Кіріспе

Ағылшын романисі және шіркеу қызметкері (1823–1901)

Шарлотта Мэри Йонге (11 тамыз 1823 – 24 наурыз 1901) – шіркеуге қызмет ету үшін жазған ағылшын романисі. Оның көптеген кітаптары Оксфорд қозғалысының ықпалын кеңейтуге көмектесті және ол қоғамдық денсаулық және санитария мәселелеріне жоғары қызығушылық танытты.

Өмір

Шарлотта Мэри Йонг 1823 жылғы 11 тамызда Англияның Гэмпшир графтығындағы Оттерборн қаласында Уильям Йонг пен Фанни Йонгтың (құрметті аты Баргус) отбасында дүниеге келді. Ол әкесінен үйде білім алып, латын, грек, француз, Евклид геометриясы және алгебраны оқыды. Әкесінің сабақтары кейде қатал болатын.

Йонг өмір бойы әкесіне адал болды, ал онымен арақатынасы басқа барлық қарым-қатынастардың, тіпті некеге де үлгі болды. Оның «ұсынысы – өмір бойы маған бақыт сыйлады, ал оның наразылығы – сол уақыттағы азап болды». Йонг діншіл отбасында өсті. Жоғары шіркеуге берілген ол 1835 жылдан бастап Хёрслидің викариы, жақын көрші және Оксфорд қозғалысының жетекшілерінің бірі Джон Кеблдің ықпалында болды. Йонгтың өзі кейде «Оксфорд қозғалысының романы» деп аталды, өйткені оның туындылары ағылшын католиктерінің құндылықтары мен алаңдаушылықтарын жиі көрсетеді. Ол өмір бойы Оттерборнда тұрды және 71 жыл бойы ауылдық жексенбілік мектепте сабақ берді. Оның үйі, «Элдерфилд», 1984 жылы II санаттағы ескерткіш ретінде тіркелді. 1858 жылы ол Питт ауылында Хёрсли приход шіркеуіне қарасты біріктірілген мектеп пен шағын шіркеу құрылысына қаржы жұмсады. Оны Уильям Баттерфилд жобалаған, және «Элдерфилд» сияқты, 1984 жылдан бері II санаттағы ескерткіш болып табылады. 1868 жылы Йонгтың туған Оттерборн ауылының оңтүстігінде жаңа приход құрылды. Оған Истли және Бартон ауылдары кірді. Йонг Англия шіркеуінің приход шіркеуі – Қайта тірілу шіркеуіне 500 фунт стерлинг көмектесті және оған екі ауылдың қайсысының атымен аталуын таңдауды ұсынды. Ол Истлиді таңдады, бірақ оны Eastleigh деп жазу керек деп шешті, себебі оны көбірек заманауи деп есептеді. Йонг 1901 жылғы 24 наурызда туған Оттерборн ауылында қайтыс болды. «Таймс» газетіндегі некрологта былай делінген:

«Оның достары, әсіресе кедей көршілері, оның мінезінің күшін және тартымдылығын білді. Сондықтан, марқұм архиепископ Бенсон күнделігінде оның «ерекше бейшаралық және мейірімділік, олар өте күшті» екенін жазған. Бірақ, әрине, Йонгты жазушы ретінде еске алады. Оның тапқыр ойы мен жеңіл қаламы болды, және ол жазған немесе өңдеген кітаптардың тізімі, мүмкін, «Таймс» газетінің бір бетін толыққандай алып кететін болар. Ол негізінен жастар, әсіресе жас қыздар үшін жазды, ал оның кітаптары күшті этикалық мақсаттан ғана емес, сонымен қатар христиандық ілім мен тәжірибеге жоғары шіркеудің көзқарасына деген берілгендігінен туындаған».

Әдеби мансап

Йонге 1848 жылы жазуға кірісіп, ұзақ өмірінде 160-қа жуық шығарма, көбінесе роман жариялады. Оның алғашқы коммерциялық сәттілігі – «Редклифтің мұрагері» (1853) романы, Джордж Селвиннің атынан «Оңтүстік Крест» шхунасын іске қосуға қаражат ұсынып, қайырымдылыққа жұмсалды. Кейінгі романдардан түскен табыс та осындай ізгілікке арналды. Йонге сонымен қатар 1851 жылы құрылған «The Monthly Packet» журналының 40 жылға жуық негізін қалаушысы және редакторы болды. Журналдың оқырмандары әртүрлі болғанымен, негізінен британдық англикан қыздарына арналған, бірақ жылдар өте келе оқырмандар шеңбері кеңейді. Оның құда қызы Элис Мэри Колридж журналдың алғашқы санына «Гургуйл» псевдонимімен қатысып, мұқабаларын салған, сондай-ақ аудармалар, мақалалар мен өлеңдер жазды. Йонге қайтыс болғаннан кейін, оның досы, көмекшісі және әріптесі Кристабель Колеридж «Шарлотта Мэри Йонге: өмірі мен хаттары» (1903) атты толыққанды биографиялық еңбегін жариялады.