Кіріспе

Норвегиялық жазушы

Олав Дуун (21 қараша 1876 – 13 қыркүйек 1939) – норвегиялық көркем әдебиет авторы. Ол норвегия әдебиетіндегі ең көрнекті жазушылардың бірі деп кеңінен мойындалады. Бір рет Нобель сыйлығына бір дауыс жетпей қалған, және он төрт жылдың ішінде жиырма төрт рет ұсынылған.

Ерте өмір

Дуун Норвегияның Норд-Трёнделаг округіне қарасты Фоснес муниципалитеті, Намсен фьордындағы Йоа аралында, дәстүрлі Итре-Намдал ауданында дүниеге келген. Оның ата-анасы Иоганн Антониус Дуун және Элен (Фоссум) Дуун болды. Олав Дуун Оле Йоханнесен Рааби деген атпен туған. Дуун сегіз баланы ең үлкені еді. Балалық шағында оның отбасы аралдағы бірнеше шаруашылықта тұрды, соңғысы Дуун шаруашылығы болды. Аралдан мұғалімдік білім алу үшін кеткенде, ол Дуун тегін қабылдады. Ол Трёнделагтың мемлекеттік мектебінде оқыды. 1901 жылы Дуун Норвегияның Норд-Трёнделаг округіндегі Левангер қаласында мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.

Мұғалімдік қызметке орналасу

1904 жылы жоғары санаттағы мұғалімдік емтиханды аяқтады. 1908 жылы Вестфолдтағы Ботнедегі Рамберг мектебіне жұмысқа қабылданды, онда оқыту қызметін поэзия жазумен үйлестірді. Ол 1927 жылға дейін Холместрандта мұғалім болып жұмыс істеді. Елу жасқа келгенде, жазуға толыққандай уақыт арнау үшін зейнетке шықты.

Жазушылық мансап

Дуун 20 ғасырдағы норвегиялық көркем әдебиеттің көрнекті жазушыларының бірі ретінде танымал болды. Ол норвегиялық халық рухы мен еуропалық мәдени форманың керемет синтезі болып табылады. Дуун Ландсмель тілінде жазды, ол шаруа диалектілерінің қосылуынан пайда болған және Норвегияның ресми тілдерінің бірі – нюнорск тіліне дамыған тіл. 1907-1938 жылдар аралығында ол 25 роман, төрт әңгімелер жинағы («сага» – оның жанрлық атауы) және екі балалар кітабы жариялады. Оның көптеген кітаптарында шаруалар, балықшылар және фермерлердің диалектілері қолданылған. Оның романдары ауылдық шаруа өмірінің психологиялық және рухани сипаттамаларын талдайды. Оның тарихи романдарының кейіпкерлері үшін отбасылық дәстүрлермен байланыс – күшті жақ, ал бұрынғы буынның естелігі мен олардың істерінің күші қазіргі заманғы адамдарға қиындықтарды еңсеруге көмектеседі. Оның ең танымал туындыларының бірі – алты томдық «Жувик халқы», ол шаруалардың жер иелері отбасының төрт буыны туралы айтады. Бұл туынды ағылшыл тіліне аударылып, «Толқындардың ойысы» (1930), «Соқыр» (1931), «Үлкен той» (1932), «Один ертегі елде» (1932), «Один өседі» (1934) және «Дауыл» (1935) аттарымен жарық көрді.

Бұрынғы үйі, қазір оның шығармаларына байланысты кітапхана

Олав пен Эмма Дюньнің үйі (Olav og Emma Duuns Hus) – Холмстрандтағы Рамбергте Олав Дюнь мен оның әйелі Эмманың бұрынғы тұрғын үйі. Мұнда Олав Дюньнің жазушылық жолымен байланысты қолжазбалар, хаттар және басқа да құжаттар сақталатын кітапхана бар. Бірінші қабат Дуун стипендиясын алғандардың қызметіне берілген. Бақта Олав Дюньнің өлеңдерінен лирикалық үзінділер жазылған ескерткіш тастармен безендірілген естелік саябақ құрылған. Мекенжайы: Олав Дюнь көшесі, 20-үй.