Кіріспе

Француз драматургі және жазушысы (1740–1814)

Луи Себастьен Мерсье (6 маусым 1740 – 25 сәуір 1814) – француз драматургі және жазушысы, оның 1771 жылғы «Л'Ан 2440» романы ғылыми фантастиканың алғашқы үлгісі болып саналады.

Ерте өмір және білім

Ол Парижде қарапайым отбасында туған: оның әкесі қылыштар мен металл қаруларды жылтыратқан, білікті қолөнерші болған. Дегенмен Мерсье жақсы білім алды.

Әдеби мансап

Мерсье өзінің әдеби мансабын батырлық хаттар жазумен бастады. Ол Бойло мен Расин француз тілін бұзды, ал нағыз ақын прозамен жазады деген қорытындыға ертерек келді. Ол пьесалар, памфлеттер және романдар жазды, көптеген еңбектер жариялады. Мерсье бір шығармадан екіншісіне өлең жолдарын қайталап, бұрын жазған эсселерін кеңейтті. Мерсьенің айналасындағы оқиғаларды ұқыптап бақылауы және журналистік стильде жазуы, шығармаларының құрылысына қарамастан, оларды қызықты етіп ұстады. "Егер адам Революция алдындағы Париждің қалай көрінгенін, қалай дыбыстағанын, қалай иістенгенін және қандай сезім тудырғанын білгісі келсе, одан жақсы жазушы жоқ", - дейді Роберт Дарнтон. Оның маңызды әртүрлі еңбектері: L'An 2440, rêve s'il en fut jamais (1771), L'Essai sur l'art dramatique (1773), Néologie ou Vocabulaire (1801), Le Tableau de Paris (1781–1788), Le nouveau Paris (1799), Histoire de France (1802) және Satire contre Racine et Boileau (1808). Ол француз трагедиясын ежелгі және шетелдік салтының пародиязы ретінде әсем өлеңмен сынады және Дидро түсінген драманы қолдады. Ол замандас философтарына мүлдем қарсы болды. Ол қазіргі ғылымның нақты прогреске жеткенін жоққа шығарды; тіпті оның консерватизмі соншалыққа жетті, жердің күннің айналасында айналатын дөңгелек жазық екенін айтты. Мерсье шамамен алпыс пьеса жазды, олардың ішінде Жан Хеннуер (1772), Лиганың жойылуы (1782), Дженнвал (1769), Төреші (1774), Натали (1775) және Сирке сатушының арбасы (1775) бар.

2440 жыл (Жыл 2440)

Мерсьедің L'An 2440, rêve s'il en fut jamais (сөзбе-сөз, "2440 жыл: егер арман болса"; ағылшын тіліне Екі мың бес жүз жылдығының естеліктері деп аударылған; және неміс тіліне Das Jahr zwey tausend vier hundert und vierzig: Ein Traum aller Träume) – 2440 жылы өтетін утопиялық роман. Бұл өте танымал туынды (алғаш 1771 жылы жарық көргеннен кейін жиырма бес рет қайта басылды) аты-жөні айтылмаған бір адамның басынан өткен оқиғаларды суреттейді. Ол Париждің әділетсіздіктері туралы философ достасымен қызу пікір таласынан кейін ұйықтап, болашақ Паризіне көшіп жетеді. Дартон былай жазады: "Өзін фантастикалық туынды деп жариялағанмен, L'An 2440 болашаққа қатысты маңызды нұсқаулық ретінде оқылуға тиіс еді. Ол таңғажайып жаңа перспективаны ұсынды: болашақ – дайын факт, ал қазіргі заман – алыс өткен шақ. Мұндай ой-тәжірибеге кім қарсы тұра алады? Ал оған бір қадам басқаннан кейін, оның көз алдындағы қоғамның шіріккенін, он сегізінші ғасыр Паризін ашып көруге кім батыл болмас еді?"

Саяси көзқарастар

Саясатта ол орташа көзқараста болды және Ұлттық конвент мүшесі ретінде Людовик XVI-ға өлім жазасын қолдауға қарсы дауыс берді. Террор дәуірінде ол түрмеге қамалды, бірақ Робеспьердің құлауынан кейін босатылды, оны ол "қан төгуші" (шамамен, қанмен билеуші) деп атады.