Кіріспе

1977 жылғы америкалық-Батыс Германиялық драмалық фильм

«Жыланның жұмыртқасы» – Ингмар Бергманның сценарийін жазған және режиссерлік еткен, Дэвид Каррадин мен Лив Уллманның басты рөлдерде ойнаған 1977 жылғы америкалық-Батыс Германиялық драмалық фильм. Оқиға 1920-жылдардағы Берлинде өтеді және фильмде ағылшын және неміс тілдері қолданылады. Бұл Бергманның Голливудта түсірген жалғыз фильмі болды. Фильмнің атауы Уильям Шекспирдің «Юлий Цезарь» пьесасындағы Брут айтқан сөзінен алынған: «Оны жылан жұмыртқасы деп ойла, / Ол жарылғанда оның тегі зұлым болар; / Оны қабығында-ақ өлтір». Фильм алғашқы көрсетілімінде сыншылардың және көрермендердің арасында сәтсіздікке ұшырағанымен, Бергман фильмге қанағаттанды деген хабар бар.

Сюжет

1923 жылдың соңында Берлинде жұмыссыз алкоголик және бұрынғы трапеция суретшісі Абель Розенберг соғыстан кейінгі Германияның қиындықтарымен күресуде. Ағасы Макстың өзін-өзі өлтіргенін білгеннен кейін, Абельге цирктегі бұрынғы бастығы ақша береді. Алайда, ол циркке қайта оралу ұсынысынан бас тартады, өйткені ол ағасысыз жақсы бола алмайтынын сезінеді. Абель Макстың әйелі Мануеламен кездесіп, оның өлімі туралы хабарды жеткізеді. Макстың өзін-өзі өлтіруінің нақты себебін айта алмай, Абель тек Макстың "улылану" туралы жазған жазбасындағы сөйлемді ғана еске алады. Абель арақ ішіп, көңіл-күйін көтереді, Мануэланың үйінде түнеп қалады. Олар Абельдің болашақ мансабы туралы талқылайды, бірақ Мануэла жұмысқа кеткенде, Абель одан көбірек ішімдік сатып алу үшін ұрлайды. Кейіннен полиция Абелді үйінің жанында табылған бірнеше адамның денесін анықтау үшін алып кетеді. Ол қашып құтылуға тырысады, бірақ қайтадан тұтқындалады. Мануэла ауруханада Абельге барып, барлық ақшасының жоғалғанын айтады. Әбел дәлелдердің жоқтығына байланысты босатылады және Мануэламен бірге үйге оралады. Алайда, олар үйленбегендігі анықталып, үйден шығарылады. Мануэла өзінің жеңіл жүрісті екенін мойындайды, ол өз ұятын жасыру үшін кеңседе жұмыс істеді. Қарашада экстремистік партиялар арасындағы қарулы қақтығыстар қаупімен шиеленісу көтерілген кезде, Абель мен Мануэла Берлинде қорқып өмір сүреді. Бір күні таңертең Абель Мануеланың артынан жасырын жүріп, оның шіркеуге барғанын біледі. Ол күйеуінің өліміне кінәлі екенін және олардың өмірлерін жалмап жатқан қорқынышын білдіріп, діни қызметкерге сенім білдіреді. Кейінірек Абель Мануэланың өзінің жұмыс істейтін жезөкше үйінің иесіне жыныстық қызмет көрсету арқылы олардың пәтерін қамтамасыз еткенін біледі. Алғашында ұнжырғасы түскен Абель ақырында Мануелаға қайта оралады және олар құмарлықпен сүйеді. Алайда, олардың бірге өткізген уақыты солдаттар жезөкшехананы басып алып, иесін өлтірген кезде қысқа болады. Абель ауруханада мұрағатшы болып жұмыс табады, ал Мануэла емханада жұмыс істейді. Олар тастап кеткен ғимараттармен қоршалған пәтерде тұрады. Бір күні түнде Абель ауруханадағы науқастармен жүргізілген адамгершіліксіз тәжірибелерді қамтитын файлдарды табады. Қорқыныштан Абель жақын қарым-қатынастан бас тартады, ал Мануэла қатты көңіл-күйінің өзгеруіне ұшырайды. Абель мас болғаннан кейін және жезөкшемен жыныстық қатынасқа түскеннен кейін үйге оралғанда, Мануеланың өлі екенін және пәтерде камералар шашырап жатқанын табады. Абель оқиға орныннан қашып, тасталып кеткен өндірістік ғимаратқа түседі және лифтте бейтаныс шабуылшымен күресіп, оның басын шауып өлтіреді. Ауруханаға оралғанда, Әбел дәрігерге тәжірибелер туралы айтады. Дәрігерлердің айтуынша, бейтаныс адамдар өз еріктерімен келген. Абельге Макстың өзіне өзіне өзіне укол салған сынаманы көрсеткен бейнесі көрсетіледі, бұл ақыр соңында оның өзіне қол жұмсауына әкелді. Дәрігер эксперименттерді адамзаттың игілігі үшін деп ақтайды. Полиция келген кезде дәрігер цианидпен өзін-өзі өлтіреді. Абель психиатриялық палатаға орналасады. Полиция бастығы оған цирк өзінің бұрынғы жұмысын ұсынғанын айтады, ол оны қабылдауға мәжбүр болады. Абылдың полициядан қашып, теміржол станциясына бара жатқанда жоғалып кеткені белгілі болады. Абылдың аузынан естілген хабардан оның қашып құтқарылғанын және қайтадан көрінбейтінін білеміз.

Өндіріс

Эллиотт Гулд Бергман басты рөлді оған арнап жазғанын, бірақ продюсер Дино Де Лаурентис бұған келіспей, Дэвид Каррадинды рөлге бекіткенін айтты. Фильм Бергман салықтан қашу айыбынан кейін Швециядан Батыс Германияға көшкеннен кейін бір жылдан соң шықты.

Қабылдау

"Жыланның жұмыртқасы" киносы сыншылардың басым көпшілігінен жағымсыз пікірлер алды. Чикаголық "Ридер" басылымында Дейв Кер Бергманның "көрсеткіштікке жақын" екенін айтты және туындыдағы азаптың "нацистер мен олардың алдыңғы буындарының жақсы адамдар болмағанын көрсетуден басқа ешқандай нысаны мен мәнісі жоқ" деген пікір білдірді. Роджер Эберт "мұнда ешқандай форма да, үлгі де жоқ, ал Бергман көркем әрі жалған киножазбалар мен салтанатты әңгіме арқылы бір нәрсені көрсетуге тырысқанда, ол бұрын оларды тиімді пайдаланғандарын еске түсіреді" деп жазды.