Кіріспе

Жас Төрлесс (Der junge Törless) – 1966 жылы Волкер Шлёндорфтың түсірген неміс драмалық фильмі. Ол Роберт Музильдің 1906 жылғы «Жас Төрлесс есімді жігіттің жаңылысулары» романынан бейімделген. Фильм 20 ғасырдың басында австриялық әскери академиядағы бір топ оқушының зорлық-зомбылық және садистік бейілімдері туралы айтады.

Сюжет

ХХ ғасырдың басында Томас Тёрлес (Матье Карьер) академияға келіп, Ансельм фон Базинидің (Мариан Сейдовский) әріптесі Рейтинг (Фред Диц) ұрлық жасап ұстағанын біледі. Базини Рейтингтің садистік ритуалдарына бағынып, оның "құлына" айналуға мәжбүр болады. Тёрлес олардың қарым-қатынасын зихи қызығушылықпен қадағалайды, бірақ эмоциялық қатысы болмайды. Осы сессияларға Бейнеберг (Бернд Тишер) де қатысады, олмен бірге Тёрлес жергілікті әйел Бозенаға (Барбара Стил) барады. Тёрлес әйелге құштарлық танытпай, тек қызығушылықпен қарайды. Дегенмен, ол математика сабағында айтылған жорамал сандарды түсінуге өте құштар. Математика пәнінің мұғалімі олардың не екенін түсіндіруге дайын емес немесе қабілетсіз, өмірде эмоцияның бәрін басқаратынын, тіпті математиканы да айтады. Базиниді қорлап, Рейтингтің бір интригасы салдарынан мектеп спорт залында басымен төмен іліп тастағаннан кейін, Тёрлес басқа балалардың жай ғана қатыгез екенін ақыл-ойымен түсінеді. Бұл оған эмоциялық тұрғыдан әсер етпейді, ол жорамал сандарды түсінбегеніне де осылай сезінеді. Ол қатыгездікке қатыспауға шешім қабылдап, академиядан кетеді. Оның ұстаздары оның тым "жан күйзелісіне" ұшыраған деп санайды және оның қалуын қаламайды – олар әлсіздер мен осалдарға осындай қорқынышты нәрселер жасауға мүмкіндік беретін жүйенің бір бөлігі. Фильмнің соңында Тёрлес мектептен шығарылып, анасымен бірге күлімсіреп кетеді.

Музыка

Фильмнің екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі неміс өзіне-өзі тексеруінің мәдени артефакты ретіндегі маңыздылығы, оның құдіретті, ортағасырлық дыбысқа ұқсайтын музыкасын неміс модернист композиторы Ханс Вернер Хензе жазғандығымен күшейеді. Соғыс жылдары жетілген Хензе, өнер саласындағы солшыл саяси белсенділігі арқасында осы өзіне-өзі тексеруде елеулі рөл атқарды және Германиядан эмиграцияға ұшырауға мәжбүр болды. Кейіннен Ханс Вернер Хензе түпнұсқалық музыкадан сюита жасады, ол "Струналы аспаптарға арналған фантазия" деп аталды.

Бостандыққа шығу және марапаттар

"Жас Törless" фильмі 1966 жылдың 9 мамырында Канн кинофестивалінде көрсетілді. Ол сондай-ақ 39-шы «Оскар» сыйлықтарында «Үздік шетелдік фильм» номинациясына Германиядан ұсынылған, бірақ номинацияға ілікпеді.

Танымал мәдениетте

Фильмнен алынған кадрлар Pet Shop Boys тобының "The Lost Room" әніне 2023 жылғы музыкалық бейнеклипінде пайдаланылды.