Кіріспе

Мексикалық саясаткер Висенте Ломбардо Толедано (16 шілде 1894 – 16 қараша 1968) – 20 ғасырдағы ең белгілі мексикалық еңбек қозғалысының көшбасшыларының бірі, ол "мексикалық марксизмнің деканы [және] Мексика мен марксизм және социализмнің халықаралық әлемі арасындағы ең танымал байланыс" деп аталды. 1936 жылы ол Мексика жұмысшыларының конфедерациясын (CTM) құрды, ол президент Лазаро Карденас құрған үкіметтік партиямен тығыз байланысты ұлттық еңбек федерациясы, Мексика революциясы партиясы (PRM) болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін одақтан қуылғаннан кейін Ломбардо Толедано Нарсисо Бассолспен бірге "Халық партиясы" саяси партиясын құрды, ол кейін Partido Popular Socialista деп аталды.

Ерте мансап

Ломбардо Толедано Пуэбла штатының Тезиутлан қаласында Испания мен Италиядан шыққан сефардтық еврейлердің орта таптағы ата-аналарының отбасында дүниеге келген. 1919 жылы Мексиканың Ұлттық автономиялық университетінен (UNAM) заңгерлік диплом алғаннан кейін, ол философия және әдебиет бойынша магистр дәрежесін алды және Халық университетінде де, UNAM-да да сабақ берді. 1933 жылға дейін UNAM-да оқытып, сол жерде ол «жеті дана» (los siete sabios) деп аталатын бейресми топқа мүше болды. UNAM-да жұмыс істеген кезінде Ломбардо Толедано мұғалімдер одағын ұйымдастыруға көмектесті. 1921 жылы ол Еңбек партиясына қосылды. 1928 жылы Кристеро қозғалысымен байланысы бар оңшыл католик Обрегонды өлтіргеннен кейін CROM ықпалын жоғалтты. Ломбардо Толедано 1932 жылы CROM мен Еңбек партиясынан кетіп қалды. Ол «Тазаланған CROM» деп аталатын фракцияны ұйымдастырды, олар 1932 жылы CROM-нан жаппай шығып кетті. Бұл жаппай кету CROM-ды тоқыма өнеркәсібіндегі бірнеше одақтан басқа ештеңе қалдырмады. 1936 жылы Тазаланған CROM Мексика жұмысшыларының конфедерациясына (КТМ) айналды, популист президент Лазаро Карденас және Мексика революциясының биліктегі партиясы (ПРМ) – CROM-мен байланысты Еңбек партиясының қарсыласымен одақтасты. Ломбардо Толедано 1936 жылдан 1940 жылға дейін КТМ-нің бас хатшысы болды.

CTM құрылуы және Карденаспен одақтасуы

КРОМ-нан тыс, Ломбардо Толедано өзінің «тазартылған» КРОМ-ын басқа еңбек ұйымдарымен біріктіретін жаңа федерация құруға кірісті. Оның алғашқы одақтастарының бірі – Федералды округтің жұмысшылар кәсіподақтарының конфедерациясы болды. Оның құрамына жалақысы төмен жұмысшылар ғана емес, сонымен қатар кәсіби мамандар, ереуілді бұзушылар, кейбір көше сатушылары және басқа да бейресми экономиканың өкілдері кірді. Фидель Веласкес Санчес CSTDF-ті басқарған «бес қасқыр баласының» бірі болды. Веласкес тобынан және CGT-дан алшақтап, Ломбардо Толедано Мексика жұмысшылары мен шаруаларының конфедерациясын (CGOCM) құрды. Кейіннен 1936 жылы бұл ұйым CTM-ге айналды. CTM құрылғаннан бастап Лазаро Карденас дель Рио үкіметімен тығыз байланыста болды. Ломбардо Толедано 1934 жылы Карденастың кандидатурасына қарсы болғанмен, 1936 жылдың 5 ақпанында Нуэво-Леон штатының Монтеррей қаласындағы жұмыс берушілер ереуілінен кейін CTM Карденас үкіметіне жұмысшылардың қолдауын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. Карденас Монтеррейде демонстрация өткізіп, әртүрлі еңбек ұйымдарын PRI-мен байланысты ұлттық бірлікке біріктіруге шақырды. Саяси дағдарыс Каллес Карденасқа қарсы сөзді шабуылдар жасап, оны құлатуға ұсыныс жасағанда күшейді. «Тазартылған» КРОМ, CSTDF, басқа еңбек ұйымдары және Мексика Коммунистік партиясы (МКП) Карденасты қорғау үшін бірікті. Олардың қолдауымен Карденас сол жылы Каллес пен Моронесті тұтқындап, елден шығарып жіберді. Осыдан кейін CTM құрылды, ол ірі мұнайшылар мен теміржолшылар кәсіподақтарын өз құрамына қосты. Сондай-ақ, МКП және оның құрған өндірістік кәсіподақтары да оны қолдады. Алайда, алғашқы жылдары бұл кәсіподақтар екі рет CTM-ден шығуға әрекеттенді. Бірінші рет 1936 жылы CTM құрылтайында Ломбардо Толедано Веласкесті (олардың тарапынан келген, бірақ лауазымға уәде берілген адамның орнына) жаңа ұйымның ұйымдастыру хатшысы етіп тағайындағанда олар шығу туралы мәселе көтерді. Екінші рет келесі жылы осы мәселе қайта көтерілді. Алайда, екі жағдайда да кәсіподақтар партияның «Халық фронты» саясатының аясында бірлікке келісуге міндеттелді. Ломбардо Толедано, мүмкіндігінше анықтауынша, МКП мүшесі болған емес. Дегенмен, «Халық фронты» кезеңінде ол МКП-нің номиналды басшыларынан гөрі Совет Одағынан күшті қолдау алды. Осы кезеңнің саясатын ұстанған ол және CTM Карденас үкіметін ынтамен қолдады, 1936 жылы теміржол және электрмен жұмыс істейтін жұмысшылардың, ал 1937 жылы мұнайшылардың ереуілі кезінде кәсіподақтардың талаптарын жұмсартуға қатысты. Ломбардо Толедано мен CTM 1938 жылы Карденастың мұнай өнеркәсібін ұлттандыруын қолдады. Ломбардо Толедано 1938 жылы Латын Америкасы жұмысшыларының конфедерациясын құрды. Оның құрылтайына Индустриялық ұйымдар конгресінің өкілі Джон Л. Льюис қатысты. АҚШ Еңбек федерациясы оған бойкот жариялады.

Биліктен құлау

Мануэль Авила Камачо, Карденастың қолдаушысы және мұрагері, көбірек консервативті болды. Ол 1941 жылы Ломбардо Толедано қайта сайланбаған кезде Фидель Веласкесті CTM төрағасы етіп тағайындады. Ломбардо Толедано ХТМ-де ықпалды болып қалды, Мексика Гитлерге қарсы соғысқа қатысқанда соғысқа қолдау көрсету және ереуілдерге қарсы тұру саясатын ұстанды. Бірақ, Ломбардо Толедано КТМ-мен де, үкіметпен де келіспей қалды. CTM 1938 жылы (CGT, CROM және электр жұмысшыларының кәсіби одағымен бірге) Институционалдық революциялық партияның алғашқы нұсқасы – Мексика революциясы партиясымен (PRM) ресми түрде біріккенімен, Ломбардо Толедано PRI (қазір Мигель Алеман Вальдес басқарады) тым консервативті деп шешіп, оған қарсы тұру үшін өзінің партиясын құрды – Халықтық партия. Халықтық партия ешқашан маргиналды партия деңгейіне жетпеді және 1960 жылы Халықтық социалистік партия деп қайта аталды. CTM Ломбардо Толеданоның жаңа партиясын қолдаудан бас тартты, ал Фидель Веласкес 1948 жылы Ломбардо Толеданоны CTM-нен ресми түрде шығарып салды. Ломбардо Толедано одақтан кетті, бірақ оның құлдырауына себепкер болғандарды қатты сынағаннан кейін ғана. Ол сол сөйлеуде бірінші жақта ("yo") алпыс төрт рет қолданды – бұл фактіні кейбір газеттер атап өтіп, оны "Yo yo Champion" деп атады. Ломбардо Толедано екі басылым шығарды (Америка Латина журналы және Эль Популяр газеті), сонымен қатар кітаптар, памфлеттер мен газет мақалаларын жариялауды жалғастырды. Сондай-ақ, ол 1936 жылы Жұмысшылар университетін құрды және өмірінің соңына дейін оны басқарды.