Кіріспе

Непал саясаткері Кришна Прасад Бхаттарай (непали тілінде: कृष्णप्रसाद भट्टराई; 13 желтоқсан 1924 – 4 наурыз 2011) Кишунджи деп те белгілі, Непалдың саяси қайраткері болды. Ол Непалды абсолюттік монархиядан демократиялық көп партиялық жүйеге көшірудегі негізгі көшбасшылардың бірі еді. Бхаттарай 1990 жылдың сәуір айында «Жана Андолан» деп аталған халықтық демократиялық қозғалыстан кейін Непалдың премьер-министрі болды. Бхаттарай екі рет Непалдың премьер-министрі болды: 19 сәуір 1990 жылдан 26 мамыр 1991 жылға дейін Уақытша үкіметтің төрағасы және 31 мамыр 1999 жылдан 22 наурыз 2000 жылға дейін сайланған премьер-министр. Бхаттарай 12 ақпан 1976 жылдан бастап шамамен 26 жыл бойы Непал Конгресінің атқарушы президенті болды және 1988 жылдан 1992 жылға дейін партия президенті қызметіне сайланды. Ол Непалдың демократиялық қозғалысының басынан қатысты. Непал Конституциясы (1990) ол уақытша премьер-министр болған кезде қабылданды және ол 1990 жылы парламенттік сайлауды сәтті өткізгені үшін мақталады, бұл Непал саяси тарихындағы маңызды кезең болды.

Жастық шақ

Жас кезінде Бхаттарай журналист болған. Ол сонымен қатар Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Бас хатшысы Никита Хрущевті сұхбатқа алған шетелдік журналистердің бірі еді.

Непалдың алғашқы демократиялық қозғалысы

Бхаттарай ғасырлар бойы сыртқы әлемнен оқшауланған қоғамды өзгертуді мақсат ете отырып, Непалдың саяси жүйесін жаңғырту үшін ұзақ күреске қатысты. Ол саясатқа қатысып, Рана әулетінің 104 жылдық билігін аяқтауды көздеді. 1950 жылы 26-27 қыркүйекте Непал Конгресінің Байрғания конференциясы басталған Рана автократиясын құлату мақсатындағы 1950 жылғы саяси қозғалыста (Ашвин 10-11, 2007 Б.С.) ол Горкха ауданында шайқасқан «Конгресс Мукти Сена» қарулы тобының басшысы болды. Бұл қарулы күресті Непал Конгресі бастады, және ол оның негізін қалаушы мүшесі болды. Непал Конгресінің қарулы төңкерісін елден қуылған Трибхуван патшасы, сондай-ақ Үндістан және Бирма социалистері қолдады. Қарулы төңкеріс 1951 жылғы 18 ақпанда (Фалгун 7, 2007 Б.С.) Рана әулетінің 104 жылдық билігін аяқтады. Бұл күн Непалда Демократия күні ретінде тойланады және мемлекеттік мереке болып саналады. 1959 жылғы алғашқы парламенттік сайлаудан кейін, 36 жасында ол парламенттің төменгі палатасының спикері болды, бірақ сайланбаған мүше болды. 1960 жылғы төңкерістен кейін Бхаттарай сегіз жыл бойы Сундариджал әскери ұстау лагерінде сотсыз ұсталды. 1976 жылғы 12 ақпанда (Фалгун 1, 2025 Б.С.) Бхаттарай партияның сол кездегі басшысы Яннаayak Б.П. Койрала тарапынан Непал Конгресінің атқарушы президенті болып тағайындалды. Ол бұл лауазымды 25 жылдан астам уақыт бойы иеленді, осы кезеңде Непалдың демократиялық қозғалысының маңызды тұлғасы болды. 1992 жылғы қаңтарда өткен Непал Конгресінің сегізінші ұлттық конференциясында ол Непал Конгресінің президенті болып сайланды (Фалгун 2049 Б.С.).

1990 жылдардағы демократиялық қозғалыстан кейінгі уақытша үкімет

Бхаттарай 1990 жылғы Халық қозғалысы / Жана Адоланнан кейін құрылған Уақытша үкіметтің премьер-министрі болды. Бұл қозғалыс елге демократияны әкеліп, 30 жылдық панчаяти үкіметі мен Непалдағы абсолюттік монархияны жойды. Бхаттарай елді ешқандай үлкен мәселелерсіз абсолюттік монархиядан көппартиялық демократияға айналдырды. Ол Непалдың конституциясы (1990) қабылданған кезде премьер-министр болды және 30 жылдан бері өткен алғашқы көппартиялық сайлауды сәтті өткізді. Ол халыққа кеңінен танымал болған, бірақ сайлауда өте тар есеппен жеңіліске ұшырады. Ол 1999 жылдың мамыр айынан 2000 жылдың наурыз айына дейін қайтадан премьер-министр қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол 1990 жылдан 1991 жылға дейін және 1999 жылы премьер-министр болып тұрғанда қысқа мерзімге сыртқы істер министрінің лауазымын да атқарды. Ол Непал Конгресс партиясының негіздеуші мүшесі және президенті болды.

Отбасылық және жеке өмірі

Оның әулеті саяси беделді Горха ауданынан шыққан. Кейін бұл ауданнан бұрынғы премьер-министр Бабурам Бхаттарай саясатқа қадам басқан. Кишонжи өмірінің соңына дейін отбасы құрмады. Кишонжи индуист брахман болған және "Бхагавад-гита" кітабын оқуды өте ұнатар еді. Ол діншіл, әулие кісі болды және берік нанымдарына адалдығы үшін халық оны "Сант" (иса пайғамбар) деп атады.

Өлім

Бхаттарай 2011 жылғы 4 наурызда Катмандудағы Норвик халықаралық ауруханасында қайтыс болды. Ол Непал Конгресінің соңғы тірі негіздеушілерінің бірі болды. Аурухана оның сағат 23:26-да қайтыс болғанын хабарлады. Бхаттарай үш аптадан бері аурухананың жансақтау бөлімінде жатқан еді. Ол созылмалы бронхит, созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі және жүрек жеткіліксіздігімен ауырып, жақында жүз жасқа дейін өмір сүретінін айтқаннан кейін қайтыс болды.