Кіріспе
Ұшудың ықтимал қауіптері туралы авиациялық хабарлама (NOTAM) (Notice to Airmen, Notice to Air Men, Notice to Airmanor Notice to Air Missions) – ұшу маршрутында немесе ұшуға әсер ете алатын кез келген жердегі ықтимал қауіптер туралы ұшақ пилоттарын ескерту үшін авиациялық органдарға жіберілетін хабарлама. NOTAM – бұл авиациялық қызметтерге, процедураларға немесе қауіптерге қатысты ақпаратты қамтитын хабарламалар немесе ескертулер, оның уақтылы білуі ұшу операцияларымен байланысты персонал мен жүйелер үшін маңызды болуы мүмкін. NOTAM-дарды Халықаралық азаматтық авиация конвенциясының (CICA) 15-қосымшасында белгіленген нұсқауларға сәйкес мемлекеттік органдар мен әуежай операторлары жасайды және таратады. NOTAM авиациялық органға маршрут бойында немесе белгілі бір жерде, немесе Ұшу туралы ақпарат аймағында кез келген қауіп туралы ұшақ пилоттарын ескерту үшін тапсырылады. Авиациялық орган өз кезегінде пилоттарға қатысты NOTAM-дарды тарату құралын қамтамасыз етеді.
A NOTAM (Notice to Airmen, Notice to Air Men, Notice to Airmanor Notice to Air Missions) is a notice filed with an aviation authority to alert aircraft pilots of potential hazards along a flight route or at a location that could affect the flight. NOTAMs are notices or advisories that contain information concerning the establishment, conditions or change in any aeronautical facility, service, procedure or hazard, the timely knowledge of which may be essential to personnel and systems concerned with flight operations. NOTAMs are created and transmitted by government agencies and airport operators under guidelines specified by Annex 15: Aeronautical Information Services of the Convention on International Civil Aviation (CICA). A NOTAM is filed with an aviation authority to alert aircraft pilots of any hazards en route or at a specific location, or Flight Information Region. The authority, in turn, provides a means of disseminating relevant NOTAMs to pilots.
Тарих
NOTAM аббревиатурасы CICA-ны ратификациялаудан кейін кеңінен қолданыла бастады, ол 1947 жылдың 4 сәуірінде күшіне енді, бірақ "Ұшқыштарға хабарлама" тақырыбының алғашқы қолданылуын Ұлыбританиядағы Flight International журналында кездестіруге болады. Ұшқыштарға арналған хабарламалар әдетте әр елдің әуе билігімен, Ұлыбританиядағыдай, тұрақты басылымда жарияланды. CICA-ға енгізілген бірнеше түзетулер мен толықтырулар қазіргі таңда қолжетімді автоматтандырылған жүйеге әкеліп соқты. Бір кезде NOTAM жүйесі интернетке қолжетімді болды. 2017 жылдың шілдесінде Air Canada 759 рейсі Сан-Францискодағы дұрыс емес ұшу-қону жолына қонды, оны ұшу-қону жолы деп қате түсінді, нәтижесінде төрт басқа ұшаққа шамадан тыс жақын келді: жақын орналасқан ұшу-қону жолы жабық болды, бірақ ақпарат NOTAM-да жасырынып қалды. Осының салдарынан, 2018 жылдың қыркүйегінде Ұлттық көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңес (NTSB) жүргізген тергеу нәтижелері бойынша NOTAM-дар түсініксіз және назарсыз қалдырылған деп мәлімдеді және ақпаратты тиімдірек ұсынуды ұсынды, осылайша маңыздылығын арттыруға болады. NTSB төрағасы Роберт Самвольт NOTAM-дарды "ешкім назар салмайтын қоқыс жинағы" деп сипаттады. Бұл Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ICAO) NOTAM жүйесін реформалауға бағытталған бастамаға әкелді. 2014 жылдың басында Ресей Қырымды басып алды және оны басып алу барысында Ресей Қырымның әуе кеңістігін қамтитын, жаңадан ойлап тапқан URFV кодын шығарды. Украинаның әуе диспетчері UKFV кодымен NOTAM-дарды шығаруға міндеттелді, ол негізінен сөздерді қайталайтын жүйе. Нәтижесінде, осы аймаққа қатысты кеңес беретін барлық UKFV NOTAM-дарында мына ескерту қосады:
Формат
ICAO NOTAM-дары төменде сипатталған. NOTAM-дар барлық үлкен әріптермен жарияланады. Кейбір елдер, мысалы АҚШ, ICAO стандарттарынан ауытқуы мүмкін. Бірінші жолда NOTAM идентификациясы (сериясы, реттік нөмірі және шығарылған жылы), операцияның түрі (ЖАҢА, АЛМАСТЫРУ немесе ЖОЮ), сондай-ақ бұрын шығарылған NOTAM-ға сілтеме (тек NOTAMR және NOTAMC үшін) болады. "Q" жолы NOTAM-ға кімге әсер ететіні және NOTAM-ның негізгі сипаттамасы туралы ақпаратты қамтиды. Бұл жолды ICAO анықтаған кестелерден кодтау/декодтауға болады. Бұл NOTAM-дарды электрондық түрде көрсетуге мүмкіндік береді. "A" жолы – NOTAM-ға қатысты әуежай немесе FIR-нің ICAO коды. NOTAM-ның ықпал ету аймағы бастапқы әуежайдан бірнеше жүз шақырым қашықтықта болуы мүмкін. "B" жолы NOTAM-ның басталу күні мен уақытын, ал "C" жолы аяқталу күні мен уақытын қамтиды. "B" және "C" өрістері YYMMDDhhmm форматында, уақыт әмбебап үйлестірілген уақытпен (UTC) немесе Zulu уақытымен беріледі. Кейде "D" жолы болуы мүмкін. Бұл NOTAM үшін тәуліктік уақытты көрсетеді, егер әсер ету сағаттары күніне 24 сағаттан аз болса. Мысалы, парашютпен түсіру жаттығулары күн ішінде бірнеше сағатқа созылатын қысқа мерзімдерде өтуі мүмкін, бірақ бірнеше күн бойы қайталанып тұруы мүмкін. "E" жолы – толық NOTAM сипаттамасы. Ол ағылшын тілінде, бірақ қысқартылған түрде болуы мүмкін. Бұл қысқартуларды ICAO анықтаған кестелер арқылы кодтауға/декодтауға болады. "F" және "G" жолдары NOTAM-ның биіктік/көтерілу шектеулерін көрсетеді. Әдетте, SFC дегеніміз жер бетінің биіктігі немесе жер деңгейі, ал UNL – шексіз биіктік. Басқа биіктіктер метрмен, ұшу деңгейімен немесе екеуінің комбинациясымен беріледі.
Оқиғалар
2023 жылдың 11 қаңтарында АҚШ-тың NOTAM жүйесі істен шығып, сол күні EST уақтысымен сағат 9:00-ге (UTC 5) дейін барлық ішкі рейстер тоқтатылды.