Кіріспе
Оңтүстік Африканың Солтүстік-Батыс провинциясындағы қала. 1873 жылы құрылған бұл қалаға Трансваль президенті Томас Франсуа Бургерс Лихтенбург (Жарық қаласы) деген ат берген. 1926 жылдың 13 наурызында Джейкобс Вурендик өз отбасылық шаруашылығында алмаз тапқан. 12 айдың ішінде 108 мың адам бақыт іздеп осы жерге келді. Алмазға деген шапқыншылық он жылға созылды. Басты экономикалық қызмет – жүгері (дән) және ет өндірісі. Лихтенбург Оңтүстік Африкадағы жүгері егілетін негізгі аймақ – жүгері үшбұрышының ортасында орналасқан. Тағы бір маңызды экономикалық қызмет – цемент өндірісі. Лихтенбургтің айналасында төрт ірі цемент өндіруші орналасқан, бұл алыс қашықтыққа тасымалдау және осымен байланысты бизнестің дамуына мүмкіндік береді.
The town was established in 1873 and was named by Transvaal President Thomas François Burgers as Lichtenburg (Town of Light). On the 13 March 1926, Jacobus Voorendyk, discovered a diamond on his family farm and within 12 months there were 108,000 fortune seekers on the scene. The resulting diamond rush lasted ten years. The main economic activity is the production of maize (corn) and meat. Lichtenburg lies in the heart of the maize triangle, which is the main maize growing area in South Africa. Another major economic activity is the production of cement. Within an radius of Lichtenburg there are four major cement producers, which creates opportunities for long distance transport and related businesses.
Жалпы ақпарат
Лихтенбург Йоханнесбургтен шамамен батысқа қарай, Ммабатоға қарайтын басты жол бойында орналасқан. Ол теңіз деңгейінен жоғары жатыр. Климаты салауатты және қоңыржай. Қыста аяз болады, бірақ күндері жағымды да шуақты. Табиғи су қоры мен кең далалардың арқасында ол табиғи әсемдікке ие және әдеттегі құрғақ Солтүстік-Батыс облысында нағыз оазис болып табылады.
Бурлар соғысы
Бірінші ағылшын-буар соғысы (1880–1881) – буарлардың (фермерлердің) Трансваальдегі британдық үкімге қарсы көтерілісі, олар өз тәуелсіздігін қайта орнатты. Конфликт Претория үкіметі ел ішіндегі бәсекелес мүдделердің Оңтүстік Африка жерлеріне қатысты өсіп келе жатқан талаптарына тиімді жауап бере алмай қалған кезде болды. Екінші соғыс (1899–1902) керісінше, ұзаққа созылған соғыс болды, оған көптеген британдық иеліктерден келген көптеген әскерлер қатысты және Буар республикаларының британдық колонияларға айналуымен аяқталды (шектелген өзін-өзі басқару мүмкіндігімен). Бұл колониялар кейін Оңтүстік Африка Одағының құрамына кірді. Британдықтар Трансвааль және Оранж еркін мемлекетіне тікелей соғысып, ақырында "Күйдірілген жер" саясатын қолдану арқылы олардың күштерін жеңді. Лорд Китченер бұл қатал және адамдыққа сыймайтын саясатты буарлардың ұзақ және ащы партизандық науқанынан кейін енгізді, бұл британдықтардың ауруларға және буарлардың қолданған конвенцияға қайшы келетін соғыс тактикасына байланысты ауыр шығынға ұшырауына әкелді. Бұл соғыс көптеген ұлттардың бір-бірімен соғысуымен қатар, африканерлер арасындағы және Оңтүстік Африканың ағылшын тілінде сөйлейтін халқы, сондай-ақ көптеген қара түсті жауынгерлердің екі жақта да соғысып, қаза болуымен азамат соғысы сипатына ие болды. Рудьярд Киплингтің "Лихтенберг" поэмасы бір австралиялық жауынгердің тағдыры мен шетелдегі өлімге бет алған жолын баяндайды. Әскерші Аберлиннің құрбандығы буарларға әсер етті және оның мұрасы Лихтенбург зиратындағы тотыққан крестінен әлдеқайда асып түсті, ол Эдит Мэтьюстің қабіріне жақын орналасқан. Киплинг көптеген британдық дереккөздер сияқты Лихтенбургті дұрыс жазбады. Лихтенбургтің маңында ешқашан акация тоғайлары болған емес. Дегенмен, Киплинг австралиялық сарбазды оның туған жеріндегі акацияның (Acacia mearnsii) иісіне еске түсіретін, гүлдеген жабайы акацияның иісін айтқысы келген болуы мүмкін. Иісі де, кішкентай сары гүлдері де өте ұқсас. Бұл ақынның екі құрлық арасындағы байланысты айтуының тағы бір мысалы. 1900 жылдың мамыр айында Мафекинг қоршауы аяқталды және жаулық тез арада Солтүстік Кейп және Батыс Трансвааль аймақтарын қамтыды (бұл аймақ қазір Солтүстік-Батыс провинциясының құрамына кіреді). 1900 жылдың маусымы мен қарашасы аралығында Англо-буар соғысы партизандық фазаға өтті және шайқастар аумақ бойынша жүрді. Осы кезеңде стратегиялық маңызды Лихтенбург қаласы қысқа мерзімге буарлар мен британдықтардың иелігінде болды. 1900 жылдың қарашасында полковник Роберт Баден Пауэлл басқаратын үлкен британдық күш Лихтенбургке жеткізілді және қаланы, сондай-ақ оның көп бөлігін бақылауға алды. Бес айдан кейін, 1901 жылдың 3 наурызында генералдар Де ла Рей, Смутс, Сельерс, Вермаас және Леммердің бірлескен басшылығымен 400 буар қалаға атты шабуыл жасады. Бір күн бойы және түннің көп бөлігіне созылған қатал, бірақ шешуші нәтиже бермеген шайқаста он төрт буар және он сегіз британдық сарбаз қаза тапты, ал 38 буар және 24 британдық сарбаз жарақат алды. Де ла Рей атпен кетіп бара жатқанда: "Дұшпан жақсы жасырынды, мен де солай істедім", - деген сөздері естілді.
Өнеркәсіп саласы
Мұнда сұйық тыңайтқыштар, мал азығы және ауыл шаруашылығы құралдары сияқты өнімдерді өндіретін бірнеше зауыттар құрылған. Оңтүстік жарты шардағы ең ірі екі цемент зауыты – AfriSam Dudfield (бұрынғы Anglo Alpha) және Lafarge (бұрынғы Blue Circle Cement) осы жерде орналасқан, сондай-ақ елдегі ең үлкен ірімшік зауыты (Clover S. A.) да осында.
Бизнес
Орталық бизнес аймағы шамамен 150 сауда орын, 20 қаржы институты және көптеген басқа да қызмет көрсету ұйымдарынан тұрады. Дүкендер мен кеңселерге қоса, орталық бизнес аймағына іргелес таңдаулы бизнес алаңдары да қолжетімді.
Мотор спорты
Лихтенбург спорттық автомобиль клубы Оңтүстік Африка автоспорт федерациясымен байланысты және жарыс жолында да, жолдан тыс жарыстарда да автокөліктер мен мотоциклдердің жарыстары осында өтіп, белгілі жарыс жүргізушілерді қызықтырады. Белгілі жеңіл атлет Пит Шварт Лихтенбург қаласында тұрады.
Лихтенбург қазбалар мұражайы
Музейдің тақырыбы – осы аймақта 1925-1935 жылдар аралығында жүргізілген аллювиалды алмаз кеніштері, сол кезде әлемдегі ең бай қоғамдық кеніштері. Әлемдегі ең үлкен таза қызыл ("көгіл қан қызыл") алмаз 1927 жылы осы жерден табылған. Ол тас 66 фунт стерлингке сатылып, кейін 150 000 долларға бағаланды. Бүгінде осы тастың құны 6 миллион доллардан асып, ол әлемдегі ең таза қызыл алмаз болып табылады. Тарихындағы ең ірі алмаз асыруы 1927 жылғы наурыз айында Лихтенбургқа жақын орналасқан Grasfontein шаруашылығында болды, онда 25 000 адам өз учаскелерін тіркеу үшін қатысты. Қала ауыл тарихи мұражайын, көптеген ескі тракторлар мен басқа да заттардан тұратын ауыл шаруашылығы мұражайын және жаңа Алмаз Кеніші Мұражайын қамтиды.
Бейкервилл
Лихтенбургтен солтүстікке қарай шамамен шығыстан батысқа қарай созылған, әлемге әйгілі алмас қазбалары орналасқан, ол "Бейкервилл" деп аталады. Бейкервилл Зееруст тас жолында жатыр. Бұл 1926 жылдың ақпан айында Лихтенбургте болған алмас асырудың ең бай қоры болды – сол кезде 150 мың адам сиқырлы түрде пайда болғандай болды. Бейкервилл, немесе сол кезде белгілі болған "Бейкерс", "қазбашы қалаларының" көптеген бірінің ғана бірі, ол "батыс жұлдызы" стилінде дамыды. Бейкервилл – бұл қалалардың ең үлкені және ең әйгілісі. Сол кездегі Кейптауннан да үлкен Лихтенбург аймағы көптеген адамды байытты, бірақ мыңдаған адамның үмітін қиратты. 1928 жылға қарай асыру тоқтап қалды. Бүгінде "ашулы аялдамалардың" шашыраңқы тобы қалды, олардың барлығы да үлкен алмас іздеуде, тонналап қиыршық тастарды қазып жатыр.
Қоғамдық кітапхана
Қазіргі заманғы қоғамдық кітапхана мен елдегі ең ірі галереялардың бірі – көркемсурет галереясы, азаматтар үйінің бір бөлігінде орналасқан. Галереяда Оңтүстік Африканың танымал суретшілерінің құнды картиналар жинағы бар. Грегуар Бунзайер, Ирмин Хенкель, Ирма Стерн, Луи Штейн, Уолтер Баттисс, Дирк Меркоттер, Ф. Клерхаут, Бетти Сильерс-Барнард, Йоханнес Мейнтжес және мүсінші Хенни Потгитердің туындылары осы жинақтың құрамына кіреді.
Жанып жатқан Влей
Лихтенбургтің ең ірі маңы, Кизервильден бөліп тұрған vlei ерекшелігі – ондаған жылдар бойы жер астынан қалың торф қабаттарының (миллиондаған жылдар бойы батпақ өсімдіктерінен пайда болған және көмірдің бастапқы түрі) жануы адам мен жануарлар үшін үлкен қауіп төндірді. Мұндай құбылыс әлемде сирек кездеседі. Қазір vlei суының ағыны тоқтатылғандықтан, жану тоқтады және пайда болған екі бөгетте су спортымен айналысуға болады. 1984 жылғы құрғақшылықта vlei кейбір жерлерде қайтадан өртенді. Даут-Руд және Сентенарь бөгеттері су спортына мүмкіндік береді. Тоғыз тесікті гольф алаңы тамаша күйде ұсталады және жанкүйер гольфшы үшін қиындық тудырады.
Лихтенбург жоғары мектебі
Лихтенбург жоғары мектебі Солтүстік-Батыс облысының және тіпті Гаутенг облысының спорт және оқу салаларында жақсы танымал. Бұл африкаанс тілінде оқытатын, ауданның түкпір-түкпірінен, тіпті Ботсванадан келген мыңнан астам оқушының білім алатын мектеп. Мектеп әрдайым жоғары жетістіктерімен, дәстүрлерімен және мәдениетімен мақтанады. Екі үлкен жатақханасы бар. Оларда негізінен айналағы шаруашылықтардан келген жасөспірімдер тұрады. Лихтенбург жоғары мектебі спортта, әсіресе регби және хоккейде өте жақсы жетістіктерге жетеді. Оның басты қарсыластары – Потчефструм айманындағы және Рустенбургтегі мектептер. Оқу саласында да жоғары деңгейде. Соңғы жылдары түлектердің 100% бітіру көрсеткіші байқалады. Лихтенбург жоғары мектебін бітірген белгілі тұлғалардың қатарында Хестри Клоте (Олимпиаданың күміс жүлдегері) және Киека Мюнхардт (математик) бар.
Белгілі спортшылар
Лихтенбург жылдар бойы көптеген белгілі спортшыларды тәрбиеледі. Пьер Ворстер 1995 жылы биіктікке секіруден (2.22 м) Бүкіл Африка чемпионы атанды. Ричард Бандс 11 матчта Оңтүстік Африканың «Спрингбокс» регби командасы сапында ойнап, халықаралық регбидегі ең керемет әрекеттердің бірін жасады. Гестри Клоэте – әлемдік деңгейдегі биіктікке секіруші. Гестри Клоэте – Юри Элстің әйелі. Оның ең маңызды жетістіктері – екі рет әлем чемпионатында жеңіс және Олимпиада ойындарында екі күміс медаль ұтуы.
Керемет тесігі
Шамамен Мафикенг жолында Wondergat орналасқан. Ол Оңтүстік Африкадағы ең терең шұңғымалардың бірі болып табылады, онда тұщы суға суға түсуге болады. Оқу орнында суға түсу курстары бар және ол елдегі танымал ішкі суға түсу орындарының бірі.
Бірегей асылдандыру орталығы
Лихтенбургтен солтүстік-шығысқа қарай екі шақырым жерде Оңтүстік Африканың Ұлттық зоологиялық бақтары басқаратын ерекше жануар шаруашылығы өсіру орталығы орналасқан. Мұнда аддакс, морр газелі және Батыс Африканың кіндік суайыры сияқты жануарлар өсіріледі. Ақ мүйізді кербуаз, көк гну, зебра, импала, гемсбок және тағы да көптеген түрлерді табиғи орталарында көруге болады. Бұл аймақ күндізгі саяхатқа немесе қызықты демалыс күндеріне өте ыңғайлы, ал көзілдірік әрқашан қолға ұстауға тиімді. Аймақтағы судың көп болуы көптеген су құстары мен басқа да құс түрлері үшін қолайлы орта жасайды, мысалы, үйректер, су қаздары, тұзбас құстар, ақ қанатты құстар және қарғалар. Вилли Марневик құс бақылау орталығы елдегі ең ірілерінің бірі болып табылады және құс әуесқойларына құстардың өмірін жақыннан қарауға мүмкіндік береді. Барбекю жасауға арналған жабдықтар да қарастырылған, сонымен қатар, арнайы түнгі сапарларды да ұйымдастыруға болады. Орталықта өсірілген жануарлар халықаралық және жергілікті зоопарктар мен жануар шаруашылығына жіберіледі. Қызығушылар "Зоопарк достары" қоғамының мүшесі болуға ниет білдіре алады. Орталықта өздігінен тамақтануға жағдайлар бар.