Марк Паттисон: Англиялық жазушы және дін қызметкерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Ағылшын жазушысы және Англия шіркеуінің діни қызметкері (1813–1884)

Марк Паттисон (10 қазан 1813 – 30 шілде 1884) – ағылшын жазушысы және Англия шіркеуінің діни қызметкері. Ол Оксфорд университетінің Линкольн колледжінің ректоры қызметін атқарды.

Өмір

Ол Йоркширдің Солтүстік Ридингіндегі Хоксвеллдің ректорының ұлы болды және оны әкесі Марк Джеймс Паттисон жеке оқытты. Оның әпкесі Дороти Уиндлоу Паттисон ("Дора әпке") болды. 1832 жылы Оксфордтың Ориел колледжіне қабылданды, 1836 жылы екінші сыныптық дипломмен бітірді. Стипендия алуға жасаған басқа әрекеттерінен кейін, 1839 жылы Оксфордтағы Линкольн колледжінде Йоркшир стипендиясын жеңіп алды. Паттисон сол кезде Пусейит болды және Джон Генри Ньюменнің күшті ықпалында болды, оның Томас Аквиннің "Catena Aurea" еңбегін аударуға көмектесті, сондай-ақ "British Critic" және "Christian Remembrancer" басылымдарында жазды. 1843 жылы дін қызметкеріне бекітілді, сол жылы Линкольн колледжінің оқытушысы болды, онда ол тез арада түсінікті және ынталандыратын ұстаз және жастарға деген мейірімді дос ретінде танылды. Колледж басқаруы іс жүзінде оның қолында болды, ал университетте ғалым ретінде оның беделі арта түсті. 1851 жылы Линкольн ректорлығы бос орынға ие болды және Паттисонның сайлануына көз жеткізілді, бірақ оны ығыстырды. Бұл оған ауыр соққы болды және денсаулығы нашарлады. 1855 жылы оқытушылық қызметінен кетіп, континенттік білім беру жүйелерін зерттеу үшін Германияға сапар шекті және филолог Исаак Казобон мен тарихшы Джозеф Юст Скалигердің өмірін зерттеуді бастады, бұл оның өмірінің соңына дейін жалғасты. 1861 жылы Оксфордтағы Линкольн колледжінің ректоры болып сайланды, сол жылы Эмили Фрэнсис Стронгқа (кейін леди Дилк) үйленді. Ректор ретінде әдеби тақырыптарға арналған түрлі рецензияларға үлкен үлес қосты және әлеуметтік ғылымдарға қызығушылық танытты, тіпті 1876 жылы конгрестегі бір бөлімге төрағалық етті. Алайда ол университет ісіне араласудан жалтарды және вице-канцлерлік лауазымын қабылдаудан бас тартты. Бірақ студенттік өмірге берілгенімен, ол қоғамдық өмірді, әсіресе әйелдермен араласуды ұнатты. Өмірінің соңғы жылдары өзінен 40 жыл кіші Мета Брэдлимен жақын достық қарым-қатынас орнатты. Ол қайтыс болғаннан кейін оған 5000 фунт мұра қалдырды, бұл оның әйеліне ұнамады. Паттисон Йоркширдегі Харрогейт қаласында қайтыс болды. 1875 жылы Исаак Казобонның өмірбаяны жарық көрді, ал 1879 жылы Макмилланның "Англиялық әдебиетшілер" сериясында Джон Милтон туралы жазды. XIX ғасырдың соңында ағылшын жазушысы Джордж Гиссинг 1891 жылы күнделігіне Клеведонның солтүстік Сомерсет теңіз жағалауындағы кішкентай курорттағы кітапхана сөрелерінде "Казобонның өмірбаянын" тапқанына таң қалғанын жазды. XVIII ғасыр, әдебиетімен де, теологиясымен де, оның сүйікті зерттеу саласы болды, бұл оның 1860 жылғы "Essays and Reviews" жинағына ("Англиядағы діни ойдың тенденциялары, 1688–1750") және 1869 жылғы Поптың "Адам туралы эссесінің" басылымымен көрсетілген. Оның 1889 жылы Генри Неттелшип редакциялаған уағыздары мен жинақталған очерктері, сондай-ақ 1885 жылғы "Естеліктер" автобиографиясы, қайғы мен ашумен толы, қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Оның "Скалагердің өмірі" жобасы аяқталмады. Марк Паттисонға кейінгі ұрпақ мейірімділік танытпады. Көптеген адамдар үшін ол стереотиптік мистер ДриасДаст және/немесе Джордж Элиоттың "Миддлмарк" романындағы Эдвард Казобонның прототипі болып қалады, ал оның ең танымал ХХ ғасырлық комментаторы және сыншысы Джон Спарроу бұл бейнені өзгертуге көп көмектеспеді. Оның 63 архивтік қораптан тұратын кең ауқымды жеке мұрағаты, соның ішінде күнделіктер, хаттар, журналдар, уағыздар және жұмыс қағаздары, Скалигер, Пьер Дэниел Хуэ және Клод Сомаизға қатысты материалдарды қамтиды, Оксфордтың Бодлеян кітапханасының Бодлеян мұрағаттары мен қолжазбаларында сақталады (MSS. Pattison 7*, 79 144).

He was the son of the rector of Hauxwell, North Riding of Yorkshire, and was privately educated by his father, Mark James Pattison. His sister was Dorothy Wyndlow Pattison ("Sister Dora"). In 1832, he matriculated at Oriel College, Oxford, where he took his B. A. degree in 1836 with second class honours. After other attempts to obtain a fellowship, he was elected in 1839 to a Yorkshire fellowship at Lincoln College, Oxford, an anti Puseyite College. Pattison was at this time a Puseyite, and greatly under the influence of John Henry Newman, for whom he worked, helping in the translation of Thomas Aquinas's Catena Aurea, and writing in the British Critic and Christian Remembrancer. He was ordained a priest in 1843, and in the same year became tutor of Lincoln College, where he rapidly made a reputation as a clear and stimulating teacher and as a sympathetic friend of youth. The management of the college was practically in his hands, and his reputation as a scholar became high in the university. In 1851 the rectorship of Lincoln became vacant, and it seemed certain that Pattison would be elected, but he was edged out. The disappointment was acute and his health suffered. In 1855, he resigned the tutorship, travelled to Germany to investigate Continental systems of education, and began his researches into the lives of the philologist Isaac Casaubon and the historian Joseph Justus Scaliger, which occupied the remainder of his life. In 1861, he was at last elected rector of Lincoln College in Oxford, marrying in the same year Emily Francis Strong (afterwards Lady Dilke). As rector, he contributed largely to various reviews on literary subjects, and took a considerable interest in social science, even presiding over a section at a congress in 1876. However, he avoided the routine of university business, and refused the vice chancellorship. But while living the life of a student, he was fond of society, and especially of the society of women. In later life he formed a close friendship with Meta Bradley, a young woman 40 years his junior. On his death he left her £5,000, much to his wife's displeasure. Pattison died at Harrogate, Yorkshire. His biography of Isaac Casaubon appeared in 1875; he also wrote about John Milton in Macmillan's "English Men of Letters" series in 1879. The late nineteenth century English author George Gissing wrote in his diary in 1891 that he "was astonished to find [the biography of Casaubon] on the shelves" of a circulating library in the small north Somerset seaside resort of Clevedon. The 18th century, alike in its literature and its theology, was a favourite study, as is illustrated by his contribution (Tendencies of Religious Thought in England, 1688–1750) to the once famous Essays and Reviews (1860), and by his edition of Pope's Essay on Man (1869), etc. His Sermons and Collected Essays, edited by Henry Nettleship, were published posthumously (1889), as well as the Memoirs (1885), an autobiography deeply tinged with melancholy and bitterness. His projected Life of Scaliger was never finished. Posterity has not been kind to Mark Pattison. For many he remains the stereotypical Mr DryasDust and/or the original of George Eliot's Edward Casaubon in Middlemarch; and his best known twentieth century commentator and critic, John Sparrow, did little to alter that picture. His extensive personal archive—comprising 63 archival boxes and including diaries, correspondence, journals, sermons and working papers, including material relating to Scaliger, Pierre Daniel Huet and Claude Saumaise—is held in Bodleian Archives & Manuscripts, the Bodleian Library, Oxford (MSS. Pattison 7*, 79 144).