Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей әдебиеттанушысы, библиофил және гуманитар (1803 жылы туған)
Russian literary scholar, bibliophile and humanitarian (born 1803)
Сергей Полторацкий (басқаша жазу: Сергей немесе Сергей және Полторатский, Полторатский немесе Полторатский), 1803-1884, – орыс әдебиеттанушысы, библиофил және гуманитар. Оның маңызды әдеби еңбегі – «Орыс авторларының сөздігі», оны жасауға ондаған жыл жұмсады. Бұл жұмысы үшін қажетті кітаптар мен қолжазбаларды табу үшін Еуропаны кеңінен аралап шықты. Ол Вольтердің хаттарымен және франко-орыс мәдени байланыстарымен де қызығушылық танытты. Ол француз баспасөзіне осы және басқа да әдеби тақырыптарда мақалалар жазды, көбінесе Р. Е. псевдонімімен. Юрий Дружниковтың сөзіне сүйенсек, Полторацкий Пушкиннің туындыларын батыс еуропалық оқырмандарға алғаш рет 1821 жылғы қазан айындағы «Revue encyclopédique» журналында (Парижде жарияланған) таныстырған. Полторацкийдің әдеби достарының қатарында Виктор Гюго, Николай Карамзин, Чарльз Форбс Рене де Монталембер, Александр Пушкин, Чарльз Огюстен Сент-Бёв және Василий Жуковский болды. Ол мұқтаж жазушылар мен ғалымдарға қаржылай көмек көрсетуімен де белгілі болды. Полторацкийдің жеке кітапханасы, құрамында көптеген сирек кітаптар мен жарияланбаған қолжазбалар болған, Императорлық қоғамдық кітапханаға, қазіргі Ресей мемлекеттік кітапханасына тапсырылды.
Serge Poltoratzky (alternate spellings: Sergei or Sergey and Poltoratsky, Poltoratskii or Poltoratskiy), 1803 1884, was a Russian literary scholar, bibliophile and humanitarian. His major literary work was the Dictionary of Russian Authors, which he worked on for decades. He travelled extensively in Europe to find books and manuscripts needed for this work. He was also interested in the letters of Voltaire and in Franco Russian cultural relations. He wrote articles for the French press on these and other literary topics, often under the pseudonym R. E. According to Yuri Druzhnikov, Poltoratzky was the first to introduce Pushkin's work to a western European audience, in the October 1821 issue of Revue encyclopedique (published in Paris). Among Poltoratzky's literary friends were Victor Hugo, Nikolay Karamzin, Charles Forbes René de Montalembert, Alexander Pushkin, Charles Augustin Sainte Beuve and Vasiliy Zhukovsky. He was also known for giving financial help to impoverished authors and scholars. Poltoratzky's personal library, which included many rare books and unpublished manuscripts, was donated to the Imperial Public Library, now the Russian State Library.
Өмір
Сергей Полторацкий Дмитрий Полторацкий мен Анна Хлебникованың жалғыз ұлы болды, олардың бес қызы болған. Серж негізінен Калуга провинциясындағы (Калужская облысы) Ока өзенінің шығыс жағалауындағы Авчуринодағы отбасылық үйінде тәрбиеленді, бірақ ол сондай-ақ Одессадағы Ришелье лицейінде бір жыл оқыды. Оның ата-анасы орыс шаруаларының және крепостнойлардың материалдық және әлеуметтік жағдайын жақсартуға қызығушылық танытқан, және Серж олардың осы міндеттемесін мұра етті. 1812 жылы отбасы Авчуриноның шатырына тығылып, Наполеон армиясы Мәскеуден қайтып келе жатқанда егістікті тонаған кезде. Серж 1818 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін 15 жасында мұрагерлікке ие болды. Сол кезде Сергей патша сарайында Александр I-нің әйелі Елизаветаның пажын қызметін атқарды. Кейін ол әкесі мен ағаларының тілегімен Преображенский гвардиясында қызмет етті, бірақ әскери өмір оған ұнамады, ол көп ұзамай қызметтен кетіп, тек прапорщик (көбінесе фенсинг деп аударылады) шеніне жетті. Содан кейін ол өзін әдебиетке арнады. Дрюжниковтың айтуынша, 1921 жылы Полторацкийдің Пушкин поэзиялары – «Еркіндік» және «Ауыл» және олардың ресейлік әлеуметтік жағдайды сынауы туралы Францияда жарық көрген мақаласынан кейін, ол «жұмысынан босатылып, полиция бақылауында елге жіберілді». Бұл қызмет гвардиядағы лауазымы болуы мүмкін, ал бұл оқиға балалары үшін ерікті отставка ретінде көрсетілген. Полторацкий Ресейдің ең бай адамдарының бірі болды. Оның жеті үлкен егістігі, Мәскеуде кем дегенде екі үйі, түрлі кішігірім мүліктері мен инвестициялары болды. Бұл байлық екі буынның ішінде жиналған, өйткені оның екі әкесі де потомственный дворянин (тақымсыз джентльмен) шеніне ие болған қарапайым адамдар болды, Пётр Хлебников – ресей әдебиетіне қызмет еткені үшін, ал Марк Полторацкий – ән дауысы үшін. Серж Полторацкийдің барлық әкесінің ағалары атақты дворяндарға үйленді. Оның жалғыз әпкесі Ресей империялық кітапханасының бірінші директоры Алексей Оленинге үйленді. Анасының ағасы АҚШ-қа эмиграциялаған, ал отбасы онымен 1796-1801 жылдары патша Павел I-нің билігі кезінде, барлық шетелдік хат алмасуға тыйым салғаннан кейін байланысын жоғалтқан. Полторацкий 1831 жылы үйленді, бірақ бірнеше жылдан кейін оның әйелі құпия түрде жоғалып кетті, соңғы рет Мәскеу үйінен жаяу шығып бара жатқан көрінді. 1843 жылы ол өзінен 16 жас кіші, ағылшын джентльмен фермерінің қызы Эллен Сара Саутхимен кездесті. Ол ақын Роберт Саутидің туысы еді. Сол жылы Полторацкийдің бірінші әйелі қайтыс болды, анасы қайтыс болды, ал екіншісі тұрмысқа шықты. 1843 жылдан бастап Полторацкий әдеби саяхаттарына шықпағанда Авчуринода тұратын. Сол жерде ол әйелімен үш қыз және екі ұлға ие болды, ең үлкені нәресте шағында қайтыс болды. 1855 жылы реформашыл патша Александр II билікке келгеннен кейін жер иелеріне құлдарды босатуға кедергі келтіретін көптеген заңдық кедергілер жойылды. Полторацкий бұл өзгерістерді пайдаланып, 1856 және 1859 жылдар аралығында мыңдаған крепостнойларын босатты. Сонымен қатар, ол оларға жер, мал, құрал-жабдықтар және өздерін асырауға көмектесу үшін басқа да заттар берді. Ол сондай-ақ 1861 жылы қабылданған құлдарды босату шарттарын әзірлеген патшаның бостандық комитетіне кеңес берді. 1859 жылы Полторацкий екі иемденушісінің оны қатты алдап кеткенін анықтады. Бұл Полторацкийге оның атынан туындаған қарыздардан заңды түрде құтқаруға мүмкіндік беруі мүмкін еді, бірақ ол бұл мүмкіндікті пайдаланбады. Сол уақытта император үкіметінің назарына Полторацкийдің ағылшын әйелі ешқашан орыс православие шіркеуіне өтпегендігі, сонымен қатар олардың балалары англикан шіркеуінде тәрбиеленгендігі белгілі болды. Бұл техникалық жағынан заңды болғанымен, Қырым соғысынан кейін бұл әлеуметтік тұрғыдан мүлдем қабылдауға болмайтын, ал императорлық Ресейде отбасының экономикалық жағдайы үшін әлеуметтік-саяси қолдау өте маңызды болды. Полторацкий Ресейдегі активтерін сатты, қарыздарын төледі және Францияға эмиграцияға дайындалды, онда оның қол тигізбеген қаражаты болды. 1860 жылы Полторацкий отбасы Ресейден біржола кетіп қалды. Олар алдымен Пруссияның Шарлоттенбург қаласына барып, тағы бір ұл дүниеге келді. Содан кейін олар Парижге жолға шықты, онда Серж әдеби сапарларында пайдалану үшін ұзақ уақыт бойы тұрақтап келді. Содан кейін отбасы уақытын Париж мен Англияда бөлісіп, кіші ұлы сол жерде дүниеге келді.
Serge Poltoratzky was the only son of Dimitry Poltoratzky and Anna Khlebnikova, who also had five daughters. Serge was primarily educated by tutors at the family home, Avchurino, on the east bank of the Oka River in Kaluga Province (Kaluzhskaya Oblast), but he also spent a year at the Richelieu Lyceum in Odessa. His parents were deeply interested in improving the material and social conditions of Russian serfs and peasants, and Serge inherited their commitment. In 1812 the family hid in Avchurino's attics as Napoleon’s army looted the estate during their retreat from Moscow. Serge came into his inheritance at the age of 15, when his father died in 1818. At this time Serge was serving at court as a page to the Tsarina Elizaveta, wife of Tsar Alexander I. He later served in the Preobrazhensky Life Guards, according to his father’s and uncles’ wishes, but military life was not to his liking, and he soon resigned his commission, having reached only the lowly rank of praporshchik (often translated as “ensign”). Thereafter he devoted himself primarily to literary pursuits. Druzhnikov relates that after Poltoratzky's 1921 article, which mentioned Pushkin's poems Liberty and The Village and their criticism of Russian social conditions, appeared in France, he "was fired from his job and sent to live in the country under police supervision". This job may have been the Life Guards position, and the episode glossed for his children as a voluntary resignation. Poltoratzky was one of the wealthiest men in Russia. He owned seven large estates, at least two houses in Moscow, and various smaller properties and investments. All this wealth had been accumulated in a mere two generations, as both his grandfathers were commoners ennobled to the rank of potomstvenniy dvorianin (hereditary untitled gentleman), Piotr Khlebnikov for service to Russian literature, and Mark Poltoratzky for his singing voice. All Serge Poltoratzky's paternal uncles married into the titled nobility. His only aunt married Alexey Olenin, the first director of the Russian Imperial Library. His mother's brother emigrated to the US, and the family lost touch with him during the 1796 1801 reign of Tsar Pavel I, who banned all foreign correspondence. Poltoratzky married in 1831, but within a few years his wife mysteriously disappeared, having been last seen leaving their Moscow house on foot. In 1843 he became engaged to Ellen Sarah Southee, 16 years his junior, and the daughter of an English gentleman farmer. She was related to poet Robert Southey. Later that year Poltoratzky's first wife was legally declared dead, his mother died, and his second marriage took place. From 1843 Poltoratzky made his home at Avchurino when not engaged in literary travels. There he and his wife had three daughters and two sons, the eldest of whom died in infancy. After the accession of the reform minded Tsar Alexander II in 1855, many of the legal impediments to landowners’ freeing their serfs were removed. Poltoratzky took advantage of these changes to free his thousands of serfs between the years 1856 and 1859. In addition, he gave them land, livestock, tools and other goods to help them become self supporting. He also advised the Tsar's Emancipation Committee, which was developing the terms of serf emancipation that would be enacted in 1861. In 1859 Poltoratzky discovered that two of his estate managers had massively defrauded him. The men were tried and convicted, which might have enabled Poltoratzky to gain legal redress from the debts incurred on his behalf, but he did not pursue this possibility. Around the same time it became known to the imperial government that Poltoratzky's English wife had never converted to the Russian Orthodox church, and furthermore, that their children were being raised in the Anglican church. While this was perhaps technically legal, so soon after the Crimean War it was utterly unacceptable socially, and in imperial Russia, social political favor would have been essential to the family's economic recovery. Poltoratzky liquidated his assets in Russia, paid off his debts, and prepared to emigrate to France, where he had some untouched funds. In 1860 the Poltoratzky family left Russia for good. They went first to Charlottenburg, Prussia, where another son was born. They then proceeded to Paris, where Serge had long maintained a pied à terre for use on his literary trips. Thereafter the family divided their time between Paris and England, where the youngest son was born.
Өлім
Полторацкий 1884 жылы Францияның Нойли қаласында қайтыс болды.
Poltoratzky died in Neuilly, France in 1884.
Белгілі ұрпақтары
Серж Полторатцкийдің әдеби мұрасын оның қызы Франсис Гермиона де Полторатцкий (басқаша жазу: Полторатская немесе Полторатская) жалғастырды, 1850-1916 ж.ж. Ол негізінен француз тілінде романдар, әлеуметтік және саяси мәселелерге арналған памфлеттер, сондай-ақ Ресей тарихы бойынша еңбектер жазды. Келесі буынның авторы – Э. М. Альмединген, Гермионаның әпкесі Ольганың қызы. Альмединген ересектер мен балалар үшін тарихтар, естеліктер, өлеңдер мен романдар жазды. Оның ең сәтті туындылары – ата-аналарының бірнеше романдық балалар өмірбаяны болды.
Serge Poltoratzky's literary legacy was continued by his daughter Frances Hermione de Poltoratzky (alternate spellings: Poltoratskaia or Poltoratskaya), 1850 1916. She wrote, primarily in French, novels, pamphlets on social and political issues, and works on Russian history. The next generation's author was E. M. Almedingen, the daughter of Hermione's sister Olga. Almedingen wrote histories, memoirs, poems and novels for both adults and children. Her most successful works were several novelized children's biographies of her ancestors.