Кіріспе

Әскери көлік ұшағы, жүк ұшағы. Short C 23 Sherpa – Short Brothers компаниясы жасаған шағын әскери көлік ұшағы. Ол дайын жолдардан ұшып-қонуға және қысқа ұшып-қонуға (STOL) арналған. Ұшақтың кең, төртбұрышты фюзеляжы және толық ені бар артқы жүк есігі/пандусы бар. C 23A және C 23B – Short 330 ұшағының түрлері, ал C 23B+ – Short 360 ұшағының түрлері. 60 ұшақ пайдаланылды, ол 2014 жылы АҚШ қызметінен алынып тасталды, бірақ халықаралық қызметте әлі де қолданылуда. Ол басқа да мақсаттарда кеңінен қолданылса да, бастапқыда 1980 жылдардың басында EDSA үшін жүк, әсіресе авиациялық бөлшектерді жеткізуге арналған жеңіл жүк ұшағы конкурсында жеңіске жеткен. C 23 және C 23B жаңа өндіріс болды, ал C 23B+ іс жүзінде Short 360 ұшағы, бірақ C 23-тің құйрығы мен артқы фюзеляжы сақталған. C 23 және C 23B арасындағы айырмашылықтардың бірі – соңғысында кабина терезелері болды. Ұшақ азаматтық мақсатта кеңінен қолданылады, сондай-ақ АҚШ Орман шаруашылығы қызметі және NASA сияқты ұйымдарда да пайдаланылды. NASA-ның C 23 ұшағы әлі де қызметте және зерттеулер үшін қолданылады. Ұшақ Филиппин мен Джибутиде, сондай-ақ жоғарыда аталған NASA зерттеу Sherpa сияқты әртүрлі азаматтық және үкіметтік агенттіктерде қолданылуда. Short C 23 Sherpa – 20 ғасырдың соңында Short Skyvan, Short 330 және Short 360 ұшақтарынан бастау алған шағын және орта өлшемді екі турбовинттік көлік ұшақтарының отбасының бір бөлігі. C 23 – Short 330 негізінде, ал C 23B+ – Short 360 негізінде жасалған. Бастапқы C 23-тің нақты мақсаты – Суық соғыс кезеңінде Батыс Еуропадағы әуежайларды жабдықтау болды және ол 1980 жылдары қызметке түсті. Алайда, ол кейіннен көптеген түрлі рөлдерде қызмет етті.

Жобалау және әзірлеу

Short 330 ұшағы Short Brothers компаниясы Белфаст қаласында бұрынғы Short SC.7 Skyvan STOL көліктік ұшағынан дамытылды. 330 ұшағының қанаттары мен фюзеляжы Skyvan-нан ұзын, бірақ Skyvan-ның төртбұрышты фюзеляжының пішіні сақталған, бұл оған 30 жолаушыға дейін тасымалдауға және жақсы қысқа ұшу-қону қасиеттерін сақтауға мүмкіндік береді. 330 ұшағы 1976 жылы коммерциялық пайдалануға енгізілді. Жолаушылар ұшағынан өзге, Shorts компаниясы екі жүк тасымалдау нұсқасын да жоспарлаған. Short 330 UTT (Utility Tactical Transport) – күшейтілген кабиналық едені және парашют есіктері бар әскери көліктік нұсқасы. 1983 жылдың наурыз айында АҚШ Әуе күштері 18 ұшаққа алғашқы тапсырыс берді. Бұл ұшақтар Еуропадағы АҚШ Әуе күштері (USAFE) әуе базалары арасында жүк пен персонал тасымалдау үшін Еуропалық тарату жүйесі ұшақтары (EDSA) міндеті үшін Әскери әуе көлігі басқармасына (MAC) бекітілді. C 23 "Шерпа" сол аймақта жүк жеткізуді жақсарту мақсатындағы бәйгеде жеңіске жетті. Сол кездегі бәсекелестерінің бірі CASA C.212 Aviocar болды. C 23B+ Short 360 моделі, қолданылған Short 360 ұшақтарының артқы фюзеляжын Short Sherpa-ның қос құйрығымен және артқы жүк түсіру пандусімен алмастыру арқылы жасалды. C 23 ұшағы Солтүстік Ирландиядағы Белфаст қаласындағы Short Brothers зауытында өндірілді.

АҚШ Ұлттық гвардиясы

АҚШ армиясы Ключ-Вест келісіміне байланысты Шерпадан басқа көптеген тұрақты қанатты ұшақтарды пайдаланбайды, бірақ 2001 жылы АҚШ-тың Джорджия штатында C-23B ұшағы апатқа ұшырап, 21 адам қаза тапты. Бұл – АҚШ Ұлттық гвардиясының бейбіт уақыттағы ең ауыр авиациялық апаты болды. 2001 жылдың 3 наурызында Флорида армиясының Ұлттық гвардиясының 171-ші авиациялық полкіне қарасты C-23B Шерпа ұшағы Флорида штатының Хёрлберт әскери базасынан Вирджиния Ұлттық гвардиясының 18 құрылысшысын Вирджиния штатының Осиана әскери-әуе станциясына апарып жеткізіп жатқан еді. Ұшқыш кабинаны қалдырып, артқы жағындағы санитарлық бөлмеге барды. Оның артқы бөліктегі салмағының өзгеруі салдарынан ұшақтың ауырлық орталығы ығысып, ол қатты турбуленттік аймаққа тап болғанда тұрақсыздыққа ұшырады. Содан кейін болған күшті G-көрсеткіштер экипажды есінен айырды және ұшақ Грузия штатының Унадилла қаласының жанында ұшып бара жатқанда қирады, салдарынан борттағы 21 адам қаза тапты. Кейінірек жасалған есептеулер көрсеткендей, ұшудың басында ұшаққа жүк тиеу рұқсат етілген шектен асып кеткен. C-23 ұшағы 2014 жылы Ұлттық гвардия қызметінен шығарылды, ол апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету және тасымалдау сияқты міндеттерде өзін жақсы көрсетіп, «жұмыскер» ұшақ атанды.

Азаматтық және мемлекеттік пайдалану

Бірнеше қосымша ұшақ АҚШ операторларына сатылды, олар оларды жабдықтар мен экипаждарды шалқары алыс жұмыс орындарына тасымалдау үшін пайдаланды. NASA Уоллопс Ұшу орталығынан атмосфераны зерттеу үшін бір C-23 ұшағын пайдаланады.