Кіріспе

Ресейлік "Газпром Нефть" (Газпром Нефть; бұрын "Сибнефть") компаниясы Ресейдегі үшінші ірі мұнай өндіруші және мұнай өңдеу көлемі бойынша үшінші орында тұр. Ол акцияларының шамамен 96%-ына "Газпром" компаниясының тиесілігіндегі еншілес компания болып табылады. Компания 2011 жылы Мәскеуден көшірілген орталық кеңселерден кейін Санкт-Петербургте тіркелген және орналасқан. 2012 жылдың соңына қарай "Газпром Нефть" компаниясы Ресейдегі мұнай және газ өндірісінің 10%-ын және мұнай өңдеу қызметінің 14,6%-ын құрады. 2012 жылғы өндіріс көлемі 2011 жылмен салыстырғанда 4,3%-ға, мұнай өңдеу көлемі 7%-ға, кіріс 19,5%-ға, ал EBITDA және таза пайда тиісінше 7,7% және 9,9%-ға өсті.

Тарих

"Газпром нефть" 1995 жылы "Сибнефть" атауымен құрылды. "Роснефть" компаниясынан "Ноябрьскнефтегаз" (өндіріс бірлігі), "Омск" мұнай өңдеу зауыты (Ресейдегі ең ірі мұнай өңдеу кешені), "Ноябрьскнефтегазгеофизика" (барлау) және "Омскнефтепродукт" (мұнай өнімдерін тарату желісі) компанияларының мемлекеттік үлестері берілуі арқылы бұл құрылды. 1996 және 1997 жылдары "Сибнефть" акциялар аукционына несиелер арқылы жекешелендірілді. Роман Абрамович пен Борис Березовский компанияны 100 миллион АҚШ долларына сатып алды, осы мақсат үшін құрылған бірнеше фирмалар арқылы сауда-саттыққа қатысқаннан кейін. Әрбір серіктес компанияның жартысына 100 миллион АҚШ доллары төледі, бұл сол кездегі акцияның қор нарығындағы құны 150 миллион АҚШ долларынан асып түсті, ал компанияның құны миллиардтарға жедел өсті. Компанияның құнының тез өсуі көптеген сарапшыларды компанияның нақты құны миллиардтар долларын құруы керек деген ойға жетеледі (сол кезде оның құны 2,7 миллиард АҚШ долларына бағаланды). Кейіннен Абрамович сотта мүлкін алу және қорғау үшін үкімет шенеуніктері мен қылмыстық элементтерге миллиардтаған доллар көлемінде пара бергенін мойындады. Бастапқыда Березовскийдің бақылауында болған "Сибнефть" кейін Абрамовичтің бақылауына көшті. "Сибнефть" екі рет "ЮКОС" компаниясымен бірігуге тырысты, бұл Ресейдегі ең ірі мұнай компаниясы – "Юкси" немесе "ЮКОС-Сибнефть" құрылуына әкелуі тиіс еді. 1998 жылғы алғашқы әрекет басқарудағы дау мен 1998 жылғы Ресейдің қаржы дағдарысының салдарынан сәтсіз аяқталды, ал екінші әрекет 2003 жылдың қараша айында "Сибнефть" акционерлері келісімді тоқтатып, федералдық үкімет "ЮКОС" компаниясына қарсы шаралар қолданғаннан кейін аяқталды, бұл процесс жолға қойылған болатын. 2005 жылдың қыркүйегінде "Газпром" "Миллхаус Капиталдан" (Роман Абрамовичтің инвестициялық құралы) "Сибнефть" акцияларының 75,7%-ын 13,1 миллиард АҚШ долларына сатып алып, Ресейдегі ең ірі корпоративтік сатып алуды жүзеге асырды. 2006 жылдың мамыр айында "Сибнефть" "Газпром нефть" болып қайта аталды. 2006 жылы Александр Дюков компанияның бас директоры болып сайланды, ал 2008 жылы ол басқарма төрағасы болып тағайындалды. 2011 жылдың желтоқсан айында оның келісім шарты тағы бес жылға ұзартылды. 2011 жылы Березовский Лондонның Жоғары сотында Абрамовичке қарсы азаматтық іс қозғап, "Сибнефтьтің" жекешелендірілуіне байланысты Абрамовичті шантаж жасады және келісімшартты бұзды деп айыптады, ол "Сибнефтьтің" тең иесі болғанын және 3 миллиард фунт стерлингтен астам зиянды өтеуді талап етті. Бұл британдық құқық тарихындағы ең ірі азаматтық сот ісіне айналды. Сот талапты қабылдамады, "Абрамович мырзаның Березовский мен Патаркацишвилиге төлеген 1,3 миллиард доллар сомасы Березовский мен Патаркацишвилидің "Сибнефть" үлесін сату бағасын көрсетпейді, керісінше, Абрамович мырзаның "крыша" міндеттемелерін орындау үшін біржолғы төлем болды" деген қорытынды жасады.

Жеке әскер

2023 жылдың ақпан айында Ресей премьер-министрі Михаил Мишустин "Газпром Нефть" компаниясына жеке әскер құру құқығын беретін жарлыққа қол қойды.

Меншік иелері мен басшылығы

"Газпром Нефтьтің" негізгі иесі – "Газпром" АҚ, ол компания акцияларының 95,68%-ын бақылайды, ал қалған 4,32%-ы еркін саудада. "Газпром Нефть" акцияларының 20%-ы бастапқыда итальяндық Eni мұнай-газ компаниясына тиесілі болған, бірақ 2009 жылдың сәуір айында "Газпром" оны 4,1 миллиард долларға сатып алды. Александр Дюков – бас директор және басқарма төрағасы. Алексей Миллер – директорлар кеңесінің төрағасы.

Қорытындылар мен өндіріс

2012 жылдың 31 желтоқсанына қарай «Газпром нефть» және оның еншілес компаниялары Ресейдің 11 өңірінде орналасқан 74 лицензиялық учаскеге кен байлықтарына құқық иеленді. Сербияда «Газпром нефть» еншілес компаниясы «Нафтна индустрия Сербия» 69 лицензияны ұстап тұр. DeGolyer және MacNaughton компаниясы жүргізген резервтерді тексеру нәтижесінде және Мұнай ресурстарын басқару жүйесі стандарттарына сәйкес, компанияның 2012 жыл соңындағы дәлелденген қоры 1,2 миллиард тонна мұнай эквивалентіне тең болды, ал қорды толықтыру коэффициенті 286%-дан асты. Компанияның Ресейдегі мұнай өндіру операцияларының басым бөлігі үш еншілес компания арқылы жүзеге асырылады: Gazpromneft Noyabrskneftegaz, Gazpromneft Khantos және Gazpromneft Vostok. Бұл компаниялар Ямало-Ненец және Ханты-Манси автономды округтерінде, сондай-ақ Омск, Томск, Тюмень және Иркутск облыстарындағы кен орындарын игеріп жатыр. «Газпром нефть» сонымен қатар үш тәуелді компанияда 50% үлеске ие: «Славнефть», «Томскнефть» және «Салым Петролеум Девелопмент». «Новатек» компаниясымен бірлесіп, ол «Арктикгаз» компаниясына да иелік етеді.

Тазарту

2012 жылы «Газпром мұнай» 43,3 миллион тонна мұнай өңдеді. Компания толық немесе жартылай бес мұнай өңдеу зауытын иеленеді (Омск мұнай өңдеу зауыты, Мәскеу мұнай өңдеу зауыты, Slavneft Yaroslavnefteorgsintez (YANOS) және Naftna Industrija Srbije компаниясына тиесілі Pančevo және Novi Sad қалаларындағы екі мұнай өңдеу зауыты).

Сатылымдар

Компания "Газпромнефть" тауарлық белгісімен Ресейде 1100-ге жуық жанармай құю станциясын басқарады (компания атауынан өзгеше, жанармай құю станциясының бренді бір сөзбен жазылады). Барлығында компанияның бөлшек сауда желісі 1600-нан астам жанармай құю станциясын құрайды, оның ішінде Тәжікстан, Қазақстан, Қырғызстан, Беларусь, Украина және Сербияда (көбінесе NIS брендімен). "Ромир Холдинг" зерттеу компаниясының мәліметінше, "Газпромнефть" бренді Ресейдегі үздік үш жанармай құю станциясы брендінің қатарында. 2011 жылдың сәуірінде "Жылдың бренді/Effie" сыйлығына ие болды. 2013 жылы компанияның жеке отын брендтері G-Drive және G-Energy де осы марапатты алды. Nielsen, жаһандық ақпарат және өлшеу компаниясы, Gazpromneft және G-Drive брендтерін олардың санаттарындағы ең танымал үш брендтің қатарына енгізді. Компания сонымен қатар бункерлеу (Gazpromneft Marine Bunker) және авиациялық отын (Gazpromneft Aero) бизнесіндегі бірнеше тарату компанияларына, сондай-ақ отын және майлау материалдарын өндіру бизнесіне (Gazpromneft Lubricants) ие. G-Energy премиум брендімен қозғалтқыш майын өндіру 2010 жылы басталды. 2011 жылы британдық актер Джейсон Стэтам G-Energy жарнамалық кампаниясының бет-пердесі болды. G-Energy-ден басқа, компанияның майлары мен майлау материалдары 300-ден астам сауда атауымен "Газпромнефть" (кәсіптік майлар мен майлау материалдары), "СибиМотор" (жеңіл және коммерциялық көліктер) және "Texaco" (Chevron лицензиясы бойынша өндірілетін теңіз майлары) брендтерімен сатылады.

Новопортовское кен орны

Новопортовское мұнай және газ конденсаты кен орнының қалпына келтірілетін С1+ С2 қоры 230 миллион тоннадан астам мұнай және газды құрайды. Кен орны Ямало-Ненец автономиялық округінің Ямал ауданында, Обь шығанағынан 30 км қашықтықта орналасқан. Новопортовское кен орнының лицензиясы Gazprom Neft Novy Port компаниясына тиесілі, ал жоба операторы – Gazprom Neft. 2011 жылдың көктемінде Gazprom Neft теңіз жолымен жыл бойындағы жабдықтау мүмкіндігін растады. Новопортовское кен орны екі кезеңде игеріледі: алғашқысы кен орнының оңтүстік бөлігіне бағытталған, ондағы өндіріс шыңы жылына 5 миллион тонна мұнайға жетеді. Екінші кезең кен орнының солтүстік бөлігін қамтиды, ондағы өндіріс шыңы жылына 3 миллион тонна мұнайға жетеді деп күтілуде.

Мессояха алқаптары

Мессояха мұнай және газ кен орындары тобы Батыс Мессояха және Шығыс Мессояха учаскелерінен тұрады. "ТНК BP" компаниясымен тең үлесте орналасқан "Messoyakhaneftegas" бірлескен кәсіпорны, "Газпром нефть" оператор ретінде екі блокқа да лицензия иеленеді. Екі блок бойынша қалпына келтірілетін C1+C2 қоры негізінен ауыр мұнайдан 620 миллион тоннаға жетеді. Кен орындары 1980 жылдары ашылған және Ресейдегі ең солтүстік құрлықтағы мұнай кен орындары болып табылады. Мессояха мұнай және газ кен орындары Ямало-Ненец автономиялық округінің Тазовский ауданындағы Гида түбегінде орналасқан – дамылмаған инфрақұрылыммен арктикалық климат аймағында. 2020 жылға қарай Мессояха кен орындарының өнімділігі жылына сегіз миллион тоннаға жетеді деп күтілуде, ал алғашқы миллион тонна 2016 жылға дейін өндіріледі.

Демеушілік

"Сибнефть" компаниясы Мәскеудің ЦСКА футбол командасының ресми демеушісі болды. Бірақ, "Газпром Нефть" 2005 жылы бұл келісімді тоқтатты, себебі "Газпром" Ресей Премьер-лигасының тағы бір футбол клубы – "Зенит Санкт-Петербургтің" басым үлесін сатып алды. "Газпром Нефть" сонымен қатар Омск қаласының "Авангард" және СКА хоккей клубтарын, сондай-ақ түрлі жүгіру, бес адамнан құралған футбол, скандинавиялық шаңғы және мотокросс жарыстарын да демеушілік етеді. 2010 жылы "Газпром Нефть" және "Газпромбанк" Ресейлік автокөлік спорты шебері Михаил Алешинді оның чемпион атанған жылы демеушілік етті.

Санкциялар

2022 жылдың наурызында Ресейдің Украинаға басып кіруі салдарынан Еуроодақ "Газпром Нефть" компаниясына санкциялар салды.