Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын дін қызметкері, тарихшы және романист (1819–1875)
English clergyman, historian and novelist (1819–1875)
Чарльз Кингсли (12 маусым 1819 – 23 қаңтар 1875) – Англия шіркеуінің кең көзқарасты дін қызметкері, университет профессоры, әлеуметтік реформатор, тарихшы, романист және ақын. Ол ерекше христиандық социализммен, жұмысшылар колледждерімен және еңбек кооперативтерін құрумен байланысты, олар сәтсіздікке ұшырады, бірақ кейінірек еңбек реформаларын ынталандырды.
Charles Kingsley (12 June 1819 – 23 January 1875) was a broad church priest of the Church of England, a university professor, social reformer, historian, novelist and poet. He is particularly associated with Christian socialism, the working men's college, and forming labour cooperatives, which failed, but encouraged later working reforms.
Өмір жолы мен мінез-құлқы
Кингсли Девон штатының Холн қаласында, пастор Чарльз Кингсли мен оның әйелі Мэри Лукас Кингслидің үлкен ұлы болып дүниеге келді. Оның інісі Генри Кингсли (1830–1876) және әпкесі Шарлотта Чантер (1828–1882) де жазушы болды. Ол романшы Лукас Малеттің (Мэри Сент-Легер Кингсли, 1852–1931) әкесі және саяхатшы және ғалым Мэри Кингслидің (1862–1900) ағасы болды. Чарльз Кингслидің балалық шағы Девон штатының Кловели қаласында өтті, онда оның әкесі 1826–1832 жылдары пастор, ал 1832–1836 жылдары ректор болды, сондай-ақ Нортгемптонширдегі Барнак қаласында да өтті. Ол Бристоль грамматикалық мектебінде және Хелстон грамматикалық мектебінде оқығаннан кейін Лондон Король колледжінде және Кембридж университетінде білім алды. Чарльз 1838 жылы Кембридждегі Магдалина колледжіне түсіп, 1842 жылы классикадан үздік диплом алып, аға оптималды бітірді. Ол Англикан шіркеуінде дін қызметкері болуды жөн көрді. 1844 жылы ол Гэмпширдегі Эверслидің ректоры болды. 1859 жылы ол Виктория патшайымының капелланы болып тағайындалды. 1860 жылы ол Кембридж университетінің қазіргі заманғы тарих профессоры болды. 1872 жылы ол Бирмингем және Мидленд институтының 19-шы президенті болуға келісті. 1873 жылы ол Вестминстер аббаттығының каноны атанды. Оның қызының бірі, Мэри Сент-Лежер Кингсли, Лукас Малет деген псевдониммен романдар жазушы ретінде танылды.
Kingsley was born in Holne, Devon, the elder son of the Reverend Charles Kingsley and his wife, Mary Lucas Kingsley. His brother Henry Kingsley (1830–1876) and sister Charlotte Chanter (1828–1882) also became writers. He was the father of the novelist Lucas Malet (Mary St. Leger Kingsley, 1852–1931) and the uncle of the traveller and scientist Mary Kingsley (1862–1900). Charles Kingsley's childhood was spent in Clovelly, Devon, where his father was curate in 1826–1832 and rector in 1832–1836, and at Barnack, Northamptonshire. He was educated at Bristol Grammar School and Helston Grammar School before studying at King's College London and the University of Cambridge. Charles entered Magdalene College, Cambridge, in 1838, and graduated first class in classics, and senior optime in 1842. He chose to pursue priesthood in the Anglican Church. In 1844, he became Rector of Eversley in Hampshire. In 1859, he was appointed chaplain to Queen Victoria. In 1860, he became Regius Professor of Modern History at the University of Cambridge, In 1872, he agreed to become the 19th president of the Birmingham and Midland Institute. In 1873, he was made a canon of Westminster Abbey. One of his daughters, Mary St Leger Kingsley, became known as a novelist under the pseudonym Lucas Malet.
Табысы мен шығармалары
Кингслидің тарихқа деген қызығушылығы оның бірнеше жазбаларында, соның ішінде "Батырлар" (1856) грек мифологиясы туралы балалар кітабында және бірнеше тарихи романдарда көрінеді. Олардың ең танымалдары – "Гипатия" (1853), "Арақтағы ояну" (1865) және "Батысқа қарай, Хо!" (1855). Оның "Батырлар" кітабынан Персей, Горгонды өлтірушінің оқиғасы алынып, 1898 жылы "Персей және Горгон басы туралы әңгіме" деп қайта басылды. Ол эволюция идеясын қолдады және Чарльз Дарвиннің "Түрлердің пайда болуы" кітабын алғашқылардың бірі болып құптады. Оған кітаптың алдын ала қарау үлгісі жіберілген еді және 18 қарашадағы 1859 жылғы жауабында (кітап сатылымға түсерге дейін төрт күн бұрын) ол "үй жануарлары мен өсімдіктердің будандасуын бақылап, түрлердің өміршеңдігі туралы догмаға сенбеуге көшкенін" айтты. Дарвин өзінің кітабының келесі басылымына Кингслидің қорытынды сөздерінің өңделген нұсқасын қосып, былай деді: "Атақты жазушы және дін қызметкері маған былай деп жазды: «Ол Құдай туралы түсінікті біртіндеп қалыптастыруды үйренді. Құдайдың жаңа актісін қажет етпей, өзінен-өзі дамып, қажетті формаларға айнала алатын бірнеше бастапқы формаларды жаратқанына сену, оның құдіретіне деген құрметті де ұғымға толы көзқарас». Адам эволюциясы туралы үш жылдық қызу пікірталас басталғанда, Кингсли осы пікірталасты "Ұлы гиппокамп мәселесі" деп атап, оны "Ұлы гиппопотам мәселесі" деп әжуалады. Кингслидің әлеуметтік реформаға деген ұмтылысы оның классикалық туындысы "Су періштелері, құрлықтағы балаға арналған ертегі" (1863) шығармасында айқын көрінеді. Бұл 20-ғасырдың соңына дейін танымал болған, шахтада жұмыс істейтін бала туралы әңгіме. Онда адам тегінің пайда болуы туралы ғылыми пікірталастың басты кейіпкерлері айтылып, оның бұрынғы сатирасы "үлкен гиппопотам тестісі" ретінде қайта ұйымдастырылды. Кітап 1963 жылы Льюис Кэрролл сыйлығын жеңіп алды. Кингслидің романдар жазушы ретіндегі ең басты қасиеті – оның суреттеу шеберлігінде жатты: "Батысқа қарай, Хо!" романындағы Оңтүстік Америка пейзаждары, "Гипатиядағы" Египет шөлі және "Екі жыл бұрынғы" Солтүстік Девон пейзаждары осының дәлелі. Америка пейзажы да көрнекті және шынайы сипатталған, бұл оның 1874 жылы АҚШ-та өткізген лекциялық сапары кезіндегі байқауларының нәтижесінде туды және ол бұл туралы әйелі Фрэнсис Элиза Гренфелл Кингслиге баяндаған. Кейіннен бұл хаттар жарияланды. Ол тропикалық аймақтарға сапардан кейін жазған "Соңғыда" атты еңбегін де жариялады. Балаларға деген мейірімі оған олардың қызығушылығын қалай оятуға болатынын үйретті. Оның "Батырлар" және "Су періштелері, ханым қалай және ханым неге" атты ескі грек ертегілерінің нұсқасы, онда ол танымал табиғаттанумен айналысады, балаларға арналған кітаптардың қатарында жоғары орын алады. Кингсли сонымен қатар өлеңдер, саяси мақалалар және бірнеше томдық уағыздар жазды. Кингсли 1855 жылы жазған "Глаукус, немесе жағалаудың ғажайыптары" кітабында птеридомания (мағынасы "папоротниктерге құмарлық") терминін енгізді.
Kingsley's interest in history is shown in several of his writings, including The Heroes (1856), a children's book about Greek mythology, and several historical novels, of which the best known are Hypatia (1853), Hereward the Wake (1865) and Westward Ho! (1855). From his book The Heroes the story of Perseus, the Gorgon Slayer was taken and in 1898 republished as The Story of Perseus and the Gorgon's Head. He was sympathetic to the idea of evolution and was one of the first to welcome Charles Darwin's book On the Origin of Species. He had been sent an advance review copy and in his response of 18 November 1859 (four days before the book went on sale) stated that he had "long since, from watching the crossing of domesticated animals and plants, learnt to disbelieve the dogma of the permanence of species." Darwin added an edited version of Kingsley's closing remarks to the next edition of his book, stating, "A celebrated author and divine has written to me that 'he has gradually learnt to see that it is just as noble a conception of the Deity to believe that He created a few original forms capable of self development into other and needful forms, as to believe that He required a fresh act of creation to supply the voids caused by the action of His laws.'" When a heated dispute lasting three years developed over human evolution, Kingsley gently satirised the debate, known as the Great Hippocampus Question, as the "Great Hippopotamus Question". Kingsley's concern for social reform is illustrated in his classic, The Water Babies, A Fairy Tale for a Land Baby (1863), a tale about a boy chimney sweep, which retained its popularity well into the 20th century. The story mentions the main protagonists in the scientific debate over human origins, rearranging his earlier satire as the "great hippopotamus test". The book won a Lewis Carroll Shelf Award in 1963. Kingsley's chief asset as a novelist lay in his descriptive faculties: the descriptions of South American scenery in Westward Ho!, of the Egyptian desert in Hypatia, and of the North Devon scenery in Two Years Ago. American scenery is vividly and truthfully described, in part stemming from his observations during a lecture tour of the United States that he undertook in 1874 and reported to his wife, Francis Eliza Grenfell Kingsley. The letters were later published. He also published his work At Last, written after he had visited the tropics. His sympathy with children taught him how to gain their interest. His version of the old Greek stories entitled The Heroes, and Water babies and Madam How and Lady Why, in which he deals with popular natural history, take high rank among books for children. Kingsley also wrote poetry and political articles, as well as several volumes of sermons. Kingsley coined the term pteridomania (meaning "a craze for ferns") in his 1855 book Glaucus, or the Wonders of the Shore.
Англосаксондық
Кингсли — жақтас англосаксоншыл болды және оның идеологиясының негізгі жақтаушысы ретінде танылды, әсіресе 1840 жылдары. Ол ағылшын халқының «негізінен германдық нәсіл, немістерге, голландтарға, скандинавиялықтарға қанымен жақын» екенін айтты. Кингсли «германдық және англосаксондық ағымдарда күшті викингтік элемент» бар екенін көрсетті. Мифология мен христиан дінін біріктіре отырып, ол сол кездегі протестантизмді ежелгі скандинавиялық дінмен үйлестірді, Англия шіркеуі «еркін викинг-саксон нәсілінің рухына таңғажайып және түсініксіз бейім» екенін мәлімдеді. Ол англосаксон, викинг және герман халықтарының ата-бабалары Один құдайының жанында физикалық күреске түскенін, ал британ монархиясы генетикалық тұрғыдан осы құдайдан тарағанын сенді.
Kingsley was a fervent Anglo Saxonist, and was seen as a major proponent of the ideology, particularly in the 1840s. He proposed that the English people were "essentially a Teutonic race, blood kin to the Germans, Dutch, Scandinavians". Kingsley suggested there was a "strong Norse element in Teutonism and Anglo Saxonism". Mixing mythology and Christianity, he blended Protestantism as it was practised at the time with the Old Norse religion, saying that the Church of England was "wonderfully and mysteriously fitted for the souls of a free Norse Saxon race". He believed the ancestors of Anglo Saxons, Norse and Germanic peoples had physically fought beside the god Odin, and that the British monarchy was genetically descended from the god.
Мұра
Чарльз Кингслидің "Батысқа қарай!" романы осы атпен ауылдың құрылуына әкелді (Англиядағы таңдану белгісі бар жалғыз жер атауы) және Бидфорд, Вествард Хо! және Аппледор темір жолының салынуына ықпал етті. Вествард Хо! ауылындағы қонақ үй оның құрметіне аталды және осы атпен ашылды. 1897 жылы Лондонның Блумсбери ауданында Кингсли есімімен аталған қонақ үйді оның саяси көзқарастары мен әлеуметтік реформа идеяларын бағалаған арақ ішпейтін адамдар тобы құрды. Қонақ үй бүгінде "Кингсли мен Тистл" деген атпен сақталып қалған. Вествард Хо! романының оқиғасы орын алатын Бидфорд қаласындағы Кингсли мектебі, 2009 жылы Эджхилл колледжі мен Гренвилл колледжінің бірігуі нәтижесінде құрылып, оның құрметіне аталды. 1905 жылы композитор Сирил Рутам Кингслидің "Андромеда" өлеңін музыкалық шығармаға айналдырды. Бұл шығарма 1908 жылы Бристоль музыка фестивалінде орындалды. Кингсли сияқты, Рутам да Бристоль грамматикалық мектебінде білім алған.
Charles Kingsley's novel Westward Ho! led to the founding of a village by the same name (the only place name in England with an exclamation mark) and inspired the construction of the Bideford, Westward Ho! and Appledore Railway. A hotel in Westward Ho! was named after and opened by him. A hotel which was opened in 1897 in Bloomsbury, London, and named after Kingsley was founded by teetotallers, who admired Kingsley for his political views and his ideas on social reform. It still exists as The Kingsley by Thistle. Kingsley School, a private school in Bideford, the town in which Westward Ho! is set, took its name from him after it was founded in 2009 as a merger of Edgehill College and Grenville College. In 1905, the composer Cyril Rootham wrote a musical setting of Kingsley's poem Andromeda. This was performed at the Bristol Music Festival in 1908. Like Kingsley, Rootham had been educated at Bristol Grammar School.