Кіріспе

Сент-Джон аралы (,) сондай-ақ Сент-Джон деп те аталады – Сингапур бұғазындағы арал. 6,5 км қашықтықта, Сингапурдің оңтүстік жағажайынан орналасқан. Жер ауданы – теңіз саябағы аралдарының ең ірісі, оған Сеңлілер аралдары мен Пулау Текукор да кіреді. Сент-Джон 19 ғасырда Сингапурмен бірге британдық колонияға айналды және колониялық карантин орталығы болып қызмет етті. 20 ғасырда арал тұтқынға алу орталығы, есірткіге қарсы емдеу орталығы және босқындар қонысы ретінде пайдаланылды. Сингапур 20 ғасырдың ортасында Сингапур үкіметі басшылығымен тәуелсіздік алды және Сент-Джон аралына қатысты егемендігін сақтап қалды. Қазіргі уақытта арал демалыс және ойын-сауық орындарына, сондай-ақ аквакультураны зерттеу және дамыту орталықтарына айналды. Аралда тропикалық жаңбырлы орман мен жағалаудағы тіршілік орталары бар, ол Сингапурдың су батпақ жерлерінің бірі. Британдық делегация мүшесі Джон Кроуфурдтың сөзіне сәйкес, 1819 жылы көршілес Сингапур аралында порт құруға тырысқан кезде олар аралдың жергілікті атын "Сент-Джон" деп жаңылыс түсіндірген. 1872 жылғы «Үнді теңізіндегі британдық иеліктері» сияқты басқа карталарда Сент-Джон «Сикажанг аралы» деп, ал Лазар аралы «Сент-Джон аралы» деп аталған. Соңында Сент-Джон аралының малайша атауы Секиджанг Бендера болып қалыптасты, мұндағы «Бендера» сөзі малай тілінде «ту» дегенді білдіреді, бұл 1823-1833 жылдар аралығында аралда болған ту тіреуіш қондырғысына байланысты. Лазар аралы қазір малай тілінде Пулау Секижанг Пелепах деп аталады, «пелепах» сөзі «пальма жапырақтары» дегенді білдіреді. Сол жылы порт құрылғаннан кейін Сент-Джон аралында сигнал станциясы және сигнал ту тіреуіш қондырғысы салынды. 1830 жылға қарай Сент-Джон аралындағы нысандар, соның ішінде ту тіреуіш қондырғысы, қоғамдық жұмыстарды басқаратын офицердің хабарлауынша, тозыққан күйде болды. Олар жөнделмеді, себебі үкімет Сент-Джон сигнал станциясын жалғастыруды жоспарламады.

Карантиндік орталық

Сингапурға иммигранттар саны 19 ғасырдың соңынан бастап артып, эпидемия қаупі күшейді, нәтижесінде Сент-Джонс аралында карантин орталығы құрылды. Алғашқыда 1868 жылғы №7 карантин ережесі барлық жұқтырған кемелердің портына кіруіне тыйым салды. Алайда, 1873 жылдың шілдесінде Бангкоктен келген қайықтан екі айға созылған холера эпидемиясы басталды, оның салдарынан 857 адам жұқты, 448 адам қайтыс болды. Бұл губернатор Гарри Ордтың Сиамнан келген барлық кемелерді карантинге алу туралы бұйрығына қарамастан болды. Сент-Джонс аралындағы карантин станциясы 1874 жылдың қарашасында ашылды және Сингапурға көшіп келгендерге ғана емес, сонымен қатар Меккеге қажылық сапардан оралған мұсылмандарға да қызмет көрсетті. Эллис полиция кемесі, Сент-Джонс аралындағы аурухана, бу кескіші және Кусу аралында карантин станциясын қолдау үшін зират салуды жоспарлағанмен, алғаш құрылғанда ол көбінесе ағаш шатырлардан тұрды. Ашылған айда станция холера жұқтырған SS Milton кемесіндегі 1000-нан астам қытай жолаушысын карантинге алды. Кеме Сватоудан Пенанг және Уэлсли провинциясы сияқты британдық колонияларға бағыт алған. 1890 жылы хаж сапарынан оралған "Королева Маргарет" кемесіндегі мұсылмандар Сент-Джонс аралында карантинге алынды. 1894 жылы Гонконгтағы бубондық обаның пайда болуы карантин станциясын осы аурудың құрбандарын қабылдауға дайындауға мәжбүр етті. Бубондық обаға арналған аурухана салынды және кемелер тексерілді, 1896 жылдың наурыз айында бубондық обаның бір жағдайы анықталды. 1903 жылдан бастап станцияны дамытуға 300 000 доллардан астам жұмсалды. Жаңа құрылыстарға жолаушылардың дезинфекция жасап, киім ауыстыруы үшін жиналатын орынжайлар, ал заттарды дезинфекциялауға арналған қазандық бөлмелері кірді. 20 ғасырдың басында карантин орталығы одан әрі жабдықталды және Британ империясындағы ең ірі карантин операцияларының біріне айналды. Карантин заңдарына және аралдағы емдеу мекемелеріне қарамастан, барлық жолаушылар карантинге жатқызылған жоқ және сыныптық айырмашылықтарға байланысты бірдей деңгейде күтім алған жоқ. Стьерж-класстағы жолаушылардан айырмашылығы, кабина класындағы (бірінші және екінші сыныптағы) жолаушылар карантинге жатпады. Теңізшілердің денсаулығын тексеру талаптары да азырақ болды. Керісінше, қытай жұмысшыларына жеткілікті тамақ пен төсек-орын берілмеді және олар мәжбүрлеп жұмыс істеуге тартылды. Шағымдар ешқандай нәтиже бермеді. Сент-Джонс карантин станциясы 1976 жылдың 14 қаңтарында ресми түрде жабылды, себебі әуе тасымалының кең таралуы кемемен келушілердің санын күрт азайтты.

Қабылдау орталығы

Сент-Джон аралы Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде тұтқын лагері ретінде пайдаланылды. 1914 жылдың тамызында, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Сингапурдағы көптеген неміс еркектері Сент-Джон аралы мен Танглин казармаларына, ал әйелдер мен балалар Куала-Лумпурға қамалды. 1916 жылға қарай 296 жау азаматы Сент-Джон аралынан Австралияға ауыстырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1939–1945), 1940 жылы Сент-Джон аралына жау шетелдік азаматтары – кейбіреулері нацизмнен қашып келгендер – тұтқындалды. Олардың ішінде соғыстан шығарылатын немістер Цейлонға қамалды. Ал қалғандары Шанхай сияқты бейтарап елдерге депортацияланды. Басқалары, соның ішінде неміс еврейі Вернер Баер (Музыкант) және оның отбасы Австралияға жіберілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Малайяны жапондықтар басып алған кезде, одақтас әскери тұтқындары Сент-Джон аралында ұсталды. 1947 жылы Малайя Коммунистік партиясы Малайя Федерациясын және Сингапур Корольдік колониясын коммунистікке айналдыру мақсатымен британдық отаршылдық үкіметке қарсы партизан соғысын бастады. Бұл үкіметке кез келген адамды сотсыз тұтқындау және ұстау құқығын берді. Саяси тұтқындардың келуін күтіп, Сент-Джон аралы 1948 жылдың 3 шілдесінде жаңа қамау орталығы ретінде ресми түрде жарияланды және 10 қыркүйектен бастап қорғалатын аймаққа айналды. Сент-Джон аралында коммунистер ғана емес, сонымен қатар Малайя мен Сингапурдан келген саяси күдіктілер мен басқа да саяси көзқарастағы тұтқындар да болды, олар отаршылдық үкіметті құлатуға тырысты. Сент-Джон аралы 1948 жылдың 20 қыркүйегінде тұтқындардың алғашқы тобын қабылдады, оның ішінде Джохор-Бахрудан 200 саяси тұтқын болды. Коммунистік көзқарастары бар деген күдікпен кемемен саяхаттап келгендер де күдіктен тазаланғанға дейін Сент-Джон аралында "Төтенше жағдайларда саяхатты шектеу туралы ережелерге" сәйкес ұсталды. Екі жыл ішінде 600-дан астам адам төтенше жағдай ережелері бойынша ұсталды, олардың көпшілігі Сент-Джон аралында сақталды. Сент-Джон аралында тұтқындалған сингапурлық саяси тұтқындардың арасында университет студенттері, мұғалімдер, газет редакторлары, Сингапурдың болашақ саясаткерлері және басқалары болды. Тұтқындардың арасында Халықтық әрекет партиясының (ХАП) мүшелері Деван Найр, Фонг Суи Суан және Лим Чин Сионг болды. Мемлекеттің коммунизмге деген қорқынышы басылмады, нәтижесінде Сент-Джон аралы коммунизмге қарсы "Суық дүкен" операциясы кезінде тұтқындалған көптеген адамдар үшін қамау орталығы ретінде пайдаланылды. 1963 жылдың 2 ақпанында Сингапур үкіметінің Ішкі қауіпсіздік кеңесі "Суық дүкен" операциясын жүзеге асырды, ол қоғамдық қауіпсіздікті сақтау туралы жарлыққа сәйкес саяси экстремистер ретінде айыпталғандарды ұстады. Тұтқындалғандар сотсыз ұсталды, кейбіреулері "коммунист деп күдіктенгені" немесе олармен байланыста болғаны үшін. Сент-Джонға ауысудан бұрын тұтқындар Оутрам түрмесінде сақталды. 6 ақпанда "Суық дүкен" операциясының 113 тұтқынының 99-ы аралға көшірілетіндігі туралы хабарланды. Келесі жылы "Опиум және Чанду туралы" жарлық есірткі қызметін одан әрі шектеу үшін опиум тартуға және опиум тарту құралдарын иеленуге тыйым салды. Осы ережелерге қарамастан, 1949 жылы 1400-ден астам опиум шұңқыры болды. 1950 жылдары үкімет есірткі бизнесіне қарсы заңдық шаралар, қылмыскерлерді ұстау және Сент-Джон аралында опиумды емдеу орталығын құру арқылы күресті күшейтті. Олар 1953 жылы 1951 жылғы қауіпті есірткі туралы ережені қайта қарады, опиуммен байланысты қылмыстарды қудалау бойынша өкілеттігін арттырды және 1952 жылғы ірі опиумға қарсы операция сияқты қылмыстық операцияларды бастады. Опиумды емдеу орталығы 1954 жылы Қауіпті есірткі туралы заңға енгізілген түзету бойынша құрылды, бұл отаршылдық үкіметтің нашақорларды оңалтуға жасаған алғашқы әрекеті болды. Бұрын нашақорлар жай ғана түрмеге қамалған. Орталық ашылған кезде түрме комиссары майор Сочон Біріккен Ұлттар Ұйымының бұл туралы хабардар болғанын мәлімдеді. 1966 жылға қарай осы орталықта 4 мыңнан астам опиумға тәуелді адамдар емделді. Алайда, орталықтың табысты болуы ұзақ жылдар бойы есірткіге тәуелді болғандарға емдеуден бас тартуымен байланысты, оларды емдеуге болмайтын жағдай деп бағалады. Опиумға тәуелділіктің төмендеуіне қарамастан, есірткіге байланысты тұтқындалу саны 1971 және 1973 жылдар аралығында өсті.

Босқындардың уақытша қоныстануы

Сент-Джон аралы 20-шы ғасырда босқындар үшін уақытша мекен болды. 1955 жылы карантиндік станция Лазар аралының тұрғындарын қабылдады, себебі сирек кездесетін күшті толқын олардың үйлерін қиратқан еді. 1970 жылдардың ортасында, Вьетнам соғысынан (1955–1975) келген 84 босқын аралға орналасқан кезде, есірткіге тәуелділер уақытша көшірілді. 1998 жылдың қаңтар-шілде айларында өткен жылдың барлық кезеңімен салыстырғанда, 2000-ға жуық заңсыз иммигрант және 1000-нан астам виза мерзімін өткізіп алған адам ұсталды. Дегенмен, бұл полицияның заңсыз иммигранттарға қарсы күшейтілген рейдтері мен патрульдеуіне байланысты болуы мүмкін. Алайда, күтілген индонезиялық босқындардың көптеп келуі болған жоқ, және уақытша ұстау орталығы құр бос тұр.

Демалыс лагері және аквакультуралық зерттеу орталықтары

1970 жылдардың ортасында Сингапурдің жағалаудағы аралдарын курорттық орталықтарға қайта дамытуды Sentosa Development Corporation жоспарлады. Алайда, Сент-Джонсты демалыс аралы ретінде, мейрамханалармен, гольф алаңдарымен және біріктірілген курорттық казиномен қайта дамыту туралы ұсыныстар іске аспады. Теңіз аквакультурасы орталығы (ТАО) 2003 жылдың маусымында аяқталған шайбау орталығы, ал Ұлттық теңіз зертханасы 2002 жылы құрылды. Аралдағы екі ұзақ мерзімді тұрғын эвакуацияланды және олардың денсаулығы жақсы екені анықталды.

Биологиялық әртүрлілік

Аралдың тропикалық орман және теңіздік орталары Сингапур бұғазындағы қыбыршақтылар мен киттерге, сондай-ақ құрлықтағы жануарларға мекендейді. Аралдың төңірегі коралл рифтерімен қоршалған. Сент-Джон аралының 32,0%-ы табиғи өсімдіктермен жабылған, оның көп бөлігі – 60,6% жағалау өсімдіктерімен басқарылады. Аралда 258-нен астам қантамырлы өсімдік түрі тіркелді, оның ішінде бірнеше ұлттық деңгейде жоғары қауіпті түрлер бар, мысалы, Podocarpus polystachyus R.Br (теңіз тегісі) және Xylocarpus rumphii (Мелия тұқымдасы). Сингапурдің жағалау аралдарының биоәртүрлілігін қорғау мақсатында 1997 жылғы Sentosa Development Regulations қабылданды. Бұл ережелердің ішінде кез келген жануарды, құсты, жәндікті немесе өсімдікті өлтіруге немесе ұстауға тыйым салынған.

Демография

1962-1963 жылдары аралда 400-ден астам адам тұрды. 1976-1977 жылдар аралығында Сент-Джонс аралы, Лазарус аралы және Серенгат аралының тұрғындары материкке көшірілді, ал Сент-Джонс аралында қалған төрт тұрақты тұрғын 2017 жылы аралды қалдырды. Аралдағы жалғыз мектеп – Сент-Джонс аралы ағылшын бастауыш мектебі 1976 жылы жабылды. Қазіргі уақытта Сент-Джонс аралында тұрақты тұрғындар жоқ.