Кіріспе

Фушунь () — Қытайдың Ляонин провинциясындағы префектура деңгейіндегі қала. Шэньян қаласынан шамамен шығысқа қарай орналасқан. Жалпы ауданы , оның ішінде қаланың өзі ауданы құрайды. Хун өзенінің ("балшық өзен") жағасында орналасқан, Ляонин провинциясының маңызды өнеркәсіптік және экономикалық даму орталықтарының бірі болып табылады.

Тарих

Минг әулеті 1384 жылы Юань әулетінің бөлінуінен кейін Фушунь қабырғалы қаласын тұңғыш рет салған. "Фушунь" атауы "шекараларды бейбіттендіру, и (ұйғыр) халықтарын басқару" (撫綏邊疆,順導夷民) деген қытайлық мақалдың қысқартылған түрі. Юрчен (Маньчжу) басшысы Нурхачи 1618 жылы Ли Ёнфанг Фушуньді Мин әулетіне қайтарғаннан және Цин әулетіне өткеннен кейін, өзінің ұлы Абатайдың қызын Ли Ёнфангқа үйлендірген. Ли Ёнфангтың ұрпақтарының бірі Цяньлун императорынан өлім жазасын алған, бірақ ол Лин Шуанвэнь көтерілісін басуға көмектескендіктен өмірі сақталған. Фушунь Цин әулетінің алғашқы бір жарым ғасырында қирап, уақыт өте тозығы жеткен. 1783 жылы ескі қаланың оңтүстік-батысында жаңа қабырғалы қала құрылысы аяқталды. 1908 жылы Фушунь Шыңрен округінің (кейін Фушунь округі деп аталды) орталығы болды. Фушунь 1905 жылға дейін Ресей, ал 1945 жылға дейін Жапонияның оккупациясында болды. Жапондықтардың Ресей империясын жеңісі және Портсмут шартына қол қоюы нәтижесінде Қытайдың Солтүстік-Шығыс темір жолының Оңтүстік Маньчжурия тармағы (Чанчуньден Люшуньға дейін) жапондықтардың басқаруына өтті. Оңтүстік Маньчжурия темір жолы компаниясы Ресейден мұраға алған теміржол жүйесін үлкен дәрежеде кеңейтті. Фушуньде көмір шахталары ашылды. Жапондықтардың басқаруымен және 30 жылдық даму барысында Фушунь аймағы жоғары деңгейде индустрияланды. Фушунь 1937 жылы қала мәртебесіне ие болды.

Халық саны

2020 жылғы халық санауы бойынша Фушундағы жалпы халық саны 1,854,372 адамды құрайды, олардың 8,192,848-і Шэньянның 10 қалалық ауданының 8-ін (Шэнбэй Син және Ляочжон аудандары әлі бірікпеген) және 4 Фушун қалалық ауданын қамтитын құрылыс аймағында (немесе метрополиялық аймақта) тұрады. Бұл Шэньян-Фушун агломерациясын Қытайдағы ең көп халқы бар 8-інші құрылыс аймағы етеді, бұл көрсеткіш бойынша Перл өзені дельтасындағы Гуанчжоу, Шэньчжэнь, Донгуань, Фошань, Цзянмэнь, Чжуншань және Хуйчжоу қалаларынан кейін, сондай-ақ Шанхай-Сучжоу, Пекин, Тяньцзинь, Ханчжоу-Шаосин, Ухань және Нанкиннен де жоғары.

Әкімшілік бөлімшелер

Фушунь 4 аудан, 1 округ және 2 автономиялы округтен тұрады. Карта # Аты Қытай тілінде Ханью Пиньині Халқы (2003 жылғы бағалау бойынша) Ауданы (км²) Тығыздығы (/км²) 1 Шуньчэн ауданы 顺城区 Shùnchéng Qū 472,920 379 1,248 2 Синьфу ауданы 新抚区 Xīnfǔ Qū 252,631 110 2,297 3 Донгжоу ауданы 东洲区 Dōngzhōu Qū 320,949 610 526 4 Ванхуа ауданы 望花区 Wànghuā Qū 384,514 317 1,213 5 Фушунь округі 抚顺县 Fǔshùn Xiàn 162,588 1,647 99 6 Синьбин Маньчжу автономиялы округі 新宾满族自治县 Xīnbīn Mǎnzú Zìzhìxiàn 254,118 4,288 59 7 Цинъюань Маньчжу автономиялы округі 清原满族自治县 Qīngyuán Mǎnzú Zìzhìxiàn 290,370 3,924 74

Экономика

Фушунь – жоғары дамыған өнеркәсіптік аймақ, ол "Көмір қаласы" деп аталады. Ол отын, қуат және шикізаттың гүлденген орталығы ретінде дамыды, сонымен қатар тоқыма және электроника салаларында да көбірек мүмкіндіктер ұсынады. Қаланың оңтүстігінде орналасқан әлемдегі ең ірі ашық карьерлердің бірі – Батыс ашық карьері. 12 ғасырдан бері пайдаланылып келе жатқан бұл карьер 20-шы және 21-ші ғасырларда ашық карьер ретінде жұмыс істеді; алайда, 2015 жылға қарай 1,000 фут тереңдігі және 4,2 шаршы миль ауданы бар Батыс ашық карьері тозығы жетіп, тұрақсыз болды. Фушуньдегі жалпы көмір өндірісі 3 миллион тоннадан асты, бұл 1962 жылы 18,3 миллион тоннадан кем болды. Фушуньде ірі алюминий қорыту зауыты, сондай-ақ автомобильдер, машиналар, химиялық өнімдер, цемент және резеңке өндіретін зауыттар бар. 2009 жылы Фушунь қаласының жалпы ЖІӨ 54,27 миллиард юаньды құрады (Ляонин провинциясындағы 58 қала мен ауданның арасында 4-орын). 2009 жылы Фушунь қаласының жан басына шаққандағы ЖІӨ 40391 юаньды құрады (Ляонин провинциясының барлық 58 қаласы мен ауданының арасында 21-орын).

Ресурстар

Фушунда ағаш, көмір, мұнайлы шифер, темір, мыс, магний, алтын, мәрмәр, титан және марль ресурстары көп. Фушунь "көмір астанасы" деп белгілі. Басты көмір және мұнайлы шифер компаниясы – 2001 жылы шамамен 6 миллион тонна көмір өндірген Fushun Mining Group, көбінесе кокс және бу көмірін араластырып өндіреді. Компанияның көмір кендерінде шамамен 8,9 миллиард текше метр метан қоры бар. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шифер майының өндірісі тоқтатылды, бірақ 1949 жылы 100 "Фушунь" типті шифер майы реторттары мен оларға байланысты шифер майын өңдеу құрылғылары қайта жаңартылды. 1950 жылы барлығы 266 реторт жұмыс істеді, олардың әрқайсысы күніне 1 тонна шифер майы өндіруге қабілетті болды. Сонымен қатар, екі мұнай өңдеу зауыты бар. "ПетроЧайнаның" еншілес компаниясы "Фушунь мұнай-химия компаниясы" Фушуньде мұнай өңдеу және мұнай-химия кешенін салуда.

Көлік

Фушунь Шэньян Таосиан әуежайынан шамалы қашықтықта орналасқан. Теміржол және тас жолдар қаланы Шэньян және Цзилинь провинциясымен байланыстырады. Далянь және Ингоу теңіз порттары да жақын жерде, тиісінше, жақсы тас жолдар арқылы қосылған.

Білім

Жоғары білім беру мекемелерінің арасындағы ең жоғары рейтингте Қытайдың Мұнай және Химиялық Технология Университеті тұр, ол жалпы алғанда 123-ші орында. Фушунь №1 және Фушунь №2 мектептері Фушунь қаласындағы маңызды мектептер болып табылады. 44-ші орта мектеп Синь Фу ауданындағы екінші көшеде орналасқан. Оның орналасқан жері Фушунь қаласының орталық бизнес-аймағына жақын. Қозғалыс өте қолайлы. Барлық оқушылар осы ауданнан келеді. Соңғы жылдары халық санының төмендеуіне байланысты, студенттердің саны 10 жыл бұрынғыдан азайды. 1990 жылдары 1000-нан астам оқушы болса, қазір шамамен 200 оқушы бар. Оқушылар саны азайғанына қарамастан, білім беру сапасы, жаңартылған оқу құралдары мен заманауи мектеп жағдайы әлі де байқалады. Ішкі спорт залы, үлкен би және музыка аспаптары бөлмелері бар. Ойын алаңы толығымен синтетикалық жабынмен жабдықталған. 44-ші орта мектеп оқу-оқыту процесі, жабдықтары және мектеп ғимараты жағынан жаңарып, үшінші деңгейдегі қаладағы орта білім беруге қатысты жаңа көзқарасты ұсынады.

Туризм

Фушунда биік таулар мен қалың орман бар. Фушунь қаласының орталығынан шамамен бір шақырым жерде орналасқан Хуси ұлттық орман паркі орталық үкімет тарапынан AAAA деңгейлі туристік тартымдылық ретінде бағаланады. Саер Ху көрікті аймағы белгілі бір аумақты қамтиды. Оған Қытайдың солтүстік-шығысындағы ең үлкен жасанды көл – Дахуофан су қоймасы кіреді. Мұнда көптеген тарихи және мәдени орындар бар. Фушуннің ЮНЕСКО-ның екі дүниежүзілік мұра тізіміне енуіне үміткер болуы көбірек туристерді тартуы күтілуде. Олардың арасында қазіргі Фушунь қаласының аумағында орналасқан және Қытайдың Цин династиясының бастауы болған Синьцзинь қаласы бар. Бұл 1616 жылы құрылған Соңғы Цзинь әулетінің алғашқы астанасы болды. Екінші нысанға патшалық отбасының бірнеше мүшелері жерленген Йонглинг мазарлары кіреді. Жақында Фушуньде Лей Фэн сарбаз болып қызмет етіп, қаза тапты, ал оның өмір жолын баяндайтын мемориалдық мұражай танымал орынға айналды. Ол Фушунь қаласының Ванхуа ауданында орналасқан. Сондай-ақ, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін соңғы император Пуйи Фушуньде тұтқындалды. Фушунь соғыс қылмыскерлері түрмесі 1986 жылы мұражайға айналдырылды. Тағы бір соғыс ескерткіші – Пингдиншань трагедиясының ескерткіш залының қираған жерлері 1931 жылы жапондықтардың қытай халқын қырғынға ұшыратқаны туралы айтады. 2007 жылы ол қайта жаңартылып, кеңейтілді. Оның ішінде жапондықтар өлтірген шамамен 800 адамның денелері – көбінесе нәрестелер, ересектер және қарттар – сақталған. Өмір сақинасы монументі 2013 жылы ашылды және қаланың панорамалық көрінісін ұсынатын бақылау алаңшасын қамтиды. Биіктігі шамамен 157 метр болатын бұл дөңгелек мұнараның құрылысына 15 миллион доллардан астам қаржы жұмсалды. Ол 12 000 LED шаммен жарықтандырылған.

Спорт

Қалада бұрын Қытай Суперлигасының (футбол) «Ляонин ФК» командасы «Лейфенг» стадионында өнер көрген. Бірақ, команда «Лейфенг» стадионының жалдау ақысын төлей алмай, Пекинге көшіп, қазір «Шаолай» футбол базасында ойын өткізеді.

Белгілі тұлғалар

Маньчжурдың алғашқы билеушісі Нюрхачи қазіргі Синьбин Маньчжу автономиялық ауданында дүниеге келген. 1949 жылдан кейін Жаңа Қытай тарихында есімі қалған Лей Фэн осы қалада қайтыс болды. Фушунның Ванхуа ауданында оның құрметіне мемориалдық парк салынған. Йошико Ямагучи – 1930-1940 жылдары Қытайда танымал болған, Фушунда туған, этникалық жапон әншісі және киножұлдызы. Әлемде көптеген алтын медальдар жеңіп алған, үстел теннисімен айналысатын әйгілі спортшы Ван Нань. Қытайдың соңғы императоры Пуйи Фушунь соғыс қылмыскерлері түрмесінде он жыл өтті. Лю Цэ – санда жауынгері және кәсіби кикбоксшы, K1 Cruiserweight чемпионы және K1 30 жылдығының ашық салмақтағы Гран-при жеңімпазы.

Басқа да танымал тұлғалар

Қытай билігі 2022 жылы тыңшылық қылды деген айыппен ұстаған журналист Донг Юю 1962 жылы Фушунь қаласында туған.