Кіріспе

Ауыл шаруашылығындағы шығарындыларды зерттеуге салынатын салық Жаңа Зеландиядағы даулы салық ұсынысы болды. Ол алғаш рет 2003 жылы ұсынылып, мал шаруашылығымен айналысатын фермерлерден жылына шамамен 8,4 миллион доллар жинау көзделіпті (малдардың метан сияқты жылыжай газдарын шығаруынан туындаған, халыққа шамамен жылына 50-125 миллион долларлық шығынның ішінде). Жиналған қаражат мал шаруашылығының жылыжай газдары шығарылымдарына қатысты зерттеулерді қаржыландыруға, сондай-ақ елдің Киото протоколына сәйкестігін арттыруға бағытталған болар еді.

Тарих

2003 жылдың мамыр айында Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы министрлігіне дайындалған есеп (О’Хара есебі) FRST және MAF ауыл шаруашылығынан шығарылатын газдарды қаржыландырғанымен, «басқа мемлекеттік және жекелеген көздерден түскен шығарындыларды азайтуға бағытталған зерттеулерге инвестиция деңгейі төмен болды» деп көрсетті. Есепте ұсынылған зерттеу бағдарламасын қаржыландыру үшін кемінде 4,5 миллион доллар (оптималды түрде 8,4 миллион доллар) қосымша қаражат қажет екені бағаланды. 2003 жылы салыққа ACT партиясы мен Ұлттық партияның депутаттары қарсылық білдірді, бірақ кейіннен төменде сипатталғандай, балама шешім ұсынды. Ұлттық партияның депутаты Шейн Ардерн салыққа наразылық ретінде парламент сатыларымен трактормен көтерілді. 2004 жылы мал шаруашылығы саласының консорциумы осы зерттеудің бір бөлігін төлеуге келісті (бірақ салық арқылы емес), ал үкімет олар немесе сала келісімнен бас тартса, салықты қайта қарау құқығын өзінде сақтап қалды. Киото шарты газ деңгейі төмендетілмесе, Жаңа Зеландияны айып төлеуге міндеттейді. Зерттеулер көрсеткендей, әлемдік мал шаруашылығы өнімдері жаһандық шығарындыларға маңызды үлес қосады (Жаңа Зеландия өзінің сүт және ет өнімдерінің айтарлық бөлігін экспорттайды, бұл туралы «Жаңа Зеландия экономикасы» басылымында жазылған). 2004 жылы Лейбористік партия коалициясы парламентке жетекшілік етіп тұрғанда, Жаңа Зеландияның мал шаруашылығы фермерлері осыған қатысты ғылыми зерттеулерге үлес қосуға және Пасторальдық парниктік газдар зерттеу консорциумының белгісіз бөлігін қаржыландыруға келісті. 2009 жылдың қыркүйегінде Ұлттық партия басқаратын үкімет ауыл шаруашылығынан шығарылатын парниктік газдардың мөлшерін азайту жолдарын зерттеу үшін жаһандық альянс құруға күш салатынын мәлімдеді. Бұрынғы Ұлттық партияның депутаты және Қоршаған орта министрі Саймон Аптон осы мәселе бойынша басқа елдермен байланыс орнату үшін арнайы өкіл болып тағайындалды.

Дау

Мал шаруашылығымен айналысатын фермерлер мен басқа да сыншылар салықты "газ шығару салығы" немесе "ішек қозғалысы салығы" деп сипаттады (бірақ бұл есімдер шатастырады, себебі тіліктейтін жануарлардың көп бөлігін құрайтын метан, ішек қозғалысы емес, бактериялардың алғашқы асқазанда (қарын) өндірген метанының ауаға шығарылуынан пайда болады), ал Біріккен фермерлер президенті үкімет мал шаруашылығы саласын басқалардың "көмектігінің" құнына төлеуге мәжбүр етуге тырысып жатқанын мәлімдеді. (Пиговиялық салықты да қараңыз).