Уильям Гордон Камминг: Шотландиялық әйгілі тұлғаның өмірі мен даулы ісі

Кіріспе

(1848–1930) Шотландиялық жер иесі, әскери қызметкер, авантюрист және қоғамдық өмірге белсенді қатысушы, 4-ші баронет, лейтенант-полковник сэр Уильям Александр Гордон Гордон Камминг (20 шілде 1848 – 20 мамыр 1930), – шотландиялық жер иесі, әскери қызметкер, қоғамдық өмірге белсенді қатысушы және әйелдерге құмарлық танытқан адам. Ол 1891 жылғы корольдік баккара жанжалының орталық тұлғасы болды. Баронеттік атаққа ие болғаннан кейін Британ армиясына қосылып, Оңтүстік Африка, Египет және Судан елдерінде қызмет етті; өзінің еңбегімен көзге түсіп, лейтенант-полковник шеніне дейін көтерілді. Ол Америка Құрама Штаттары мен Үндістанда аң аулаумен де шұғылданды. Уэльс принці Эдуардтың 20 жылдан астам досы болған ол 1890 жылы Йоркширдің шығыс бөлігіндегі Транби Крофтта өткен кештесуге қатысты, онда принцтің тілегі бойынша баккара ойынына қатысты. Екі түндік ойын барысында ол алдап ойнады деген айып тағылды, бірақ ол бұл айыптауды батыл түрде жоққа шығарды. Оқиға жайлы ақпараттар тарағаннан кейін ол партияның бес мүшесін арнау үшін сотқа берді; Уэльс принці куәгер ретінде шақырылды. Сот процесі Ұлыбританияда және шетелде кеңінен жарияланды, бірақ сот шешімі Гордон Каммингке қарсы болды және ол қоғамдық өмірден шеттетілді. Сырт келбеті әдемі, мақтанғақ адам болған Гордон Камминг, әсіресе тұрмысқа шыққан әйелдерге құмарлық танытты. Сот процесінен кейін ол американдық мұрагер Флоренс Гарнерге үйленді; олардың бес баласы болды, бірақ олардың қарым-қатынасы бақытсыз болды. Ол жазушылар Кэти Ффорд пен Джейн Гордон Каммингтің әкесі.

Ерте өмір

Уильям Гордон Гордон Камминг 20 шілдеде 1848 жылы Морейширдегі Форрес қаласының жанындағы Санкхар үйінде дүниеге келді. Оның ата-анасы Александр Пенроуз Гордон Камминг – Гордон Камминг баронеттерінің үшіншісі және Энн Питкэрн (Кэмпбелл) болды. Уильям ата-анасының төрт баласының екіншісі және үлкен ұлы еді. Оның ағасы Руэлин Джордж Гордон Камминг белгілі ірі аң аулаушы болса, әпкесі Констанс Гордон Камминг – саяхат жазушысы еді. Гордон Камминг Англиядағы Этон және Веллингтон пансиондық мектептерінде білім алды. Он сегіз жасқа келгенде ол баронеттік атақты мұраға алды және Камминг тайпасының басшысы болды; оның әулеті төртінші ғасырдан бастап, Шарльмен арқылы ізге түсірілді. Оның мұрасына Морейширдегі үш иелік кірді: Форрес маңындағы Алтир, Элгин маңындағы Гордонстон және Даллас ауылы. Иеліктердің жалпы ауданы сапасы төмен жерді құрады; шамамен 1890 жылы олардан түскен жылдық кіріс 60 000 фунт стерлинг немесе 80 000 фунт стерлинг деп көрсетілген.

Әскери мансап

Гордон Камминг астмамен ауырып, бір көзі соқыр болғанымен, 1868 жылы шотландтық фюзилер гвардиясына (1877 жылы шотландтық гвардия деп қайта аталды) прапорщик болып кірді (тағайындалуы 1867 жылғы 25 желтоқсанмен белгіленген). Ол 1871 жылғы 17 мамырда сатып алу арқылы полк лейтенанты және армияда капитан шеніне көтерілді, бұл комиссияларды сатып алуға болатын соңғы жыл болды. Ол Оңтүстік Африкадағы ағылшын-зулу соғысына ерікті болып қатысты, онда батырлықпен қызмет етіп, хабарламаларда есімдері тіркелді; ол 1879 жылғы Улунди шайқасынан кейін Cetshwayo-ның қамалын бірінші болып басып кірді. Сол жылы ол әскердің атынан бұрынғы император Евгенияға оның ұлы, Императорлық ханзада Наполеонның қазасына байланысты көңіл айтты. Гордон Камминг 1880 жылғы 28 шілдеде полк капитаны және армияда подполковник шеніне өрледі. Ол 1882 жылғы Англия-Мысыр соғысында Мысырда, ал 1884–1885 жылдардағы Судандағы Махдистік соғыста қызмет етті, соңғысы – Сахара колоннасындағы Гвардиялық түйе полкінің құрамында болды. 1888 жылғы 23 мамырда майор шеніне көтерілді. Ол сонымен қатар тәуелсіз саяхаттар жасап, Үндістанда жолбарыстарды жаяу қуды, АҚШ-тағы Роки тауларында аң аулады; 1871 жылы ол Үндістандағы саяхаттары туралы «Жабайы адамдар мен жабайы аңдар: лагерьдегі және джунглидегі көріністер» атты еңбегін жариялады. Бұл еңбек Үндістанға және одан қайтудың ең қолайлы жолдары, қай маусымда қандай жануарларды аулауға болатыны және аңшы экспедициясына қандай жабдықтар қажеттігі туралы мәліметтерді қамтиды. Ол еңбегін келесі сөздермен аяқтады:

Менің ісімнің жазбасы, әрине, жалпы оқырман үшін одан да әртүрлі мазмұнмен, тек қана қырғыннан басқа нәрселермен толық болғанда және қан төгу туралы әңгіме елдің географиясы, табиғаты және адам мен жануарлар тарихы туралы мәліметтермен жиі толықталғанда көбірек ұнайтын болар еді; бірақ олардың барлығы басқа жерде және шебер қаламгерлермен жақсы сипатталған.

Патшалық бакара туралы жанжал

1890 жылдың қыркүйегінде Артур Уилсон, 52 жастағы Халл қаласындағы кеме компаниясының иесі, Гордон Каммингті, сондай-ақ Уэльс ханзадасы Эдвардты, Йоркширдің Шығыс Райдингіндегі Транби Крофт үйіне шақырды; Гордон Камминг пен ханзада жиырма жылдан астам уақыттан бері дос болған. Сол демалыс күндері қатысқандардың арасында Уилсонның әйелі Мэри, ұлы Стэнли Уилсон, қызы Этель және оның күйеуі Эдвард Лайсет Грин болды. Принцтің жақын туыстарының бірнеше өкілдері де шақырылды, олардың ішінде – Беверлидің консервативті депутаты сэр Кристофер Сайкс, Тирвитт Уилсон, Лорд Ковентри, Лорд Эдвард Сомерсет, оның туысы капитан Артур Сомерсет және генерал-лейтенант Оуэн Уильямс, олардың әйелдерімен бірге. Сондай-ақ, Гордон Каммингтің шотланд гвардиясындағы әріптесі және Уилсон отбасының досы лейтенант Беркли Левет те бұл шараға қатысты. Демалыс күндері кешке Эдвард бакара ойнауға талап етті, бұл ойын құмар ойындармен байланысты болған жағдайда заңсыз еді; Гордон Камминг, Левет және Стэнли Уилсон сияқты үйдің көптеген тұрғындары осы ойынға қосылды. Принц дилерлік қызметін атқарды. Бірінші ойын кешінде Стэнли Уилсон Гордон Каммингтің қолы аяқталғаннан кейін, бірақ ұтыстар төленбегенге дейін, оның үлесіне екі қызыл £5 монетасын қосып, банк оған төлеген ақша сомасын арттырғанын көрді деп ойлады – казиноларда «ла пуссет» деп аталатын алдау әдісі. Ол жанында отырған Леветке ескертті, және екеуі де Гордон Каммингтің келесі ойында да осы әрекетті қайталағанын көрді. Лисетт Грин, Стэнли Уилсон және Артур мен Эдвард Сомерсет екінші ойын кешінде Гордон Каммингке қарсы шығып, оны алдаумен айыптады. Гордон Камминг олардың қателескенін айтып, ол ставканың үштік жүйесімен ойнағанын түсіндірді, яғни £5 ставкамен жеңіске жеткен жағдайда, ол өзінің жеңісін келесі ойынға қосымша £5 монетамен бірге қосады. Эдуард кеңесшілері мен айыптаушыларынан мәлімет алғаннан кейін, олардың айтқанына сенді. Принцке қатысты дау-жанжалдың алдын алу мақсатында Гордон Камминг патша сарайының қызметкерлерінің қысымына көніп, ешқашан карта ойнамайтындығына уәде берген мәлімдемеге қол қойды, ал бұл оқиға туралы ешкімге айтпауға келісім берілді. Алайда, келісімге қарамастан, оқиға туралы қауесет тарала бастады және Гордон Каммингтің назарына жетті. Ол қауесеттерді тоқтату үшін үйдегі шараға қатысқан бес адамнан – Стэнли Уилсон, Этель және Эдвард Лайсет Грин, Мэри Уилсон және Леветтен жазбаша түрде мәлімдеме алуды талап етті. 1891 жылдың 6 ақпанында Гордон Камминг бұл бес адамға қарсы жала жапқандық үшін сотқа шақыру қағаздарын жолдады, әрқайсысынан 5000 фунт стерлинг көлемінде өтемақы талап етті. Сот 1891 жылдың 1 маусымында Корольдік сот залында басталды, онда сотқа кіру үшін билет қажет болды. Уэльс ханзадасы куәгер ретінде шақырылды және ол судья мен куәгерлер тақтасы арасындағы көтерілген платформадағы қызыл былғары креслоға отырды; оның пайда болуы 1411 жылдан бері таққа мұрагердің сотқа еріксіз шақырылған алғашқы жағдайы болды. Сот келесі аптада, 1891 жылдың 9 маусымында аяқталды: Гордон Каммингтің биографы Джейсон Томс, 2010 жылғы Ұлттық биографияның Оксфорд сөздігінде жазғандай, судьяның қорытындысы Гордон Каммингке қарсы «қабылданбайтын түрде жақтық» болды. Қазылар алқасы он үш минуттан кейін сот шешімін шығарды, нәтиже қорғаушылардың пайдасына болды. Олардың шешімі кейбір галерея тұрғындарынан наразылық білдіретін ұзақ сонармен қарсы алынды. Сот үкімі шығарылғаннан кейін бір күн өткен соң «Таймс» газетінің жетекші мақаласында былай делінді: «Ол қазылар алқасының үкімімен әлеуметтік жағдайынан шеттетілді. Оның керемет жетістіктері жойылды және ол, айтуынша, өмірін қайтадан бастауы керек. Міне, әлеуметтік ережелердің қатаң заңдары. Ол өлім жазасына кесілген қылмыс жасады. Қоғам енді оны танымайды». Гордон Каммингтің аға кеңесшісі, бас прокурор сэр Эдвард Кларк өзінің клиентінің кінәсіз екеніне сенімді болды және 1918 жылғы естеліктерінде былай деп жазды: «Мен үкімнің дұрыс емес екеніне және сэр Уильям Гордон Каммингтің кінәсіз екеніне сенемін».

In September 1890 Arthur Wilson, the 52 year old Hull based owner of a shipping business invited Gordon Cumming, along with Edward, Prince of Wales, to a house party at Tranby Croft in the East Riding of Yorkshire; Gordon Cumming and the prince had been friends for over twenty years. Among the other people present that weekend were Wilson's wife, Mary, their son, Stanley Wilson, their daughter, Ethel and her husband, Edward Lycett Green, who was the son of Sir Edward Green, 1st Baronet, a local Conservative politician. Several members of the prince's inner circle were also invited to stay, including Sir Christopher Sykes—the Conservative MP for Beverley—the equerry Tyrwhitt Wilson, Lord Coventry, Lord Edward Somerset, Captain Arthur Somerset—his cousin—and Lieutenant General Owen Williams, along with their wives. Also accompanying the party was Lieutenant Berkeley Levett, a brother officer to Gordon Cumming in the Scots Guards and a friend of the Wilson family. During the evenings of the weekend, Edward insisted on playing baccarat, a game that was at the time illegal if gambling was involved; many of the house joined in, including Gordon Cumming, Levett and Stanley Wilson. The prince acted as the dealer. On the first night of play, Stanley Wilson thought he saw Gordon Cumming add two red £5 counters onto his stake after the hand had finished, but before the winnings had been paid, thus increasing the money paid to him by the bank—a method of cheating known in casinos as la poussette. He alerted Levett, sitting next to him, and both men thought they saw Gordon Cumming repeat the act on the next hand. After the second evening of play Lycett Green, Stanley Wilson and Arthur and Edward Somerset confronted Gordon Cumming and accused him of cheating. Gordon Cumming insisted they had been mistaken, and explained that he played the coup de trois system of betting, in which if he won a hand with a £5 stake, he would add his winnings to the stake, together with another £5, as the stake for the next hand. Edward, after hearing from his advisors and the accusers, believed what they had told him. In order to avoid a scandal involving the prince, Gordon Cumming gave way to pressure from the attendant royal courtiers to sign a statement undertaking never to play cards again in return for a pledge that no one present would speak of the incident to anyone else. Despite the pledge of silence, rumours of the incident began to circulate and were brought to Gordon Cumming's attention. In an attempt to stop the rumours, he demanded a retraction from five of the house party: Stanley Wilson, Ethel and Edward Lycett Green, Mary Wilson and Levett. With no withdrawal forthcoming, on 6 February 1891, Gordon Cumming issued writs for slander against the five, claiming £5,000 damages against each of them. The trial opened on 1 June 1891 at the Royal Courts of Justice, where entry to the court was only with a ticket. The Prince of Wales had been summoned as a witness, and he sat on a red leather chair on a raised platform between the judge and the witness box; his appearance was the first time since 1411 that an heir to the throne had appeared involuntarily in court. The trial closed the following week, on 9 June 1891: the judge's summing up was "unacceptably biased" against Gordon Cumming, according to Jason Tomes, Gordon Cumming's biographer in the 2010 edition of the Oxford Dictionary of National Biography. The jury deliberated for only thirteen minutes before finding in favour of the defendants; their decision was greeted by prolonged hissing from some members of the galleries against the jury. The day after judgment was passed, the leader in The Times stated "He is condemned by the verdict of the jury to social extinction. His brilliant record is wiped out and he must, so to speak, begin life again. Such is the inexorable social rule He has committed a mortal offence. Society can know him no more." Gordon Cumming's senior counsel, the Solicitor General Sir Edward Clarke, remained convinced of the blamelessness of his client and, in his 1918 memoirs, wrote "I believe the verdict was wrong, and that Sir William Gordon Cumming was innocent".

Салдары

Скандалдың салдарынан Гордон Камминг сот аяқталғаннан кейін бір күн өткенде әскерден босатылды және ол өзінің төрт лондондық клубынан – Карлтон, Гвардия, Марлборо және Турфтан – бас тартты. Сол күні ол американдық никелесi Флоренс Гарнерге үйленді, ол сот барысында оны қолдады, бірақ Гордон Камминг скандалға байланысты олардың никесін екі рет бұзуды ұсынды. Дін аяны Челсидегі Киелі Үштік шіркеуінде шағын қауыммен өтті. Колдстрим гвардиясының майоры Весси Джон Доусон Гордон Каммингтің куәсі болды, ал Лорд Тёрлоу қалыңдықты сыйлады. Бірнеше күннен кейін жұбайлар Шотландияға оралғанда, оның иелігіне жақын жергілікті тұрғындар стансаны безендіріп, жұбайларды және олардың каретасын қолдарымен көшелер арқылы сүйреп әкеп, құрмет көрсетті. Бұрынғы лорд-канцлер Майкл Хаверс, заңгер Эдвард Грейсон және тарихшы Питер Шенкландтың айтуынша, жергілікті халық Гордон Каммингтің қоғамнан шеттетілгеніне мән бермеді. Уэльс принці Гордон Каммингтің оқшаулануын қалап, Гордон Каммингті мойындаған немесе оның шотландиялық екі иелігінде аң аулауға шақыруды қабылдағандар Марлборо Хаусына шақырылмайтынын және сарайда мойындалмайтынын жариялады. Эдуард соттан кейін ұлы Джорджқа хат жазып: «Құдайға шүкір! Әскер мен қоғам енді мұндай қарақшыдан арылды. Оның жамандығының шыңы – бүгін таңертең ол ақшалы американдық қыз, Мисс Гарнерге үйленді!»

Кейінгі өмірі

Гордон Камминг өмірінің соңына дейін жоғары қоғамнан шетте тұрды. Кейін қызына: «Көптеген танысымның арасында жиырмадай досым бар деп ойлағанмын. Бірақ олардың ешқайсысы есімді еске алған жоқ», – деді. Оның басқа достары 1910 жылы, сол кезде король Едуард VII болған ханзаданың қайтысынан кейін ғана кешірімге келді. Гордон Камминг пен оның әйелі 1892 мен 1904 жылдар аралығында үш ұл мен екі қыз өсірді. Олар шотландиялық мүліктерін жөндеп, таулы аймақтағы алғашқы автомобильдердің бірін сатып алды. 1905 жылы Флоренс өте қаржылық қиындыққа тап болды, сол себепті жұбайлар шотландиялық иеліктеріндегі үйлерді жалға беруге немесе жабуға мәжбүр болды және жеті қызметшісі бар үй шаруашылығымен Девон графтығының Доулиш қаласындағы Бридж Хаусқа көшіп кетті. Гордон Камминг енді өзі шектелген орта тапқа деген жеккөрушілігін жасырып, гольф, крокет, бильярд, крикет, бридж ойындарымен айналысып, пошта маркаларын жинауды жалғастыра алды. Ол сондай-ақ өзінің, итттері мен үй жануары маймылының қомпаниасын ұнатты. Ол Доулишті жек көріп, әйелін «семіз, сұлу емес» деп есептеді және өкінгенсіз, үнемі адалсыздыққа барып отырды. Флоренс оның өмірін кім қаржыландырғанын еске түсіруден баз кешпеді және ақырында алкогольге тәуелді болды. Гордон Камминг 1913–1914 жылдары Оңтүстік Африкаға сапар жасағаннан кейін, жұбайлар Челси мен Питмиллиде үйлерді жалға алды, бірақ көбінесе бөлек өмір сүре бастады. Олар ол 1922 жылы қайтыс болғанға дейін, іс жүзінде ажырасып кеткен еді. 1916 жылы Гордон Камминг Лейборист партиясының бұрынғы жетекшісі Рамзи Макдональдтың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қарсы шығуына байланысты Морей гольф клубынан мүшелігін алуға ықпал етті. Гордон Камминг 1930 жылдың 20 мамырында Альтирдегі үйінде 81 жасқа толғанда қайтыс болды. Оның орнын үлкен ұлы, майор Александр Пенроуз Гордон Камминг иеленді. «Таймс» газетіндегі некрологында былай делінген: «Ол кездегі қоғамдық пікір сот шешімімен келіспесе де, оқиғаға қатысқандарды айқын айыптағанын және даңқты мансаптың трагикалық түрде қирағанын мойындағанын еске түсіру әділ болар еді».

Gordon Cumming remained outside high society for the remainder of his life. He later told his daughter "among a host of acquaintances I thought I had perhaps twenty friends. Not one of them ever spoke to me again". Others of his friends only relented after the death of the prince in 1910, who was by that stage King Edward VII. Gordon Cumming and his wife had three sons and two daughters between 1892 and 1904. They renovated their Scottish properties and purchased one of the first cars in the highlands. In 1905 Florence's fortune collapsed and the couple were compelled to let or close up the houses on the Scottish estates and to move to Bridge House, Dawlish, Devon, with a reduced household of seven servants. Gordon Cumming managed to disguise his contempt for the middle class society to which he was now limited so that he could continue to indulge in golf, croquet, billiards, cricket, bridge and collecting postmarks. He also enjoyed his own company, and that of his dogs and pet monkey. He hated Dawlish, considered his wife a "fat little frump" and unapologetically engaged in persistent infidelity. Florence lost no opportunity to remind him who funded their life and eventually resorted to alcohol abuse. After Gordon Cumming visited South Africa in 1913–1914, the couple rented houses in Chelsea and Pitmilly, Fife, but increasingly they began to live apart. They had effectively separated before she died in 1922. In 1916 Gordon Cumming ensured that the former leader of the Labour Party, Ramsay MacDonald, had his membership rescinded from the Moray Golf Club because of the latter's opposition to the First World War. Gordon Cumming died on 20 May 1930 at his Altyre home at the age of 81. He was succeeded in his title by his eldest son, Major Alexander Penrose Gordon Cumming. His obituary in The Times stated "Though public opinion at the time did not dispute the verdict, it is fair to recall that it roundly condemned those who had taken part in the incident, recognising that a gallant career had been tragically ruined."

Жеке өмір

Томес өзінің тақырыбында "батылдығы мен өткірлігі бар екенін" және "Лондонның ең тәкаппар адамы" деген лақапқа құмар екенін айтты, ал "Спортив Лайф" оны "мүмкін Лондондағы ең сұлу адам және әрине, ең бейшара" деп сипаттады. Тарихшы Филипп Магнус оны "кінәлі, жыртқыш және сараң" деп есептеді. Портлендтің 6-шы герцогы Уильям Кавендиш Бентинк, Гордон Каммингтің досы, оны былай деп жазды:

Мен Билл Каммингті жақсы білдім және ұзақ уақыт бойы оны ұнаттым, оған үлкен құрметпен қарадым, ол батыр солдат және жақсы спортшы еді. Онымен бір экспедицияға барған досым Биллдің спортшылық қабілетін, батылдығын және жомарттығын жоғары бағалады. Бірақ оның бір кемшілігі болды: тіпті төмен ставкаларда ойнағанда да, ол картада адал ойнай алмады. Гордон Камминг сөйлегенде жиі ант ететін, ол ағылшын және хинди тілдерінде айтатын. Ол жарыстар мен казиноларға үнемі баратын. Жазушы Эльма Нейпир, Гордон Каммингтің қызы, оның қарт жасындағы бейнесін былай сипаттады:

Ол ешқашан, тіпті сексен жасында да, жүрісіндегі мақтандылықты, қарапайым адамдарды жеңілтек санауды, оның қарсы тұруға болмайтындығын сезінуді жоғалтқан жоқ. Ол осы мінезді соншалықты ұзақ уақыт бойы киіп жүрді, қиындықтар да, ұят та, қарттық та оның әдетін өзгерте алмады. Гордон Камминг әйелдерге құмар болды және оның мақсаты "әйелдердің" мүшелерін "тесіп өту" екенін айтты. Оның басымдығы үйленген әйелдермен қарапайым қарым-қатынастар болды және ол "барлық үйленген әйелдер мені сынап көреді" деді; оның байланыстарында Лилли Лэнгтри, Сара Бернхардт және леди Рэндольф Черчилль болды. Гордон Камминг Лондондағы Белгравияда да үйге ие болды; ол ханзадаға патшалық сүйіктілерімен кездесу үшін осы үйді беретін. 1890 жылы Транби Крофт оқиғасынан үш күн бұрын Уэльс принці Еуропаға саяхаттан ерте оралды; ол Гарриет көшесіне барды, онда өзінің сүйіктісі, Дейзи, леди Брукты "Гордон Каммингтің құшағында" тапты, бұл екі еркектің арасындағы қарым-қатынасты суытты. Гордон Каммингтің 1930 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның Гордонстаундағы үйін Курт Хан сатып алды және оны сол аттас мектепке айналдырды. Онда Эдинбург герцогы Филипп және оның үш ұлы, Чарльз, Эндрю және Эдуард оқыды. Гордон Каммингтің екі немересі, Кэти Ффорд және Джейн Гордон Камминг жазушылар болды. Гордон Каммингті Майкл Джейстон, Конрад Филлипс, Ноэл Джонсон және Дункан Макинтайр радио драмаларында сомдады. Экранда оны Джон Джастин мен Дональд Дуглас бейнеледі.