Жозия Чарльз Стэмп: Британдық өнеркәсіпші, экономист және саяхатшы

Кіріспе

Британдық өнеркәсіпші, экономист, саясаткер және жазушы (1880–1941)

Жосия Чарльз Стамп, 1-ші барон Стамп (21 маусым 1880 – 16 сәуір 1941) – ағылшын өнеркәсіпшісі, экономисі, мемлекеттік қызметкер, статистик, жазушы және банкир. Ол Англия банкінің директоры және Лондон, Мидленд және Шотландия темір жолының төрағасы болды.

Өмір және мансап

Стамп Лондонның Хэмпстед қаласында жеті баланың үшіншісі болып дүниеге келді; оның кіші інісі Л. Дадли Стамп географ ретінде танымал болды. Ол дүниеге келген кезде оның әкесі Лондон қаласында азық-түлік және жалпы мақсаттағы дүкеннің иесі және басқарушысы болды. Стамп Кент графтығындағы Годхерст қаласындағы Бетани мектебінде білім алды. 16 жасында мектепті бітіріп, Ішкі кірістер департаментінде клерк болып мемлекеттік қызметке кірді. Сауда кеңесіндегі қысқа ғана үзілістен кейін, ол 1903 жылы Херефордта салық инспекторының көмекшісі, 1909 жылы Лондонда салық инспекторы және 1916 жылы хатшының көмекшісі болды. Осы уақытта Стамп сырттай студент ретінде экономиканы оқыды. 1911 жылы Лондон университетінен бірінші сыныпты диплом, ал 1916 жылы Лондон экономика мектебінен докторлық диплом алды. «Британдық табыстар мен мүлік» атты диссертациясы осы саладағы стандартты еңбекке айналып, оның академиялық беделін нығайтты. 1919 жылы ол мансабын өзгертіп, мемлекеттік қызметтен бизнеске өтті, «Нобль Индустриз Лтд» компаниясына хатшы және директор болып кірді, кейіннен одан «Империал Химикалық Индустриялар» компаниясы пайда болды. 1926 жылы ол LMS төрағасы болды және 1932 жылы компанияның локомотивтерге қатысты мәселелерін шешу үшін Уильям Станиерді бас инженер-механик етіп тағайындауға белсенді түрде атсалысты. 1928 жылы Англия банкінің директоры болып тағайындалды. Стамп жиі түрлі мемлекеттік комиссияларға, комитеттерге және кеңестерге мүше болып тағайындалды: ол 1919 жылғы табыс салығы жөніндегі Корольдік комиссияның, 1923–1924 жылдардағы Солтүстік Ирландияның қаржы төрелік комитетінің, 1924 жылғы салық салу және ұлттық қарыз жөніндегі комитеттің, 1924 жылғы Дауэстің өтемақы комиссиясының неміс валютасы және қаржысы жөніндегі комитетінің, 1929 жылғы Янг комитетінің және 1930–1939 жылдардағы Экономикалық кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды. 1935 жылы ол Англо-неміс қауымдастығының негізін қалаушыларының бірі болды және 1936 жылы Нюрнбергке сапар жасады (онда ол Адольф Гитлермен кездесті – Стамп оны «мемлекет қайраткері және популисттің үйлесімі» деп атады, сондай-ақ Франц фон Папенмен де кездесті), ал 1937 жылы сол кездегі Сыртқы істер министрі лорд Галифакстың жасырын қолдауымен нацистік партияның съезін көру үшін барды. Стамп нацистік Германияға симпатия танытып, «иудейлердің үстемдігіне қарсы дұрыс шаралар қолдау» екенін айтты. 1927 жылдан өмірінің соңына дейін Стамп Корольдік инженерлердің теміржол және көлік корпусының полковнигі болды, ал 1938 жылы Корольдік инженерлердің қосымша резервіндегі көлік бөлімшелерінің құрметті полковнигі атанды. Стамп салық салу саласындағы британдық сарапшы ретінде кеңінен танылды және 1930 жылдан 1932 жылға дейін президент болып қызмет еткен Корольдік статистикалық қоғамның жұмысына белсенді қатысты. «Блиц» кезінде неміс бомбалауынан қорғану үшін Шортлендс қаласындағы Парк Хилл-роудтағы «Танталлон» үйінен шығудан бас тартты. 1941 жылдың 16 сәуірінде үйіндегі бомбалау кезінде 60 жастағы ол және оның 63 жастағы әйелі қаза тапты. Олар Беккенхам зиратында жерленген. Стамп қайтыс болған кезде Ұлыбританиядағы ең бай адамдардың бірі саналды.

Stamp was born in Hampstead, London, the third of seven children; his youngest brother L. Dudley Stamp was known as a geographer. At the time of his birth his father owned and managed a provision and general shop in London. Stamp was educated at Bethany School, Goudhurst in Kent. He left at 16 and joined the Civil Service as a boy clerk in the Inland Revenue Department. With a brief interval in the Board of Trade, he rose to assistant inspector of taxes at Hereford in 1903, an inspector of taxes in London in 1909, and assistant secretary in 1916. Meanwhile, Stamp was studying economics as an external student. He was awarded a first class degree (1911) by the University of London and a doctorate (1916) by the London School of Economics. The thesis, published as British Incomes and Property, became a standard work on the subject and established his academic reputation. In 1919 he changed career, leaving the civil service for business, to join as secretary and director of Nobel Industries Ltd, from which Imperial Chemical Industries developed. In 1926 he became Chairman of the LMS and was instrumental in getting William Stanier appointed in 1932 as Chief Mechanical Engineer to resolve the locomotive problems of the company. In 1928 he was appointed a director of the Bank of England. Stamp was often called to serve on public commissions, committees and boards: he was a member of the Royal Commission on Income Tax, 1919, the Northern Ireland Finance Arbitration Committee, 1923–24, the Committee on Taxation and National Debt, 1924, the Dawes Reparation Commission's Committee on German Currency and Finance, 1924, the Young Committee in 1929 and the Economic Advisory Council, 1930–39. In 1935, he was a founding member of the Anglo German Fellowship and had made low key visits to Nuremberg in 1936 (when he met Adolf Hitler – whom Stamp noted was a "statesman and demagogue combined" – and Franz von Papen), and 1937, to view the Nazi Party Congress with the unspoken support of the then Foreign Secretary Lord Halifax. Stamp expressed sympathy for Nazi Germany, saying he supported "reasonable counteraction of Jewish domination." From 1927 until his death Stamp was Colonel commanding the Royal Engineers Railway and Transport Corps, and became Honorary Colonel of Transportation Units in the Royal Engineers Supplementary Reserve in 1938. Stamp was widely regarded as the leading British expert on taxation, and took an active part in the work of the Royal Statistical Society, serving as president from 1930 to 1932. Stamp refused to be moved out of his house, 'Tantallon', in Park Hill Road, Shortlands, during the German bombing of The Blitz. He, aged sixty, and his wife, aged sixty three, were killed by a bomb's direct hit on the air raid shelter at their home on 16 April 1941. They were buried at Beckenham Cemetery. Stamp was regarded to be the second wealthiest man in Britain at the time of his death.

Құрметтер мен марапаттар

Стамп 1918 жылы Британ империясы орденінің командирі (CBE) атанды, 1920 жылы орденнің рыцары (KBE), 1924 жылы Ұлы крест (GBE) және 1936 жылы Бат орденінің Ұлы крестінің рыцары (GCB) болды. Ол Иерусалимнің Қасиетті Иоанн орденінің қадірлі рыцары еді. Сондай-ақ, ол 1936 жылы марапатталған Австрияның Еңбегі үшін орденінің Ұлы крестімен және Ауғанстанның Астаур орденімен марапатталды. 1933 жылы Штамп Америка өнер және ғылым академиясының халықаралық құрметті мүшесі, ал Америка философиялық қоғамының халықаралық мүшесі болып сайланды. 1935 жылы ол Шортлендс поселкесінде қоныстанған Беккенхэм, Кент қалашығының тұңғыш мэрі болды. 1936 жылы ол сол қалашықтың, ал 1937 жылы Блэкпулдің құрметті азаматы атанды. Оның жазған бірнеше еңбектерінде (төменде қараңыз), мысалы, «Христиандық және экономика» (1939) еңбегінде христиандық құндылықтардың қазіргі заманғы экономикалық жүйелерге қатыстылығы талқыланады. Стамптың ұлы Уилфред әкесімен бір уақытта және бір жерде қаза тапты, бірақ ағылшын заңнамасында өлім тізбесін анықтау мүмкін болмаған жағдайда, ересек жасқа жеткені алдымен қайтыс болған деп есептеледі. Осылайша, заң бойынша Уилфред уақытша ақсүйек атағын мұраға алды, нәтижесінде отбасы екі рет мұрагерлік салығын төлеуге міндетті болды. Ақсүйек атағы Стамптың төрт ұлының екіншісі Треворға берілді.