Олимпиададан соғысқа дейін: Американдық мұзтұзғыш және батыр пилоттың тағдыры

Кіріспе

Уильям Мид Линдсли Фиске III (4 маусым 1911 жыл - 17 тамыз 1940 жыл) – американдық әскери ұрыс ұшқышы және олимпиадалық бобслейші. 1928 және 1932 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында Фиске АҚШ бобслей командасының жүргізушісі ретінде алтын медаль жеңіп алды, сонымен қатар 1932 жылы Америка Олимпиада туын алып жүрді. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Фиске Ұлыбританияға барып, Корольдік әуе күштері ерікті резервіне қосылды, тіркелуге рұқсат алу үшін өзін канадалық деп мәлімдеді. Ол Ұлыбритания шайқасына қатысты, бірақ 17 тамыз 1940 жылы шайқаста қаза тапты. Джимми Дэвистен кейін Фиске Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан екінші американдық ұшқыш болды, бірақ Фиске Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан алғашқы американдық азамат ұшқышы еді. Оның ескерткіш тақтасы Лондондағы Сент-Пол соборының криптасында ашылды. Жазуы: Англияның өмір сүруі үшін өмірін қиған американдық азамат. Олимпиададағы мансабы мен әскери қызметі арасында Фиске Аспен шаңғы курортының дамуына зор үлес қосты. Фиске және оның серіктесі Колорадоның шалғайдағы таулы қалашығында алғашқы шаңғы көтергішін және пансионатын салды. Соғыстан кейін басқалар олардың жұмысын жалғастырды.

Ерте өмір

Фиске 1911 жылы Чикаго қаласында, Нью-Англияның банктік магнаты Беула мен Уильям Фискелердің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Чикагода оқыды, ал 1924 жылы Францияға білім алуға кетті, онда 16 жасында бобслей спортын ашты. Фиске 1928 жылы Кембридждегі Тринити Холлға түсіп, экономика және тарих пәндерін оқыды. 1936 жылы Томас Фортуна Райанның мұрагері Тед Райан, Колорадо штатының Аспен қаласының жанындағы таулардың суреттерін Фискеге әкелді. Бұл суреттерді Райанға кен орындарына инвестиция салуға қызығушылық танытқан адам сыйлаған еді. Алайда Фиске мен Райан бұл жерді тау шаңғысымен сырғанауға өте қолайлы деп тапты, бұл олардың Альпі сияқты АҚШ-та құруды жоспарлаған шаңғы курортының үлгісі болатын. Фиске мен Райан Аспенге сапар шекті, ол 1880 жылдардағы өркендеу кезеңінен кейін ондаған жылдар бойы тоқырап қалған кеншілер қаласы еді. Қала маңындағы көптеген тастап кетілген мүліктер өте төмен бағамен сатылымда болды. Фиске біреуін сатып алды, ал ол және Райан шаңғы үйінің жобасын жасады. Келесі маусымда олар гидтерді жалдады, соның ішінде швейцариялық шаңғы чемпионы Андре Рох, ол сол кезде Орегон штатындағы Рид колледжінде оқыды. Бұл үй 1937 жылдың соңында ашылды, ал бірнеше аптадан кейін алғашқы шаңғы көтергіші – «Қайық сүйрегіш» жұмыс істеді. Осы оқиғалар Аспенде шаңғы спортының бастауы деп есептеледі. Уорвик графесі, Мейденхедте. 1928 жылғы қысқы Олимпиада ойындары Швейцарияның Сент-Мориц қаласында өтті. Оның американдық командаластары – Джеффри Мейсон, Нион Токер, Клиффорд Грей және Ричард Парк. Фиске 1932 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында да қатысты, ол АҚШ туын ашылу салтанатында алып шықты, бұл ойындар Нью-Йорк штатының Лейк-Плэсид қаласында өткен еді. Жарыс форматы төрт адамнан тұратын командаға өзгертілді, бірақ Фиске және оның командаластары Клиффорд Грей, Эдди Иган және Джей О'Брайен тағы да алтын медальді жеңіп алды. Фиске 1936 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында Германияның Гармиш-Партенкирхен қаласында бобслей командасын жетекші етуге шақырылды, бірақ ол бас тартты. Кейбір адамдар бұл шешімнің себебі Германиядағы сол кездегі саяси жағдаймен келіспеушілік болғанын айтады, бұл оның 1940 жылы соғысқа қатысу шешімін түсіндіруі мүмкін. Фиске сонымен қатар Креста чемпионы атанды және Сент-Морицтегі Бадрутт сарайының барынан секіруімен әйгілі болды.

Fiske was born in Chicago in 1911, the son of Beulah and William Fiske, a New England banking magnate. He attended school in Chicago, and then went to school in France in 1924, where he discovered the sport of bobsled at the age of 16. Fiske attended Trinity Hall, Cambridge in 1928 where he studied Economics and History. In 1936 Ted Ryan, an heir of Thomas Fortune Ryan, brought some photographs of mountains near Aspen, Colorado, to Fiske. They had been given to Ryan by a man trying to interest him in investing in a mining claim. Fiske and Ryan, however, saw in them ideal terrain for downhill skiing, and the ski resort the pair had been talking about establishing in the United States, similar to those in the Alps where Fiske had competed in the Olympics. Fiske and Ryan visited Aspen, then a faded mining town decades removed from its boomtown years in the 1880s. Many of the abandoned properties around town were available for very low prices. Fiske bought an option on one, and he and Ryan had blueprints drawn up for a ski lodge. For the next season, they hired guides, including Swiss ski champion André Roch, then studying at Reed College in Oregon. The lodge opened at the end of 1937, and a few weeks later the Boat Tow, an early ski lift, opened. These events are considered the beginning of skiing in Aspen. Countess of Warwick, in Maidenhead. at the 1928 Winter Olympics in St. Moritz, Switzerland. His American team mates were Geoffrey Mason, Nion Tocker, Clifford Gray and Richard Parke. Fiske competed again at the 1932 Winter Olympics at Lake Placid, New York, USA, where he carried the United States' flag at the opening ceremony. The format of the race was altered to a four man team, but again Fiske and his team mates, Clifford Gray, Eddie Eagan, and Jay O'Brien took gold. Fiske was invited, but declined to lead the bobsled team in the 1936 Winter Olympics in Garmisch Partenkirchen in Germany. It is believed by some that this decision was due to his disagreeing with the politics in Germany at the time, which may also explain his later decision to join the war effort in 1940. Fiske was also a Cresta Champion, and was well known for jumps from the Badrutt's Palace Hotel's bar chandelier in St. Moritz.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Фиске Нью-Йорктегі Dillon, Reed & Co кеңсесіне қайтарылды, бірақ 1939 жылғы 30 тамызда ол «Акуатания» кемесімен Англияға қайтып келді, бірге No. 601 (Лондон графтығы) көмекші әуе күштері эскадрильясының мүшесі болған банк әріптесімен бірге. Фиске Ұлыбритания шайқасында соғысқан жеті американдық ұшақ экипажының бірі болды, бірақ АҚШ-тың бейтараптығына байланысты Фиске канадалық екенін көрсетті. Ол Корольдік әуе күштері ерікті резервіне қосылды және 1940 жылғы 23 наурызда ұшқыш офицер дәрежесіне көтерілді. Фиске ұшу оқуын No. 10 Бастауыш ұшу оқу мектебінде, RAF Ятесбериде, Уилтширде бастады, содан кейін RAF Бриз Нортонға, Оксфордширге, жоғары деңгейдегі ұшу оқуына ауысты. Америка азаматы ретінде ол «өз өмірін және адалдығын король Георг VI-ға берді» және ресми түрде RAF қатарына қабылданды. Күнделігінде қуанышты Фиске: «Соғыс басталғаннан кейін Англиядағы RAF-қа қосылған алғашқы АҚШ азаматы мен екенімді айта аламын» деп жазды. 1940 жылғы 12 шілдеде Фиске RAF-тың 601-ші эскадрильясына, «Хокер Харрикейн» эскадрильясына, RAF Тангмирде, Батыс Сассексте, «Миллионерлер эскадрильясы» деп аталған эскадрильяға қосылды және 20 шілдеде эскадрильямен алғашқы ұшуларын жасады, екі патрульді орындады. 1940 жылғы 16 тамызда, Ұлыбритания шайқасының қайнаған кезінде, RAF-тың 601-ші эскадрильясы неміс батырмалық бомбалаушылар эскадрильясын тоқтату үшін көтерілді. Фиске P3358 сериялық нөмірі бар «Харрикейн» ұшағын басқарды. Ұшағы ауыр зақымданған және қолы мен аяқтары күйген Фиске парашютпен секірмей, «Харрикейн» ұшағын әуежайға қарай жылжытып, шұңқырдан өтіп, жерге қондырды. Ұшағын Тангмирге аман-есен қондырғанмен, Фискеді жедел жәрдем қызметкерлері ұшақтан шығарып алды. Біраз уақыттан кейін оның жанармай багы жарылды. Фиске емделу үшін Чичестердегі Корольдік Батыс Сассекс ауруханасына жеткізілді, бірақ 17 тамызда хирургиялық шоктан көз жұмды. Фиске 29 жаста болды.

Ескерткіштер мен құрмет көрсетулер

Фиске Сассекс графтығының Боксгроув ауылындағы Сент-Мария және Сент-Блез шіркеуінің зиратында жерленген. Оның қабіртасында қарапайым жазу бар: «Ол Англия үшін қаза болды». Қосылу рәсімі насихат мақсатында жарияланды. 2008 жылдың 17 қыркүйегінде Боксгроув аббаттығында оған арналған еске алуға арналған әйнек терезе ашылды. Салтанатқа оның бұрынғы әріптестері қатысты және оның жасыл түсті «Бентли» машинасы қойылды. Фиске Лондондағы Британия шайқасы ескерткіші мен Капель-ле-Фернедегі Британия шайқасы мемориалында тізілген. 1941 жылдың 4 шілдесінде Лондондағы Сент-Пол соборының криптасында тақта ашылды. Онда: «Англияның тірі қалуы үшін өмірін берген американдық азамат» деп жазылған. Осы тақтаны Америка Тәуелсіздік күнінде ашу шешімі, әдетте, саяси болды; Америка Құрама Штаттары соғысқа ресми түрде қосылмаған еді және Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилль Фиске туралы әңгімені танымал етуге ұмтылды. Тақтаны Әуе күштері министрі сэр Арчибальд Синклер ашты. Ол салтанатта былай деді:

«Бұл өмірде көп мүмкіндіктерге ие болған жас жігіт. Ол ешқандай мәжбүрліктен туындамаған Британия үшін күресуге келді. Ол келді, күресті және қаза болды». Фискеге көрсетілген басқа да құрметтердің қатарында Нью-Йорктегі Сент-Джон Дивайн соборының криптасында оған арналған еске алу тақтасы бар. Америка Құрама Штаттарының бобслей және скелет федерациясы оның естелігіне Билли Фиске мемориалдық кубогын құрды. Кубок әр жыл сайын төрт адамнан тұратын бобслей командасының ұлттық чемпионына табыс етіледі. 2005 жылғы деректі фильмнен («Американдық жауынгер: Билли Фиске») басқа, Red Valley Productions оның өміріне негізделген «Билли Фиске: Жылдамдық патшасы» атты жаңа пьесаны Богнор Регис қаласындағы Александра театрында 20-25 шілдеде 2010 жылы қойды. Билли Фиске қоры қазіргі уақытта Уандсворт кеңесімен бірлесіп, Лондондағы АҚШ елшілігіне жақын жердегі Найн Элм паркінде Билли Фиске ескерткіші үшін арналған жерді аяқтау жұмыстарын жүргізіп жатыр. Суретші Дженна Гирингке қоладан жасалған өнер туындысын жасау тапсырылды.