Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орыс ақыны, сыншы, баспагер (1821–1878)
Russian poet, critic, publisher (1821–1878)
Алғашқы жылдар
Николай Алексеевич Некрасов Немиров қаласында (қазіргі Винница облысы, Украина) Подолия губернаторының Брацлав уезінде дүниеге келген. Оның әкесі Алексей Сергеевич Некрасов (1788–1862) – орыс помещиктер әулетінің ұрпағы, Ресей императорлық армиясының офицері. Анасының тегі туралы нақты мәліметтер жоқ. Брокгауз бен Эфронның энциклопедиясында (бұл Некрасовтың 1887 жылғы автобиографиялық жазбаларымен сәйкес келеді) Александра Закржевская – поляк аристократы, бай помещик қызы, шляхтаға жататын. Бірақ шіркеу тізімдері басқаша нәрсені көрсетеді, ал қазіргі орыс ғалымдары оның есімін Елена Андреевна деп атайды. "Бұрын ақынның өмірбаяуын жазғандар оның анасы поляк отбасына жатады деп есептеген. Шындығында ол украиндық мемлекеттік қызметкер Александр Семенович Закревскийдің қызы, Подолия губернаторлығындағы Юзвино ауылының иесі", – деп мәлімдеді Корней Чуковский 1967 жылы. Д.С. Мирский бұл қайшылықты түсіндірудің тағы бір жолын ұсынды: Некрасов "анасына қатысты культ құрды, оған есімдерге қоймас қасиеттер сыйлады және оның өлімінен кейін оған табынуын басталды". 1823 жылдың қаңтарында әскери майор Алексей Некрасов отставкаға шығып, отбасын Волга өзеніне жақын, Ярославль провинциясының Грешнево имелігіне көшірді. Мұнда жас Николай бес бауырласымен – Андрей (1820 ж.т.), Константин (1824 ж.т.), Федор (1827 ж.т.), Елизавета (1821 ж.т.) және Анна (1823 ж.т.) – балалық шағын өткізді. "Оның жүрегі жаралы еді, және бұл жара, ешқашан жазылмаған, өмірінің соңына дейін оның құмарлықпен, қайғымен жазылған өлеңдерінің бастауы болды", – деп жазды ол өзі. Сондай-ақ, Алексей Сергеевичтің ұлының әскери академияға түсуіне талап еткені де айта келеді. Биограф Владимир Жданов әкесінің балаларының біліміне ақша жұмсауға құштар болмағанын, ол осы мәселе бойынша гимназия басшылығымен ұзақ хат алмасып жүргенін айтады. Соңында, 1837 жылдың шілдесінде денсаулығы нашарлағанын айтып, екі үлкен ұлын үйге алып қайтты, және Николай бір жыл бойы Грешневода әкесімен бірге экспедицияларға қатысты. Гимназиядағы білім сапасы нашар болғанымен, осы жерде Некрасовтың поэзияға деген қызығушылығы артып, Байрон мен Пушкинге, әсіресе соңғысының "Азаттыққа одасына" әуеленді. "Он бес жасқа келгенге дейін [өлеңдер] дептерімнің барлығы қалыптасты, сондықтан мен астанаға қашуға асықтым", – деп есіне алды ол. Пётр Плетнев пен Ксенофонт Полевой жақсы бағалаған кітабын Алексей Галахов пен Виссарион Белинский қабылдамады. Бірнеше айдан кейін Некрасов өзінің алғашқы жинағының сатылмаған бөлігін тауып алып, жойды, ал сақталған көшірмелері қазір сирек кездеседі. Ақын кейін Белинскиймен болған алғашқы әңгімелері өмірін өзгерткенін айтты және сыншыны бірнеше өлеңдерінде еске алды ("Белинский естелігі", 1853; "В.Г. Белинский", 1855; "Аң ауынан көріністер", 1867). 1848 жылы қайтыс болғанға дейін Белинский Некрасовқа "Левиафан" деп аталатын альманах үшін әртүрлі мақалалар мен материалдарды жариялау құқығын берді, сондай-ақ "Санкт-Петербург жинағы" (1846) кітабын, онда Федор Достоевскийдің "Кедейлер" романы жарияланды. Иван Тургенев, Дмитрий Григорович, Владимир Даль, Иван Панаев, Александр Герцен, Федор Достоевский сияқты жас авторлардың шығармаларын жинаған екі кітап та орыс әдебиетінде реализмнің жаңа толқынын дамытуға үлкен үлес қосты. Некрасовтың бірнеше өлеңдері 1846 жылдың сәуір айында жарық көрген "Апрель біріншісі" атты юмор жинағына енді. Онда Некрасов, Григорович және Достоевскийдің бірлесіп жазған "Бос армандардың қаупі" романы да болды.
Nikolay Alexeyevich Nekrasov was born in Nemyriv (now in Vinnytsia Oblast, Ukraine), in the Bratslavsky Uyezd of Podolia Governorate. His father Alexey Sergeyevich Nekrasov (1788–1862) was a descendant from Russian landed gentry, and an officer in the Imperial Russian Army. There is some uncertainty as to his mother's origins. According to Brokhaus & Efron (and this corresponds with Nekrasov's 1887 autobiographical notes), Alexandra Zakrzewska was a Polish noblewoman, daughter of a wealthy landlord who belonged to szlachta. The church records tell a different story, and modern Russian scholars have her name as Yelena Andreyevna. "Up until recently the poet's biographers had it that his mother belonged to the Polish family. In fact she was the daughter of Ukrainian state official Alexander Semyonovich Zakrevsky, the owner of Yuzvino, a small village in the Podolia Governorate," Korney Chukovsky asserted in 1967. D. S. Mirsky came up with another way of explaining this discrepancy by suggesting that Nekrasov "created the cult of his mother, imparted her with improbable qualities and started worshipping her after her death." In January 1823 Alexey Nekrasov, ranked army major, retired and moved the family to his estate in Greshnevo, Yaroslavl province, near the Volga River, where young Nikolai spent his childhood years with his five siblings, brothers Andrey (b. 1820), Konstantin (b. 1824) and Fyodor (b. 1827), sisters Elizaveta (b. 1821) and Anna (b. 1823). "His was a wounded heart, and this wound that never healed served as a source for his passionate, suffering verse for the rest of his life," the latter wrote. as well as Alexey Sergeyevich's insistence that his son should join the military academy. The biographer Vladimir Zhdanov also mentions the father's unwillingness to pay for his children's education; he certainly was engaged at some point in a long drawn correspondence with the gymnasium authorities on this matter. Finally, in July 1837 he took two of his elder sons back home, citing health problems as a reason, and Nikolai had to spend a year in Greshnevo, doing nothing besides accompanying his father in his expeditions. The quality of education in the gymnasium was poor, but it was there that Nekrasov's interest in poetry grew: he admired Byron and Pushkin, notably the latter's "Ode to Freedom". "By the age of fifteen the whole notebook [of verses] has taken shape, which was the reason why I was itching to flee to the capital," he remembered. The book, reviewed favourably by Pyotr Pletnyov and Ksenofont Polevoy, was dismissed by Alexey Galakhov and Vissarion Belinsky. Several months later Nekrasov retrieved and destroyed the unsold bulk of his first collection; some copies that survived have become a rarity since. The poet claimed later that those early conversations with Belinsky changed his life and commemorated the critic in several poems ("In the Memory of Belinsky", 1853; "V. G. Belinsky", 1855; "Scenes from The Bear Hunt", 1867). Before his death in 1848, Belinsky granted Nekrasov rights to publish various articles and other material originally planned for an almanac, to be called the "Leviathan". and Saint Petersburg Collection (1846), the latter featuring Fyodor Dostoyevsky's first novel, Poor Folk. Gathering the works of several up and coming authors (Ivan Turgenev, Dmitry Grigorovich, Vladimir Dal, Ivan Panayev, Alexander Hertzen, Fyodor Dostoyevsky among them), both books were instrumental in promoting the new wave of realism in Russian literature. Several Nekrasov's poems found their way into the First of April compilation of humour he published in April 1846. Among the curiosities featured there was the novel The Danger of Enjoying Vain Dreams, co authored by Nekrasov, Grigorovich and Dostoyevsky.
Sovremennik және Otechestvennye Zapiski
1846 жылдың қарашасында Панаев пен Некрасов Александр Пушкин құрған, бірақ Петр Плетнев басқару кезеңінде өркендеуін жоғалтқан "Современник" атты танымал журналды сатып алды. Ескі "Отечественные Записки" журналының көптеген қызметкерлері, соның ішінде Белинский, Андрей Краевскийдің журналын тастап, Некрасов, Панаев және номиналды бас редактор Александр Никитенкомен бірге жұмыс істеу үшін "Современникке" қосылды. Некрасов бірнеше айдың ішінде жаңадан жанданған журналға Ресейдің ең көрнекті әдеби тұлғаларын тартуға қол жеткізді. Келесі бірнеше жылда жарық көрген туындылардың арасында Иван Тургеневтің "Аңшының очерктері", Дмитрий Григоровичтің "Антон Горемыка", Иван Гончаровтың "Жай ғана оқиға", Александр Герценнің "Қарға", және "Доктор Крупов" шығармалары бар. Некрасов ашқан жас авторлардың бірі – Лев Толстой, ол "Современник" журналында "Балалық шақ. Жасөспірімдік шақ. Жас күндер" трилогиясымен әдебиетке енді. Оның цензура өкілдерін апталық әдеби кештеріне шақыру арқылы олармен жақын қарым-қатынас орнатуы да тиімді болды. Әкесінің әулетіндегі әдет бойынша, құмар ойнау (оның атасы отбасының көп бөлігін осы арқылы жоғалтқан) да пайдалы болды. Некрасов Англия клубының мүшесі ретінде көптеген пайдалы байланыстар жасады. 1862 жылдың маусымында Петербургтегі радикал студенттер кінәлі деп танылған өрттен кейін "Современник" жабылды, ал бір айдан соң Чернышевский тұтқындалды. Желтоқсан айында Некрасов "Современник" журналын қайта ашуға қол жеткізді және 1863 жылы түрмеде отырған автордың "Не істеу керек?" романын жариялады. "Некрасовтың өлеңдері оттай лапылдайды", - деді Тургенев. "Некрасов – біздің заманымыздың құдайы, қадірленген ақын, қазір ол Пушкиннен де ірі", - деп жазды естеліктер авторы Елена Стакенснейдер. Сондай-ақ "Коробеиники" (1861) туындысы да бар. Бұл шығарма Некрасовтың шаруа оқырмандары үшін арнайы ашылған "Қызыл кітаптар" сериясында жарық көрді. Бұл кітаптарды "офендер" – Тихон мен Иван, поэманың екі басты кейіпкеріне ұқсас, көшпелі саудагерлер таратып жүрді. 1877 жылдың ақпан айында елдің түкпір-түкпірінен радикал студенттер тобы Ялтаға өліп бара жатқан ақынға моральдық қолдау көрсету үшін келді. Суретші Иван Крамской ақынның портретін салу үшін келді. Некрасовтың соңғы кездескен адамдарының бірі – Иван Тургенев болды, ол көп жылдық алауыздықтан кейін татуласуға келді. Николай Алексеевич Некрасов 1878 жылдың 8 қаңтарында қайтыс болды. Қоштасу рәсіміне төрт мыңнан астам адам келді, ал Новодевичье бейітіне апаратын процессия саяси митингке айналды. "Жер және еркіндік" мүшелері және басқа радикалдық топтар ("Социалистерден" деген гүл шоқтарымен) де қатысты. Мирскийдің сөзіне сүйенсек, "оның қоштасу рәсімі ресейлік жазушыға көрсетілген ең жарқын құрметтің бірі болды".
In November 1846 Panayev and Nekrasov acquired a popular magazine Sovremennik which had been founded by Alexander Pushkin but lost momentum under Pyotr Pletnyov. Much of the staff of the old Otechestvennye Zapiski, including Belinsky, abandoned Andrey Krayevsky's magazine, and joined Sovremennik to work with Nekrasov, Panayev and Alexander Nikitenko, a nominal editor in chief. In the course of just several months Nekrasov managed to draw to the invigorated magazine the best literary forces of Russia. Among the works published in it in the course of the next several years were Ivan Turgenev's A Sportsman's Sketches, Dmitry Grigorovich's Anton Goremyka, Ivan Goncharov's A Common Story, Alexander Hertzen’s Magpie the Thief and Doctor Krupov. One of the young authors discovered by Nekrasov was Leo Tolstoy who debuted in Sovremennik with his trilogy Childhood, Boyhood and Youth. His way of befriending censors by inviting them to his weekly literary dinners proved to be another useful ploy. Gambling (a habit shared by male ancestors on his father's side; his grandfather lost most of the family estate through it) was put to the service too, and as a member of the English Club Nekrasov made a lot of useful acquaintances. In June 1862, after the series of arsons in Petersburg for which radical students were blamed, Sovremennik was closed, and a month later Chernyshevsky was arrested. In December Nekrasov managed to get Sovremennik re opened, and in 1863 published What Is to Be Done? by the incarcerated author. "Nekrasov's poems brandish like fire," wrote Turgenev. "Nekrasov is an idol of our times, a worshipped poet, he is now bigger than Pushkin," wrote memoirist Elena Stakensneider. and Korobeiniki (1861). The latter was originally published in the Red Books series started by Nekrasov specifically for the peasant readership. These books were distributed by 'ophens', vagrant traders, not unlike the korobeinikis Tikhonych and Ivan, the two heroes of the poem. In February 1877 groups of radical students started to arrive to Yalta from all over the country to provide moral support for the dying man. Painter Ivan Kramskoy came to stay and work upon the poet's portrait. One of the last people Nekrasov met was Ivan Turgenev who came to make peace after years of bitter feud. Nikolai Alekseyevich Nekrasov died on 8 January 1878. Four thousand people came to the funeral and the procession leading to the Novodevichy Cemetery turned into a political rally. Members of Zemlya i Volya, alongside other radical groups (with wreaths "From the Socialists"), were also present. "His funeral was one of the most striking demonstrations of popularity ever accorded to a Russian writer," according to Mirsky.
Жеке өмір
Николай Некрасов 1842 жылы күйеуі бар Авдотия Панаевамен танысты, ол кезде ол үміткер жазушы және әдеби салонның танымал иесі болған. 20 жасар Некрасов ғашық болды, бірақ оның сезіміне жауап күтуге бірнеше жыл бойы дайын тұрды және кем дегенде бір рет өмірден қол жұдыруға бекінген, егер оның «Панаева циклындағы» «Кейбір уақыт бұрын, сізден бас тартқан» атты өлеңіне сенесіз. Бірнеше жыл бойы ол «өзінің сезімдерімен күресіп» (Чернышевскийдің айтуынша) жүрді, содан кейін 1847 жылы мойынсұнды. «Бұл менің өмірімнің басталуы деп санайтын бақытты күн болды», - деп жазды Некрасов кейін. Олардың құйындарға толы қарым-қатынасы туралы түсінік тек осы өлеңдер арқылы ғана мүмкін. Олар хат алмасып жүрді, бірақ ашуға берілген Панаева барлық хаттарды жойды («Енді жыла! Қатты жыла, оларды қайта жаза алмайсың», - деп Некрасов оған «Хаттар» атты өлеңінде айыптады). Осы циклдың бірнеше шумақтары музыкалық романстарға айналды, олардың бірі «Кешір! Күнтіздің күндерін ұмыт» (Прости! Не помни дней паденья) – 1859 жылы Цезарь Куйден бастап, Римский-Корсаков пен Чайковскийді қоса алғанда, қырық ресейлік композитордың музыкасына қойылды. 1849 жылы Панаева ұл тауып, көп ұзамай қайтыс болды. 1862 жылы Иван Панаевтың өлімі олардың арасын одан да алыс етті. Дегенмен, Панаеваның соңғы кетуінің басты себебі Некрасовтың «қиын» мінезі болды. Ол депрессияға, ашуға, гипохондрияға ұшырап, Ждановтың айтуынша, «көп күндер бойы кабинетіндегі диванда жатып, ашуланып, барлығын, бірақ ең бастысы өзін жек көретінін айтатын». 1863 жылы, әлі Панаевамен бірге болғанда, Некрасов француз актрисасы Селин Лефренмен танысты. Ол оның сүйіктісіне айналды; Некрасов Францияда болғанда бірнеше рет оның париждік пәтерінде тұрды; ол 1867 жылы Қарабихаға сапармен келді. Селин оның жақын адамы болды және оның шетелге саяхаттарын қуанышқа толтырды, бірақ оның оған деген көзқарасы «салқын» деп сипатталды. Некрасов Селинге қаржылай көмек көрсетті және оған едәуір сомада ақша (10,5 мың рубль) мұра етіп қалдырды. 1870 жылы Некрасов 19 жасар Фёкла Анисимовна Виктороваға ғашық болды, ол ауылдық қыз болғандықтан, оған Зинаида Николаевна деген басқа есім ойлап тапты (алғашқысы тым «жасырау» болып саналды).
Nikolai Nekrasov met the already married Avdotya Panayeva in 1842 when she was already a promising writer and a popular hostess of a literary salon. The 20 year old Nekrasov fell in love but had to wait several years for her emotional response and at least on one occasion was on the verge of suicide, if one of his Panayeva Cycle poems, "Some time ago, rejected by you " is to be believed. For several years she was "struggling with her feelings" (according to Chernyshevsky), then in 1847 succumbed. "This was the lucky day I count as my whole life's beginning," wrote Nekrasov later. It is only these poems that the nature of their tempestuous relationship could be judged by. There was a correspondence between them, but in a fit of rage Panayeva destroyed all letters ("Now, cry! Cry bitterly, you won’t be able to re write them," – Nekrasov reproached her in a poem called "The Letters"). Several verses of this cycle became musical romances, one of them, "Forgive! Forget the days of the fall " (Прости! Не помни дней паденья ) has been set to music by no less than forty Russian composers, starting with Cesar Cui in 1859, and including Rimsky Korsakov and Tchaikovsky. In 1849 Panayeva gave birth to a son, but the boy soon died. Another death, of Ivan Panayev in 1862, drove the couple still further apart. The main reason for Panayeva's final departure, though, was Nekrasov's 'difficult' character. He was prone to fits of depression, anger, hypochondria and could spend days "sprawling on a couch in his cabinet, greatly irritated, telling people how he hated everybody but mostly himself," according to Zhdanov. In 1863, while still with Panayeva, Nekrasov met the French actress Celine Lefresne, who was at the time performing at the Mikhaylovsky Theatre with her troupe. She became his lover; Nekrasov, when in France, stayed in her Paris flat several times; she made a visit to Karabikha in 1867. Celine was a kindred spirit and made his journeys abroad a joy, although her attitude towards him has been described as 'dry'. Nekrasov helped Celine financially and bequeathed her a considerable sum of money (10,5 thousand rubles). In 1870 Nekrasov met and fell in love with 19 year old Fyokla Anisimovna Viktorova, a country girl for whom he invented another name, Zinaida Nikolayevna (the original one was deemed too 'simple').