Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз жазушысы (1725–1805)
French writer (1725–1805)
Жан Анри Латуд (23 наурыз 1725 – 1 қаңтар 1805), көбінесе Данри немесе Мазер де Латуд деп аталады, Бастилияда, Венсенде ұзақ уақыт қамауда болған және сол түрмелерден бірнеше рет қашып шыққан француз жазушысы.
Jean Henri Latude (23 March 1725 – 1 January 1805), often called Danry or Masers de Latude, was a French writer famous for his lengthy confinement in the Bastille, at Vincennes, and for his repeated escapes from those prisons.
Өмір
Ол Гаскониядағы Монтаньяк қаласында дүниеге келген. Әскери білім алып, 1748 жылы математиканы оқу үшін Парижге барды. Ол бейбастап өмір сүрді және мадам де Помпадурдың құрметіне ие болу үшін оған жасырын түрде у салынған қорап жіберіп, оның өміріне қастандық жасалып жатқаны туралы хабарлап, сыйлық алуға тырысты. Алайда, бұл әрекеті ашылып, мадам де Помпадур жағдайдың әзілдігін бағаламай, 1749 жылдың 1 мамырында Латудты Бастилияға қамады. Кейіннен ол Винсенске ауыстырылды, ол 1750 жылы қашып кетті. Қайта ұсталғаннан кейін Бастилияға қайта қамалды, бірақ 1756 жылы қысқа мерзімге екінші рет қашып құтылды. 1764 жылы ол тағы да Винсенске ауыстырылды, ал келесі жылы үшінші рет қашып, үшінші рет ұсталды. 1775 жылы Малешербс оны Шартон психиатриялық ауруханасына жатқызды, ал 1777 жылы туған қаласына қайту шартымен босатылды. Алайда ол Парижде қалып, тағы да түрмеге қамалды. Мадам Легрос атты әйел оның естеліктерінің бірін оқып, оған қызығушылық танытып, оның атынан белсенді түрде әрекет етіп, 1784 жылы оның босатылуын қамтамасыз етті. Оның өте жақсы мимика жасау және интрига құру қабілеті ұзақ тұтқындалуы кезінде көрінді; ол батыл әскери офицер, болмаған маркиз де Ла Тудтың ұлы және Помпадурдың қастандықтарының құрбаны ретінде танылды. Революция кезінде оған мақтау айтылып, зейнеткерлік берілді, ал 1793 жылы Конвент мадам де Помпадурдың мұрагерлерін оған 60 000 франк өтемақы төлеуге мәжбүр етті. Ол 1805 жылы Парижде бай, бірақ беймәлім күйде қайтыс болды.
He was born at Montagnac in Gascony. He received a military education and went to Paris in 1748 to study mathematics. He led a dissipated life and endeavoured to curry favor with Madame de Pompadour by secretly sending her a box of poison and then informing her of the supposed plot against her life, hoping that he could earn a reward of cash for warning her. The ruse was discovered, and Mme de Pompadour, not appreciating the humor of the situation, had Latude put in the Bastille on 1 May 1749. He was later transferred to Vincennes, from which he escaped in 1750. Captured and reimprisoned in the Bastille, he made a second brief escape in 1756. He was again transferred to Vincennes in 1764, and the next year made a third escape and was a third time recaptured. He was put into the Charenton asylum by Malesherbes in 1775, and discharged in 1777 on condition that he should retire to his native town. He remained in Paris, however, and he was again imprisoned. A certain Madame Legros became interested in him through a chance reading of one of his memoirs, and, through vigorous agitation on his behalf, secured his release in 1784. His considerable ability for mimicry and intrigue were evidenced throughout his long captivity; he posed as a brave military officer, a son of the non existent marquis de La Tude, and as a victim of Pompadour's nefarious intrigues. He was lauded and pensioned during the Revolution, and, in 1793, the Convention compelled the heirs of Madame de Pompadour to pay him 60,000 francs in damages. He died wealthy but in obscurity in Paris in 1805.
Жұмыс
Латудтың ең маңызды еңбегі – оның түрмеде отырған кезі туралы естеліктері, Жан Ириэ де Бопой де Сент-Олэрмен бірлесіп жазылған «Le Despotisme dévoilé, ou Mémoires de Henri Masers de la Tude, détenu pendant trente cinq ans dans les diverses prisons d'état» (сырттай Амстердам деп көрсетілген, бірақ шындығында Парижде, 1787 жылы жарық көрген). Осы еңбектің бір бөлігінің ағылшын тіліне аудармасы 1787 жылы жарияланды («Деспотизм ашылды: немесе Латудтың естеліктері, мемлекеттік түрмелерде отыз бес жыл қамауда болғандығы туралы»). Латуд өзі бұл еңбектің авторы екенін де, оның дұрыстығын да жоққа шығарды, бірақ ол Француз революциясы кезінде кең танымал болды. Латуд сонымен қатар түрлі тақырыптарда эсселер де жазды.
The principal work of Latude is the account of his imprisonment, written in collaboration with Jean Yrieix de Beaupoil de Saint Aulaire entitled Le Despotisme dévoilé, ou Mémoires de Henri Masers de la Tude, détenu pendant trente cinq ans dans les diverses prisons d'état (ostensibly Amsterdam, but actually published in Paris, 1787). An English translation of a portion of this work (Despotism Unveiled: or the Memoirs of Latude, Detained for Thirty five Years in the Various Prisons of the State) was published in 1787. Latude himself denied both the authorship and the accuracy of the pamphlet, but it enjoyed a considerable popularity at the time of the French Revolution. Latude also wrote essays on a wide variety of subjects.