gas into the eudiometer tube, converting the gas into a visible, measurable amount. A correct measurement of the pressure when performing these experiments is crucial for the calculations involved in the PV=nRT equation, because the pressure could change the density of the gas.