Кіріспе
Қолмен ойналатын ойын консолі (2005–2006)
Gizmondo – Tiger Telematics компаниясы жасаған қолмен ойналатын ойын консолі. Ол 2005 жылдың наурызынан бастап Ұлыбританияда, Швецияда және АҚШ-та сатылымға шығарылды. Оның алғашқы ойындары Швецияның Хельсинборг және Англияның Манчестер қалаларындағы студияларда жасалды. Gizmondo Europe, Ltd. Лондон қаласында орналасқан және Флорида штатындағы Tiger Telematics компаниясының еншілес компаниясы болды, ал оның төрағасы Карл Фриер Gizmondo-ның дамуын басқарды. Шығарылымына дейін Gizmondo кейбір журналистердің үлкен үмітін тудырды, өйткені оның мүмкіндіктері өте кең болды және ол Nintendo мен Sony компанияларымен бәсекелесуге бағытталған; алайда, ол үлкен сату сәтсіздігіне ұшырады. Компания лондондық Park Lane қонақ үйінде танымал тұлғаларға арналған кеш өткізу және Ле-Манның 24 сағаттық жарысына қатысу сияқты жарнамаларға миллиондаған доллар жұмсады, бірақ ешқашан пайда таппады. Оның американдық дебюті бірнеше рет кешіктірілді, ал кең экранды нұсқасы шығарылғанға дейін жарияланды, нәтижесінде сатылым көрсеткіштері төмен болды. 25 000 данадан да аз сатылған Gizmondo GamePro журналы тарихындағы ең нашар сатылатын қол консолі деп танылды. Gizmondo швед баспасөзінің бірнеше басшының қылмыстық өткені туралы ақпаратты жариялағаннан кейін тағы да көлеңкеге түсті, бұл олардың, соның ішінде Tiger Telematics компаниясының бас директоры Карл Фриердің отставкаға кетуіне әкелді. Gizmondo Europe директоры Стефан Эриксон шведтік қылмыстық ұйым – "Uppsalamaffian" (Уппсала мафиясы) құрамында болды. 2006 жылдың ақпан айында компания 300 миллион АҚШ доллары (160 миллион фунт стерлинг) қарыз жинағаннан кейін банкротқа ұшырады және Gizmondo өндірісі тоқтатылды. Осыдан кейін бірнеше апта өткен соң Эриксон Калифорнияда 260 км/сағ жылдамдықпен келе жатқан сирек кездесетін Ferrari Enzo көлігімен апатқа ұшырады, одан кейін апатқа және басқа да қылмыстық құқық бұзушылықтарға байланысты мас күйде көлік жүргізгені үшін түрмеге қамалды және депортацияланды.
Тарих
Gizmondo құрылғысы бастапқыда Gametraq деп аталды. Tiger Telematics компаниясы алғаш рет 2003 жылдың қазан айында өз веб-сайтында құрылғы әзірленуде екені туралы хабарлады. Бұл Nokia-ның N Gage құрылғысына жауап ретінде жасалды. Сол жылдың желтоқсан айында Gizmondo 2004 жылдың қаңтарында Лас-Вегаста өткен CES көрмесінде тұжырымдамалық өнім ретінде таныстырылды, ал кейіннен 2004 жылдың наурыз айында неміс CeBIT көрмесінде де көрсетілді. Компания мен консоль 2004 жылдың сәуірінде Gizmondo деп қайта аталды. Британдық Формула-1 жүргізушісі Дженсон Баттон Gizmondo жарнамаларында пайда болды және құрылғы үшін Chicane атты лицензиялық видео ойынына ие болды, бірақ Tiger Telematics компаниясымен және ойынды жасаған компания арасындағы дау-дамайға байланысты ол ойын ешқашан шығарылмады. Лондонның Реджент көшесінде Tiger Telematics құрылғыны насихаттау мақсатымен бірнеше танымал адамдарды шақырды. Бұста Раймс, Джоди Кидд және Фаррелл Уильямс шақырылғандардың арасында болды, олардың кейбіреулері өнер көрсетті. Сонымен қатар, құрылғы шығарылғаннан кейін екі телеарнада жарнамалар көрсетілді. Gizmondo компаниясының атқарушы директоры Стефан Эриксон консольді насихаттау үшін 2005 жылы Le Mans 24 сағаттық жарысына Gizmondo демеушілік еткен Ferrari 360 Modena GTC көлігінде қатысты. Gizmondo-ның проблемалары Эриксонның швед ұйымдасқан қылмысына қатысуымен және кейіннен Калифорния штатының Малибу қаласында Феррари Энцо көлігін апатқа ұшыратуымен күшейді, бұл көлік, әрине, Шотландия Корольдік Банкіне тиесілі болған. Ол көптеген қылмыстық айыптауларды мойындады, нәтижесінде 2 жылға бас бостандығынан айырылды. 2007 жылы GameTrailers оны "барлық уақыттағы ең нашар консоль" деп атады.
Кең экранды Gizmondo
Tiger Telematics 2006 жылдың екінші тоқсанында жаңа Gizmondo моделін шығаруды жариялады. Ол үлкен, 4 дюймдік кең экранды дисплейге, Wi-Fi, TV-қолдауына, жақсартылған 480 × 272 пикселдік ажыратымдылыққа, 2 мегапикселдік камераға және 500 МГц процессорға ие болуы тиіс болды. Бұған қоса, үш диапазонды GSM технологиясы болды, бұл оны мобильді телефон ретінде де пайдалануға мүмкіндік берді. Түймелерде де жаңа белгілер пайда болды. Gizmondo кең экранды нұсқасы АҚШ-тағы Gizmondo-ның іске қосылуына бірнеше апта бұрын жарияланды, бұл кейбір потенциалды сатып алушыларды Gizmondo сатып алудан бас тартып, жақсартылған модельді күтуге итермеледі – бұл Озборн эффектісінің мысалы. Tiger Telematics құрылғыны 2006 жылғы CES көрмесінде көрсетуге уәде бергенімен, ол іс жүзінде көрсетілмеді. Одан немесе көп ұзамай Tiger банкротқа ұшырады, нәтижесінде жаңа Gizmondo ешқашан шығарылмады.
Ұлыбритания
Gizmondo 2005 жылғы 19 наурызда Ұлыбританияда 229 фунт стерлингке сатылымға шығарылды. Gizmondo-ны Лондонның Регент-стриттегі Gizmondo фирмалық дүкенінен, Gizmondo онлайн дүкенінен, сондай-ақ Argos, Dixons, Currys, John Lewis сияқты басқа да ірі сауда орындары мен онлайн саудагерлерден алуға болды, бірақ осы сауда арналарына қанша бірлік түскені нақты белгілі болған жоқ. Gizmondo-ның SMS қызметі адамдарға құрылғымен бірге келетін Vodafone шоттары арқылы хабарламалар жіберуге мүмкіндік берді. Gizmondo сатылымға шыққан бір сағаттың ішінде 1000 дана сатылды. Сәуір айында, алғашқы шығарылымнан бір ай өткен соң, GPS көмегімен жұмыс істейтін "Smart Adds" жарнамасы бар консольдің басқа нұсқасы 129 фунт стерлингке сатылымға шығарылды. Ол тек АҚШ-тың сауда орталықтарындағы киосктерде (Солтүстік Каролина штатының батыс бөлігінде орналасқан National Kiosk, LLC компаниясы басқарады) қолжетімді болды. Жоспарланған 14 ойынның бар болғаны 8-і ғана АҚШ-та шығарылды, CoPilot GPS бағдарламалық қамтамасы болған жоқ, бірақ бұл бағдарламалық қамтама британдық сайтта бір-екі апта бойы сатылды. Жарияланым өте аз болды, тіпті олардың кейбір жарнамалары Nintendo Power (Nintendo-ның ресми журналы) журналында жарияланды. Құрылғыны басқа саудагерлер арқылы тарату жоспарлары іске аспады.
Ойындар
Gizmondo Ұлыбританияда бір ғана ойынмен – Trailblazer ойынымен іске қосылды. Консоль АҚШ-та сегіз ойынмен, оның ішінде Trailblazer ойынымен бірге шығарылды. Осы сегізге қоса, тағы алты ойын тек Еуропа нарығында ғана жарық көрді. Жүйе үшін тағы 30 ойын әзірленгені белгілі болды, бірақ Tiger Telematics компаниясы банкротқа ұшырағандықтан, олардың барлығы шығарылмай тоқтатылды. Сонымен қатар, Солтүстік Америкада шығарылған барлық ойындар іс жүзінде бастапқы ойындар болды. Кейбір ойындар "қосылған шындық" технологиясын қолдана алады деп хабарланды, ең әйгілісі – жарық көрмеген Colors ойыны. Бұл ойын пайдаланушының нақты әлемдегі қозғалыстарын нақты уақытта қадағалай алатын алғашқы GPS видео ойыны болуы тиіс еді. Gizmondo Motocross 2005, Hockey Rage 2005 және Sticky Balls сияқты бірнеше ойындарда Bluetooth арқылы көп ойыншы режимі қолжетімді болды. Gizmondo ойындарын сатып алу мүмкіндігі шектеулі болды. АҚШ-та ойындарды елдегі сауда орталықтарында орналасқан аз ғана сауда орындарынан ғана алуға болады еді. Tiger Telematic компаниясы банкротқа ұшырағаннан кейін, Gizmondo және оның ойындары тиісті маркетингтік қолдау немесе таратусыз қалды.
Ақылды қосылымдар
"Smart Adds" жүйесі жарнама берушілерге құрылғының бағасының бір бөлігін өтеуге мүмкіндік беру мақсатында жасалған. Атаудың қасақана бұрыс жазылуы – бұл сауда белгісін тіркеу және компания атауын Ұлыбританияда "Smart Adds" деп тіркеу үшін жасалған. Бірақ тіпті Tiger Telematics та кейде қателесіп, жарнамалық материалдарында "Smart Ads" деп атаған. "Smart Adds" мүмкіндігі бар Gizmondo құрылғысының бағасы арзан болды (129 фунт стерлинг / 229 доллар), бірақ пайдаланушы бас экранға кіргенде, құрылғы экранында кездейсоқ интервалдармен жарнамалар көрсетілетін болды. Бұл жарнамалар құрылғының GPRS деректер байланысы арқылы жүктеліп, құрылғыға енгізілген деректерге сәйкес таңдалатын. Күніне максимум үш жарнама көрсетілуі мүмкін еді. Кейбір жарнамалар купон немесе штрихкод түрінде арнайы ұсыныстарды қамтитын, ал кейбіреулері құрылғының GPS жүйесін пайдаланып, пайдаланушыларды жарнамаланған өнімді сататын ең жақын дүкенге бағыттайтын. Дегенмен, "Smart Adds" қызметі ешқашан іске қосылмады, және "Smart Adds" мүмкіндігі бар құрылғы үшін жеңілдетілген баға төлеген пайдаланушылар құрылғылары арқылы ешқандай жарнама алмады.
Орынбасары
Gizmondo-ның бұрынғы директоры Карл Фрир 2007 жылдың қарашасында швед газеттеріне жаңа Gizmondo құрылғысы туралы ниеттерін жариялады және қазірдің өзінде 35 ойын дайын тұрғанын, Қытайдың Шэньчжэнь қаласында өндіріс базасы бар екенін, ал қолға ұсталатын құрылғыны 99 АҚШ долларына сатуға үміттенедінін мәлімдеді. Алғашқы жоспар бойынша құрылғы 2008 жылдың мамырында шығуы тиіс болған, бірақ бұл мерзім тез арада 2008 жылдың қарашасына шегерілді. Сонымен қатар, құрылғыны іске қосуға жауапты жаңа компания – Карл Фриер мен оның швед серіктесі Микаэль Люнгман басқаратын Media Power туралы мәліметтер де жарияланды. Дамыту жұмыстары кем дегенде қыркүйекке дейін жаңа кестеге сәйкес жүргізілді. Бірақ 2008 жылдың желтоқсанына дейін консоль әлі де пайда болған жоқ, Фриер бұл жағдайды қиын экономикалық ахуалмен түсіндірді. Осының салдарынан құрылғы 2009 жылға дейін кейінге жылдырылды. Соңғы прототип құрылғыны Windows CE немесе Google Android операциялық жүйелерінде жұмыс істейтін смартфонға айналдырды. Алайда, содан кейін Media Power сайты тоқтатылды. Компанияның негізін қалаушы Микаэль Люнгман кейіннен тұтқындалып, Данияға экстрадицияланды және IT Factory компаниясындағы әрекеттеріне байланысты ауыр алаяқтық жасағаны үшін сотталды. Фриер бұл құрылғы туралы тағы бірде-бір хабарлама жасамады, бұл оның жобадан бас тартқандығын нақтылады.
Танымал мәдениетте
Британдық "Goal!" фильмінде Gizmondo туралы айтылады, онда бір кездесу Gizmondo дүкенінде болады.