Кіріспе

Қызмет барысында қаза тапқан ғарышкерлерге арналған мемориал.

«Ғарыш айнасы» мемориалы – Флорида штатының Мерит аралында орналасқан Джон Ф. Кеннеди ғарыш орталығының келушілер кешені аумағындағы ұлттық мемориал. Оны «Астронавттар мемориалдық қоры» (AMF) күтіп ұстайды, қорының кеңсесі келушілер кешенінің жанындағы NASA ғарыш білім беру орталығында орналасқан. Мемориал 1987 жылы Holt Hinshaw Pfau Jones ұжымымен жобаланып, 1991 жылдың 9 мамырында АҚШ-тың әртүрлі ғарыш бағдарламаларында, әсіресе NASA-да қаза болған ерлер мен әйелдердің құрметіне арналды. АҚШ Конгресі «Астронавттар мемориалын қызмет барысында қаза тапқан астронавттарға арналған ұлттық мемориал» деп белгіледі (Бірлескен қаулы 214, 1991 жыл). Мемориалға NASA-ның 20 карьералық астронавтынан өзге, АҚШ Әуе күштерінің X-15 сынақ ұшқышы, сол кездегі құпия әскери ғарыш бағдарламасына дайындық кезінде қаза болған АҚШ Әуе күштері офицері, «Челленджер» апатында қаза тапқан азаматтық ғарышқа қатысушы және «Колумбия» апатында қаза тапқан Израиль астронавтының есімдері де енгізілген. 2019 жылдың шілдесінде AMF жеке астронавттарды мемориалға қосуға бірауыздан келісіп, жеке ғарышкерлер ұжымының американдық ғарыш бағдарламасына қосқан маңызды үлесін мойындады. Қабырғаға қосылған алғашқы жеке астронавт – 2014 жылдың 31 қазанында SpaceShipTwo VSS Enterprise апатында қаза болған Scaled Composites ұшқышы Майкл Т. Алсбери. Оның есімі 2020 жылдың 25 қаңтарында мемориалға қосылды.

Ескерткіш элементтері

Ескерткіштің басты ерекшелігі – ғарыш айнасы, ол жалтыратылған қара граниттен жасалған, биіктігі 42,5 фут, ені 50 фут және 90 кіші панельге бөлінген. 25 қаза тапқан астронавттың есімдері айна бетіне шашырап жазылған, ал бір оқиғада қаза болған астронавттардың есімдері бір панельде немесе жанындағы екі панельде топтастырылған. Есімдер бетке толық кесілген, мөлдір негіз ашылып, мөлдір акрилмен толтырылған, содан кейін LED шамдарымен арттан жарықтандырылып, есімдер жарқырап, аспанның көрінісінде жүзіп тұрғандай көрінеді. Ғарыш айнасының жанында граниттен жасалған қабырға орналасқан, онда айнаға жазылғандардың суреттері мен қысқаша өмірбаяндық мәліметтері келтірілген. Ғарыш айнасы ескерткішінің авторы – Вес Джонс, ол халықаралық дизайн байқауында жеңіске жеткеннен кейін осы жұмыстың орындалуына тапсырыс берілді.

Күнді бақылау механизмі

Мемориал құрылымында күннің аспандағы қозғалысын еңісу және бұрылу осі бойынша үнемі қадағалау үшін қозғалтқыштар мен бұрандалы механизмдер қолданылды. Айнаның арт жағында орналасқан параболалық шағылыстырғыштар күн сәулесін акрил панельдер арқылы бағыттап, құрметті азаматтардың есімдерін күн сәулесімен жарқырататын еді. Күн сәулесі жеткіліксіз болған жағдайда қосымша шамдар қолданылды. 1997 жылы қадағалау жүйесі істен шығып, ескерткіштің бір бөлігі жақын жердегі платформадағы болат арқалыққа тиді. Жөндеу жұмыстары үшін сақтандыру компаниясы 375 000 доллар төледі, бірақ кейін механизм қайтадан тоқтады, себебі айналма сақинасында қайтадан мәселелер туындады. Жөндеу құны шамамен 700 000 долларға бағаланды, ал Астронавттар мемориалдық қоры бірауыздан ақшаны білім беру бағдарламаларына жұмсауды жөн деп шешті. Шамдар қайта орнатылып, мемориалды жарықтандыру үшін тәулік бойы жандырылып тұрады. Қорға 400 000 долларға жуық қарыз болды, бірақ ол ешқашан өтелмеді. Space Mirror Memorial және Astronauts Memorial Foundation мемлекеттік қаржыландырудың бір бөлігін Флорида штаты шығарған арнайы автокөлік нөмірлік тақтасы арқылы алады. Бұл тақта Challenger деп аталады, ол алғаш рет 1987 жылы шығарылды және штаттың алғашқы арнайы тақтасы болды. 2004 жылы ұсынылған үшінші нұсқасы мәтінде Columbia атауын қамтиды және қазір Challenger/Columbia тақтасы деп аталады. 2009 жылы нөмірлік тақталардан 377 000 доллар түсім болды. Apollo 11 ғарыш кемесінің 50 жылдығына арналған еске алу монеталарынан түскен табыстың төрттен бір бөлігі Астронавттар мемориалдық қорына аударылады.

Астронавттар ескерткіш қоры

Астронавттар ескерткіш қорының президенті Стивен Фельдман 1999 жылдан 2012 жылға дейін қызмет етті. Оған жыл сайын 303 000 доллар төленді. Бұл Брейвард окруғының 100 коммерциялық емес ұйымы арасындағы ең жоғары жалақы деп сынға түсті. Оның жалақысы 2009 қаржы жылында қордың 1,8 миллион долларлық бюджетінің 18,3 пайызын құрады. Ол өзінің жалақысын қорғап, қордың жалғыз қайырымдылық қор жинаушысы және бас қаржы директоры болғанын айтты. Директорлар кеңесіне төраға Эйлин Коллинз, төраға орынбасары Джек Киршенбаум, қазынашы Грегори Х. Джонсон, хатшы Шерил Л. Чаффи кіреді.