Кіріспе

Альфонсо II (4 қараша 1448 – 18 желтоқсан 1495) – Калабрия герцогы, 1494 жылдың 25 қаңтарынан 1495 жылдың 23 қаңтарына дейін Неаполь королі ретінде билік жүргізді. Ол – әскери қолбасшы және Ренессанс дәуірінің сәулет және өнер меценаты. Әкесі Фердинанд I-нің Неаполь патшалығының мұрагері болғандықтан, өмірінің көп бөлігінде Калабрия герцогтігін иеленді. Миланды басып алу үшін қырқыс тудыруды қалаған Лодовико Сфорцаның және папаның қолдауымен Карл Неапольге Анжуліктердің талабын қайта жандандыруға шешім қабылдады. Ол 1494 жылдың қыркүйегінде Италияға шапқындап кірді және жартыаралды бойлай оңтүстікке жылдам ілгеріледі. Альфонсо папа Александр VI-ның қолдауын қайта жеңіп алды, ол Карлді түріктерге қарсы күшін жұмсауға шақырды. Альфонсо 1494 жылдың 8 мамырында папаның өкілі Хуан де Борья Ланзол де Романидің қатысуымен таққа отырды. Бірақ Карл мойындаған жоқ; 1495 жылдың басында Карл Флоренцияны және Альфонсоның інісі Фредерик басқарған неаполитандық флотты Порто-Венереде жеңгеннен кейін Неапольге жақындады. Альфонсо бірқатар жаман ниетті белгілерден, ерекше түстерден қорқып, сондай-ақ неаполитандықтар тарапынан жек көруге ұшырады, сондықтан ұлы Фердинанд II пайдасына тақтан бас тарды. Одан кейін ол Сицилиядағы монастырға қашып кетті. Ол сол жылы Мессинада қайтыс болды.

Сыртқы келбеті мен мінез-құлқы

Жас кезінде оны әйелдер мен елшілер өте әдемі жас жігіт ретінде сипаттады, "Айтуға тіл жетпейтіндей сұлу", бірақ "жарты сағат та тұра алмайтын қозғалысқа толы". Дәрігерлер мен елшілер оның физикалық төзімділігіне таң қалды, өйткені ол аз тамақтанып, көбінесе асығыс жеп-ішіп, денсаулығын сақтай алды, күні бойы түрлі істермен шұғылданып, түнде бірнеше сағат демалып, оны әйелімен бірге өткізді. Халық оны "Герсио" деп лақап берді, себебі оның сол көзінде белгі бар еді, бірақ ол аурудан, жарақаттан ба екені, әлде туғаннан болғаны белгісіз. Басқа тарихшылардың айтуынша, бұл оның қабақты қарауы мен қисық қарауынан туған. Франческо Панса оның көзін жұмып отырғанын айтады. Ол ерекше әскери дағдыға ие болды және өмірінің көп бөлігін майдан даласында, жауынгерлік өмірді сүріп өткізді. Андреа Бернардидің айтуынша, атақты көшбасшы Роберто Сансевериноның қайтысынан кейін Альфонсо Италияның бірінші армигеросы болды. Дегенмен, ол неаполитандықтардың арасында қатты қорқыныш пен жеккөрініш тудырды, себебі ол өз халқына "өте қатыгез ұятсыздықтар мен қорлаулар" жасады, "ұзын бойлы қыздарды зорлап, өз ләззаты үшін басқа әйелдерді алды" және "тілмен айтуға келмейтін жиренішті әрекеттерге" барысқан. Мысалы, Chronicum venetum-нің анонимді авторы хабарлайды, бірақ венециялықтардың неаполитандықтарға, әсіресе арагондықтарға ашық жауы болғанын естен шығармау керек, олар "қатыгездік, зұлымдық, құмарлық пен адалсыздық, сатқындық, Ферранте патша мен Альфонсо д'Арагонаның үлкен ұлы, Калабрия герцогының кісі өлтірулерін баяндау үшін маған үлкен кітап жеткіліксіз болар еді: мен осы төрешілердің арасында Неронды қасиетті санағанмын". Жау тарапынан келген шамадан тыс айыптауларға қарамастан, Альфонсоның өмірінен көптеген оқиғалар оның мінезінің осы жақтарын растайды, мысалы, ол Поггиореал вилласын салу үшін заңды иелеріне ешқандай өтемақы төлемей көптеген жерлерді тартып алды (олар, айтуынша, қайғыдан көз жұмды), және сол сияқты Ла Маддалена монастырының қарындастарын делла Дуческа вилласын салу үшін қуды. Ол сондай-ақ Комо отбасысының – жақын достарының – пайдасына Франческо Сканнасоричеге тиесілі сарайдың жанындағы әдемі бақты алды: ол ақшаның жомарт ұсыныстарына қарамастан, бақты Комоға беруден көп рет бас тартқан, бірақ қорқынышты Калабрия герцогына бас тартуға батылы келмеді. Неаполитандықтар қатты қорқып, Ферранте патшаның қайтысымен үйлеріне қашып, "ішке! ішке!" деп айғайлады, тіпті жаулар қуғанда да. Оның әйелі Ипполита Мария Сфорца оның қатыгездігін өзі де сезінді, жаңадан үйленгенде күйеуіне қызғанып, өзінің сенімді қызметшісі Донатоны Альфонсоның саяхаттарында бақылауға жіберді, ал Альфонсоның Донатоға деген реакциясы соншалықты абайсыз болды, Гипполита анасына хатында былай деп жазды: "Мен Донато туралы осыны ешқашан ұмытпаймын [ ] жүрекке жара емес, бірақ менің ойымша ол ортасынан ашылды, менің жаным соншалықты ауыр болды және болады". Патшалықтың жағдайы қиын болғанда Альфонсо тақтан бас тартып, ұлына бергені бекер емес, себебі ол өзінің жамандықтары мен қатыгездігі үшін жек көрінді, ал Феррандино өзінің ізгілігі мен әділдігі үшін жақсы көрілді.

Сүйеді

Сильвио Асканио Коронаның "Сексеси трагици эт аморози" романына сәйкес, XVII ғасырдағы романдар жинағы, онда Неаполь Арагон сотының мүшелерінің құпиялары жинақталған – немесе, кемінде, солай көрінеді. Альфонсоның көптеген сүйіктілері болған, сондықтан ол әкесі Феррантеден ешқандай айырмашылығы жоқ еді. Оның алғашқы сүйіктісі – анасы Изабелла де Киарамонтеның қалыңдық қызы Изабелла Станца болды; алайда, бұл қарым-қатынас ұзаққа созылмады. Анасы – өте таза және діндар әйел – қарым-қатынастың ізін сезгеннен кейін, Изабелланы Арагондық фракцияны жақсы көретін дворян Джован Баттиста Ротаға үйлендіріп, осылайша оны ұлынан алшақтатты. Джорджио Вазаридың айтуынша, Джулиано да Майано жобалап, 1480 жылдары салынған Поджио Реале мүлдем жоғалып кетті және оның егжей-тегжейлі сипаттамасы сақталған жоқ. Он жылдар өткен соң Вазари былай деп хабарлады: "Поджио Реаледе [Джулиано да Майано] әрқашан өте әдемі деп есептелген сарайдың архитектурасын жасады; ал оны фрескамен безендіру үшін флоренциялық Пьетро дель Донцеллоны және оның ағасы Политоны шақырды, ол сол кезде жақсы шебер саналды және сарайдың ішін де, сыртын да аталған корольдың тарихымен суреттеді". Джулиано мен оның інісі Бенедеттоның осы жобамен байланысын растайтын ешқандай архивтік құжат жоқ; құжаттама ретінде тек Себастьяно Серлионың дәл еместігі үшін кешірім сұрап қайта көшірілген бөлігі мен жоспары ғана бар. Серлионың көшірмесінде төрт жағы да бірдей, екі қабатты аркадамен қоршалған ауланың айналасына орналасқан идеалдандырылған жоспар көрсетілген сияқты. Арагон сотының Неапольде Валенсияның мавр бақшасы дәстүрлерін енгізгені анық, оның көлеңкелі аллеялары мен моншалары, күрделі гидравликалық жүйесі, әсем су құбырлары, резервуарлары, балық шабақтары мен фонтандары сот өмірі үшін сәнді және усақ-түйексіз орта жасады, және оларды римдік элементтермен үйлестірді: Альфонсоның Поджио Реалесі үш жағынан аркалы ауламен қоршалған, ал төртінші жағы Везувийдің керемет көрінісін ұсынатын бақшаға ашылатын, төмендетілген орталық бөлігіндегі отыру орындарымен салынған. Бұл француз корольінің Италиядан қашқан кезде сезінген нәрседен мүлдем өзгеше болды, ол гобелендер мен өнер туындыларымен, сондай-ақ құрылыс және бау-бақшаға қатысты жоспарлармен толы болды, бірақ ол үш жылдан кейін жас қайтыс болды.