Кіріспе

Түс терминінің шолуы

Қызыл-күлгін – қызыл мен күлгін арасындағы 3/4 бөлігінде орналасқан, күлгінге жақын, жоғары орташа қанықтығы бар теңдес түс. Американдық ағылшын тілінде бұл түс термині кейде түстер теориясында күлгін түстердің бірі ретінде қолданылады – қызыл мен күлгін арасындағы спектрлік емес түс, ол CIE хроматикалық диаграммасындағы күлгін түстер қатарындағы түстің терең түрі болып табылады. Кейбір суретшілер үшін қызыл-күлгін күлгінмен тең мағынада қолданылады. Күлгін мен күлгіннің мағынасы түрлі елдерде және тілдерде сөйлейтін адамдар арасында өте әртүрлі болғандықтан, шатасу жиі туындайды. Мунселл түс жүйесінде күлгін түсі термині бар, ал кейбір (әсіресе АҚШ) ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар үшін максималды 12 хромада бұл "Қызыл күлгін" дегенді білдіреді. Бұл конвенция хроматикалық мақсаттар үшін қолданылады, себебі қызыл күлгін, қызыл мен баспагерлік күлгін арасында орналасқан (компьютер дисплейлері үшін күлгін веб-түсі ойлап табылғанға дейін күлгін деп есептелген түс).

Қызыл-көк түсті басқа түстермен байланысы

Қызыл қызғылт түс қызыл "аналогтық түстер тобының" құрамына кіреді, оған қызғылт қызыл, қызыл, қызыл-апельсин, апельсин, алтын және сары түстер де кіреді, яғни "жылы түстер" деп аталатын, немесе жылу сезімін тудыратын түстер ("салқын түстерге" қарама-қарсы). Қызыл қызғылт түстің толықтырғыш түсі – минт жасыл, ол жасыл және көктемгі жасыл түстердің арасында орналасқан. Бұл теңіз жасылына өте жақын, бірақ қанықтығы жоғары және жарқын боялған. Кейбір дәстүрлі қолданыстарда қызыл қызғылт – сары-алтын (алтын) және жасыл-көк (цианоз) түстерімен бірге түстік шеңбердің үштік тобын құрайтын аралық немесе үшінші түс ретінде аталады. Дегенмен, қазіргі қолданыста көбінесе магента осы үшінші түс деп аталады.

Қызыл-сары

Қызыл қызғылт немесе пигмент қызғылт (пигмент қызғылт қызғылт) – қызғылт түстің (қызыл қызғылт) 1950 жылдардағы пигменттерде, бояуларда немесе түсті қарындаштарда ескі RYB түстер шеңбері бойынша қалай көбейтілгенін көрсетеді. Бұл түс оң жақта көрсетілген. Қызыл қызғылттың нормаланған түс координаттары 1985–1989 жылдары X11 түстерінің атаулары ресмиленген кезде ағылшын тілінде алғаш рет түс атауы ретінде тіркелген орташа қызғылт қызғылтқа толық сәйкес келеді. 1970 жылдарға қарай психоделикалық өнердің пайда болуымен суретшілер жарқыраған пигменттерге үйреніп, "қызғылт" немесе "жарқыраған қызғылт" деп аталатын, электр қызғылтымен тең пигменттер суретшілердің пигменттері мен түсті қарындаштарында қолжетімді болды. Пигментте электр қызғылтын көбейту үшін қызыл қызғылт пигментіне аздап көк және ақ қосу қажет. Дегенмен, көбейту нақты болмайды, себебі пигмент түстері компьютерде көрсетілгендей жарқыраған болуы мүмкін емес.

Қоби

Оң жақта коби түсі көрсетілген. Бұл ашық қызыл-күлгін түстің "коби" атауы 2001 жылдан бері қолданылып келеді, ол Xona түстер тізіміндегі түстердің бірі ретінде жарияланған.

Қызғылт лаванда

Оң жақта қызғылт лаванды түс көрсетілген. Бұл түстің бастауы "Pantone Textile Paper eXtended (TPX)" түстер тізімі, #14 3207 TPX – қызғылт лаванды түсі.

Жүгірткі

Пюс – орташа сұрғылт қызыл-күлгін түс.

Қызыл-сары қызғылт түсті

Оң жақта ашық қызыл-күлгін түсі (желпі қызыл" веб-түсімен бірдей) көрсетілген. Бұл түс қызыл-күлгін түстің ашық тоны болып табылады.

Қызғылт қызыл

Оң жақта күлгін-қызыл түсі көрсетілген. Қызыл күлгін түстің жарқын тоны, ол 1958 жылдан бері Crayola түсі болып табылады.

Шарап

Оң жақта сарыбас түсі көрсетілген. Бұл терең, жарқын қызғылт-қызыл түс.

Қызыл-көк түсті

Қызыл қоңыр - бұл Рохо Пурпура деп аталатын түс (испан тілінде "қызыл қоңыр"), Роза Галлего мен Хуан Карлос Санцтың 2005 жылы жарық көрген "Гуа де колорасион" (Түстер нұсқаулығы) түстер сөздігінде, испан тілінде кеңінен танымал. "Қызыл қоңыр" ағылшын тілінде сирек қолданылатын түс атауы болғанымен, испан тілінде ол күлгін түстің негізгі тондарының бірі саналады.

Қызарту

Қызғылт түс оң жақта көрсетілген. "Blush" түсінің аты ағылшын тілінде алғаш рет 1590 жылы қолданылған. "Blush" 1998 жылдан бері Crayola түсі болып табылады. Бұрын ол 2005 жылға дейін "cranberry" деп аталған.

Ауру жұқтырылған

Оң жақта "Smitten" түсі көрсетілген. "Smitten" – Резейн түстер тізіміндегі түстердің бірі, бұл тізім Австралия мен Жаңа Зеландияда кеңінен танымал. Бұл түс 2011 жылы жасалған.

Орташа қызыл-сары

Орташа қызыл-күлгін түс – Crayola бояуларында "қызыл-күлгін" деп аталатын қызыл-күлгін түстің орташа тоны. Бұл түс 1930 жылдан бері Crayola түсінің тізімінде бар.

Фанданго

Оң жақта фанданго түсі көрсетілген. "Фанданго" сөзі ағылшын тілінде түс атауы ретінде алғаш рет 1919 жылы қолданылған.

Флирт

Оң жақта «флирт» түсі көрсетілген. «Флирт» сөзі ағылшын тілінде түс атауы ретінде алғаш рет 1928 жылы қолданылған. 2001 жылы «флирт» Xona түстер тізіміне енгізілген.

Поп жұлдызы

Оң жақта "Попстар" түсі көрсетілген. "Попстар" – Resene түстер тізіміндегі түстердің бірі. Ол 2006 жылы құрастырылған.

Жазгүл тұнбасы

Жазберри джемі түсі оң жақта көрсетілген. Бұл түс, қызыл-күлгін терең түсі, 2003 жылы Crayola компаниясымен жасалған.

Шарап

Оң жақта шарап түсі көрсетілген. "Шарап" түсі – қызыл шараптың орташа түсін көрсетеді. "Шарап" сөзі ағылшын тілінде түс атауы ретінде алғаш рет 1705 жылы қолданылған.

Византия

Оң жақта Византия түсі көрсетілген. "Византия" сөзі ағылшын тілінде түс атауы ретінде алғаш рет 1926 жылы қолданылған.

Бақша

Баклажан – қою күлгін немесе күлгін қоңыр түс, ол еуропалық баклажанның сыртқы қабығының түсіне ұқсас. "Баклажан" түсінің тағы бір атауы – обалжан. "Баклажан" түсі деп түс қорабында көрсетілген қара сұрғылт қызыл күлгін түсі 1998 жылы Crayola компаниясы ұсынған.

Қызғылт қызыл (Per Bang)

Күлгін-қызыл (Per Bang) – қызыл-күлгін түстің жарқын түсі.