Кіріспе

Бұршақ тұқымдас өсімдіктер түрі

Trifolium stoloniferum, жүгіргіш бұқа жалпағы, АҚШ-тың шығысы мен орталық-батысында табиғи түрде өсетін, көп жылдық жалпақ өсімдіктің сирек кездесетін түрі. 1940 жылдан 1983 жылға дейін ол жойылып кеткен деп есептелді, бірақ Батыс Вирджинияда екі популяциясы табылғаннан кейін қайта ашылды. Содан бері АҚШ-та одан да көп популяциялары табылды, бірақ ол әлі де Солтүстік Америкадағы ең осал өсімдіктердің бірі болып саналады.

Сипаттама

Бұл өсімдіктің тік, бұтақсыз гүлденетін сабақтары бар, олар әдетте биік болады. Сабақтың жоғарғы жағы дөңгелек гүл шоғырымен жабылған, оның астында екі жапырақ орналасқан. Бұл жоғарғы жапырақтары гүлсіз сабақтардағы жапырақтардан ірілеу келеді. Гүл шоғырлары ақ түсті, кейде қызғылт реңі бар, диаметрі 2–2,5 см. Басқа клейверлер сияқты, жүгіргіш бизон клейверінің де үш жапырақшадан тұратын жапырақтары бар. Ол тамырынан ұзын, жер бетімен жайыла өсетін жүгіргіш бұтақтар (столон) жібереді, олар топыраққа тамыр жасайды. Сабақтары мен жапырақтары түксіз. Ол мамырдың ортасынан маусымға дейін гүлдейді және шілде айында жеміс береді.

Тіршілік ету ортасы

Бұл өсімдіктің бастапқы мекені – орман және дала аймақтарындағы ашық жерлердегі құнарлы топырақтар деп саналады. Көшпенді бизондар осы ашық жерлерді сақтап, белгілі жолдармен қозғалып жүрген болуы мүмкін. Қашықтағы бұқашақ трифолі қазіргі уақытта Батыс Вирджиния, Огайо, Кентукки, Индиана, Пенсильвания және Миссури штаттарында таралған. Сонымен қатар, Иллинойс, Канзас және Арканзас штаттарынан да тарихи мәліметтер бар. Қалған қашықтағы бұқашақ трифолінің популяциясы көбінесе шағын және сирек кездеседі. Ол көбінесе өзендер мен ағыстар бойындағы жартылай көлеңкелі орманды жерлерде қайта табылады, бірақ кейбіреулері ескі үйлер мен зираттардың газонды жерлерінде де кездеседі.

Қауіптер

Тарихи деректер көрсетіп тұрғандай, жүгіретін бұқа жалпағы өзінің ареалының белгілі бір бөліктерінде көптеп кездесетін, бірақ пионерлер қоныстанғаннан кейін тез жоғалып кеткен. Осы өсімдіктің төмендеу себептері толыққанды белгілі емес, бірақ олар өсімдіктің өмір сүру ортасынан ірі шөп жейтін жануарлардың жоғалуымен тікелей байланысты деп саналады. Бұл түрдің өмір сүруі ірі жануарлардың, әсіресе бизонның тудырған орманның бұзылуына тәуелді болған сияқты. Көптеген бұрынғы жазбалар бизонның тұздан қоршалған жерлері мен жолдарының жанында болған. Басқа себептерге енгізілген түрлердің бәсекелестігі және өмір сүру ортасының жойылуы да жатуы мүмкін. Жүгіретін бұқа жалпағы – трифолиумның ризобиальдық байланысы жоқ жалғыз түрі болып табылады. Ризобиялар әдетте трифолиумның тамырларын түйіндеп, өсімдікке азоттың қолжетімділігін арттырады. Trifolium stoloniferum бизонмен байланысты жоғары азотты ортаға байланысты ризобиямен байланысу қабілетін жоғалтқан ба, әлде ризобиальдық серіктес трифолиумның төмендеуінен немесе экзотикалық трифолиуммен енгізілген ризобиямен бәсекелесуден жойылған ба, әзірге белгісіз.